WikiLeaks

Ένα χρόνο νωρίτερα, η παρούσα στήλη υποδεχόταν το έτος 2010 εξετάζοντας φαινόμενα ενίσχυσης του κρατικού παρεμβατισμού στο διαδίκτυο. Απρόσμενα σύντομα, η αντίδραση της διαδικτυακής κοινότητας εμφανίστηκε τόσο δυναμικά, ώστε θα ήταν αδύνατο να την αγνοήσουμε και μάλλον αφελές να την υποτιμήσουμε. Ο δικτυωμένος κόσμος θέλησε να αποδείξει ότι ο κυβερνοχώρος δεν αποτελεί απλώς ένα παράλληλο σύμπαν εικονικής ψυχαγωγίας, στο χαλαρό ιστό του οποίου συναγελάζονται επιτήδειοι θύτες και ανυποψίαστα θύματα. Ο διαδικτυακός ακτιβισμός κατέδειξε πόσο ισχυρή επιρροή μπορεί να έχει στον αληθινό κόσμο, θίγοντας τον πυρήνα της κρατικής εξουσίας με την αποκάλυψη μεγάλου όγκου εμπιστευτικών κρατικών πληροφοριών που διέφευγαν από την κατά τα άλλα απύθμενη δεξαμενή γνώσης του Παγκόσμιου Ιστού. Όλα δείχνουν ότι η διεκδίκηση πιο ανοιχτών και διαφανών μοντέλων διακυβέρνησης μόλις ξεκίνησε.

Ιστορικό

Η δημοσιοποίηση πληροφοριών που διακινούνται εμπιστευτικά μεταξύ κρατικών υπηρεσιών, κυβερνητικών οργάνων και πολιτικών ή στρατιωτικών φορέων δεν είναι κάτι πρωτοφανές. Αντιθέτως, αποτελούσε ανέκαθεν βασική επιδίωξη της δημοσιογραφικής έρευνας, η οποία πολλές φορές έχει οδηγήσει στην αποκάλυψη πολιτικών σκανδάλων εθνικού ή και διεθνούς ενδιαφέροντος. Βέβαια, το διαδίκτυο επέφερε αλλαγές και στο πεδίο της δημοσιογραφίας, αναδεικνύοντας σε μεγάλο βαθμό το ρόλο των πολιτών στην αμεσότητα και εγκυρότητα της ροής των ειδήσεων, μέσα από μπλογκς αλλά και νέες πλατφόρμες επικοινωνίας (βλ. twitter, facebook κλπ.). Στο πλαίσιο αυτό και εν μέσω αμφισβήτησης των δημοσιογραφικών προνομίων που μπορεί να απολαμβάνει ένας ιστότοπος, εμφανίστηκε στον κυβερνοχώρο, ήδη από το Δεκέμβρη του 2006, το WikiLeaks υπό τη διαχείριση του οργανισμού Sunshine Press. Το WikiLeaks αυτοχαρακτηρίζεται ως διεθνής μη κερδοσκοπικός οργανισμός Μ.Μ.Ε. ο οποίος επιτρέπει με καινοτόμο, ασφαλή και ανώνυμο τρόπο τη διαρροή πληροφοριών από ανεξάρτητες πηγές που υπό άλλες συνθήκες δεν θα έβλεπαν το φως της δημοσιότητας. Κεντρικό μήνυμα της όλης προσπάθειας είναι το «άνοιγμα» των κυβερνήσεων.

Το WikiLeaks, όπως προκύπτει και από την ονομασία του, βασίζεται στη λογική των wiki, των ιστοχώρων δηλαδή που δημιουργούνται και επεκτείνονται με τη συνεργασία και τη συνδρομή των απλών χρηστών. Σκοπός του εν λόγω wiki είναι η συλλογή κάθε είδους υλικού, το οποίο είναι διαβαθμισμένο ως εμπιστευτικό, αλλά διαρρέει (leak) από πρόσωπο που αποκτά πρόσβαση σε αυτό. Κάθε χρήστης μπορεί να στείλει («ανεβάσει») σχετικό υλικό με απόλυτη διασφάλιση της ανωνυμίας του, αλλά η τελική απόφαση δημοσιοποίησης ανήκει στους διαχειριστές του WikiLeaks. Αρχικά, οι υπεύθυνοι αυτής της προσπάθειας δεν ονομάζονταν, παρά μόνο αυτοχαρακτηρίζονταν ως μια ομάδα ατόμων που αποτελούνταν από Κινέζους αντιφρονούντες, καθώς και δημοσιογράφους, μαθηματικούς και προγραμματιστές από όλον τον κόσμο. Γρήγορα, ωστόσο, διαφάνηκε η ηγετική φυσιογνωμία αυτής της ομάδας στο πρόσωπο του Αυστραλού ακτιβιστή Julian Assange.

Μόλις από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, ο ιστότοπος ανακοίνωσε πως η βάση δεδομένων του συμπεριλάμβανε περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια έγγραφα. Η σταδιακή δημοσιοποίησή τους άλλαξε τα δεδομένα της ερευνητικής δημοσιογραφίας οδηγώντας ταχύτατα στη διεθνή αναγνώριση και τις πρώτες διακρίσεις, όπως το βραβείο «Freedom of Expression Award» του οικονομικού περιοδικού «The Economist» για το έτος 2008, ενώ το 2009 η Διεθνής Αμνηστία βράβευσε το WikiLeaks με το «New Media Award» για την αποκάλυψη σχετικά με την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κένυα μέσα από τη δημοσιοποίηση έκθεσης με τίτλο «Κένυα: Η Κραυγή του Αίματος – Εξώδικες δολοφονίες και εξαφανίσεις» («Kenya: The Cry of Blood – Extra Judicial Killings and Disappearances»). Κατά το 2010 όμως δόθηκαν στη δημοσιότητα μέσω του ιστότοπου χιλιάδες έγγραφα που αφορούσαν τους χειρισμούς της κυβέρνησης των Η.Π.Α. στους πολέμους του Ιράκ και του Αφγανιστάν («Afghan War Diary» και «Iraq War Logs») καθώς και ένα βίντεο όπου καταγράφεται επίθεση Αμερικανών στρατιωτών εναντίον αμάχων Ιρακινών το 2007. Ως εκ τούτου, το WikiLeaks κατέστη τροφοδότης πολλών ειδησεογραφικών οργανισμών και έγινε γνωστό πέρα από τον κυβερνοχώρο μέσα από τηλεοπτικές μεταδόσεις και πρωτοσέλιδα εφημερίδων. Αναμενόμενα βέβαια προκάλεσε, επίσης, τις έντονες αντιδράσεις των κυβερνητικών υπηρεσιών των Η.Π.Α., οι οποίες αναζητούσαν πλέον τρόπο να κινηθούν νομικά εναντίον του εν λόγω ιστότοπου και των διαχειριστών του. Οι αντιδράσεις αυτές κορυφώθηκαν όταν στις 28 Νοεμβρίου του 2010, το WikiLeaks δημοσιοποίησε περισσότερα από 250.000 έγγραφα των αμερικανικών διπλωματικών υπηρεσιών («Cablegate»).

Κατόπιν τούτου, οι εξελίξεις ήταν άμεσες και έτρεχαν σε βάρος του WikiLeaks. Η εταιρία Amazon σταμάτησε να φιλοξενεί τον επίμαχο ιστότοπο και πολλοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί όπως οι Mastercard, Visa και PayPal διέκοψαν τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών πληρωμών που γίνονταν προς υποστήριξη του WikiLeaks. Επιπλέον, εκδόθηκε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης για τον Julian Assange από δικαστήριο της Σουηδίας ενόψει κατηγοριών περί βιασμού που εκκρεμούν σε βάρος του. Για την ίδια υπόθεση υπήρξε και επείγον σήμα σύλληψης (Red Notice) από την Interpol προς 188 χώρες. Τελικά, ο ιθύνων νους του WikiLeaks συνελήφθη στη Μεγάλη Βρετανία, όπου παρέμεινε κρατούμενος επί δέκα ημέρες και αφέθηκε τελικά ελεύθερος με εγγύηση μέχρι να αποφασιστεί από τη βρετανική δικαιοσύνη αν πρέπει να εκδοθεί και να δικαστεί στη Σουηδία. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, αναμένεται η οριστική απόφαση περί έκδοσής του.

Οι δύσκολες περιστάσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει τόσο το WikiLeaks όσο και ο Assange είχαν ως αποτέλεσμα μια μαζική συσπείρωση της διαδικτυακής κοινότητας που εκδηλώθηκε με τον πιο ενδεικτικό τρόπο μέσα από την ομάδα των λεγόμενων «Anonymous». Εκτός από δηλώσεις διαμαρτυρίας και αιτήματα αποφυλάκισης του Assange, οι Anonymous εξαπέλυσαν οργανωμένες δικτυακές επιθέσεις (DDOS-attacks) εναντίον αντίπαλων ιστοσελίδων, όπως της Amazon και της Mastercard, ξεκινώντας ένα είδος κυβερνο-(ανταρτο)-πόλεμου. Το WikiLeaks συνεχίζει πλέον τη λειτουργία του με νέες διαδικτυακές συντεταγμένες, ενώ οι ιστότοποι που παρέχουν αντίστοιχες υπηρεσίες πληθαίνουν διαρκώς.

Νομικοί προβληματισμοί

Από το παρόν ιστορικό προκύπτουν ζητήματα νομικού περιεχομένου, τα οποία δεν άπτονται τόσο των δικαστικών διαδικασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη όσο εκείνων που επιδιώκονται, αλλά δεν έχουν δρομολογηθεί ακόμα. Με άλλα λόγια, η σύλληψη του Assange για τις κατηγορίες περί βιασμού και η πιθανή έκδοσή του βάσει αυτών των κατηγοριών μπορεί να έλαβε μεγάλη δημοσιότητα, αλλά είναι φανερό ότι δεν αποτελεί το βασικό διακύβευμα. Μέσα από τις εξελίξεις ο Assange αναδείχθηκε σε σύγχρονο μάρτυρα ενός παγκόσμιου κινήματος που διεκδικεί διαφάνεια στην διακυβέρνηση των κρατών. Εδώ εντοπίζεται και ένα θεμελιώδες ερώτημα με κοινωνικοπολιτικές πτυχές το οποίο αφορά τη νομιμότητα μιας τέτοιας διεκδίκησης. Τίθεται, δηλαδή, ζήτημα στάθμισης μεταξύ αφενός, του δικαιώματος πληροφόρησης και γνώσης των πολιτών σχετικά με όλες τις κυβερνητικές αποφάσεις και αφετέρου, της διασφάλισης κρατικών απορρήτων για λόγους προστασίας των εθνικών συμφερόντων αλλά και της δημόσιας τάξης.

Το αποτέλεσμα της ανωτέρω στάθμισης στα περισσότερα σύγχρονα κράτη φαίνεται να δίνει προβάδισμα στην εθνική ασφάλεια. Ωστόσο, καταλυτικό αντίβαρο για τη διατήρηση των απαραίτητων ισορροπιών σε μια δημοκρατική κοινωνία αποτελεί η ελευθερία του τύπου. Μέσω αυτής εξασφαλίζεται η ελεύθερη ενημέρωση του κοινού και η ευθύνη για την προστασία των κρατικών απορρήτων μετατίθεται στην πηγή της διαρροής και όχι στο (δημοσιογραφικό) μέσο που τα δημοσιοποιεί. Άλλωστε η διάρρηξη του απορρήτου πρέπει να λογίζεται ότι συμβαίνει τη στιγμή που η πληροφορία εκφεύγει της εμπιστευτικής σφαίρας και διοχετεύεται σε μη εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Συνεπώς, την ευθύνη της όποιας διαρροής φέρει μόνον το πρόσωπο που είχε επιφορτιστεί εκ των προτέρων με τη διαφύλαξη του απορρήτου και είχε δεσμευτεί νομικά με υποχρέωση εχεμύθειας. Τρίτο πρόσωπο, π.χ. δημοσιογράφος, που αποκτά εμπιστευτικές πληροφορίες δεν δεσμεύεται αντίστοιχα για τη διαφύλαξή τους.

Το σκεπτικό αυτό φαίνεται πως ανακόπτει τις προσπάθειες της θιγόμενης κυβέρνησης των Η.Π.Α. να κινηθεί νομικά εναντίον του Assange και του ιστοτόπου του. Αντιθέτως, ο στρατιωτικός Bradley Manning, ο οποίος θεωρείται ως αυτουργός της διαρροής των εμπιστευτικών εγγράφων, έχει διωχθεί από την αμερικανική στρατιωτική δικαιοσύνη και κρατείται σε καθεστώς υψίστης ασφαλείας, ήδη από το Μάιο του 2010. Μέχρι σήμερα όμως δεν έχει βρεθεί η νομική φόρμουλα που θα επιτρέψει τη δίωξη και κατ’ επέκταση την έκδοση του Assange στις Η.Π.Α. βάσει του οικείου Αντικατασκοπικού Νόμου (Espionage Act).

Ιδιαίτερη σημασία, στην προκειμένη περίπτωση, θα έχει και η δυνατότητα αναλογικής υπαγωγής του WikiLeaks στο καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης. Ο χαρακτήρας των σύγχρονων διαδικτυακών μέσων αναδεικνύεται και πάλι σε μείζον ζήτημα στο πλαίσιο εφαρμογής ενός νόμου (Espionage Act) που υιοθετήθηκε το 1917. Εντούτοις, σήμερα θα ήταν πασιφανώς υποκριτικός και αντίθετος με την οποιαδήποτε νομοθετική ερμηνεία ο αποκλεισμός ενός ενημερωτικού – και μάλιστα βραβευμένου ως τέτοιου – ιστότοπου από την έννοια των δημοσιογραφικών μέσων. Η δράση του WikiLeaks μπορεί να ήταν ριζοσπαστική για τη μέχρι σήμερα αντίληψη της ειδησεογραφίας, αλλά δεν παύει να συνιστά ενημέρωση και μάλιστα παγκόσμιας κλίμακας και βασισμένη σε αδιάψευστα ντοκουμέντα. Κατά συνέπεια, κάθε προσπάθεια νομικού περιορισμού της λειτουργίας του θα σήμαινε περιχαράκωση της ελευθεροτυπίας και συνακόλουθα θα έπληττε περαιτέρω τον ήδη αμφισβητούμενο δημοκρατικό χαρακτήρα των σύγχρονων μοντέλων διακυβέρνησης.

Εξάλλου, στην πράξη, μετά τη δημοσιοποίηση μιας εμπιστευτικής πληροφορίας δεν υπάρχει τρόπος ανάσχεσης της διαρροής ή των συνεπειών της, ειδικά μάλιστα όταν η διάδοση εξελίσσεται στις υψηλές ταχύτητες του κυβερνοχώρου. Ως εκ τούτου, μετά από τη διαπίστωση του προβλήματος θα ήταν προτιμότερο για τις θιγόμενες κρατικές υπηρεσίες να επεξεργαστούν μεθόδους αποφυγής τέτοιων φαινομένων στο μέλλον παρά να μεγιστοποιούν τις επιπτώσεις της παρούσας διαρροής. Είναι αξιοσημείωτο, εν προκειμένω, ότι οι αποτυχημένες προσπάθειες απόδοσης κατηγοριών κατασκοπίας στον Assange οδήγησαν στην ηρωοποίηση του ιδίου, αλλά και του Manning, δίχως να μειώσουν ουδόλως τον αντίκτυπο των απόρρητων πληροφοριών που δημοσιοποιήθηκαν.

Επιλογικά

Την ίδια στιγμή, που αναζητείται το νομικό έρεισμα για την παύση λειτουργίας του WikiLeaks, δεκάδες αντίστοιχες ιστοσελίδες έχουν κάνει την εμφάνισή τους επιβεβαιώνοντας την υποψία ότι η κατάσταση δεν είναι πλέον αναστρέψιμη. Όπως εύστοχα παρατήρησε ένας δημοσιογράφος του BBC, το WikiLeaks είναι πιθανώς για τη δημοκρατία ότι ήταν το Napster για τη μουσική βιομηχανία. Με άλλα λόγια, η ανατροπή που έφερε το Napster στα συμφέροντα των δισκογραφικών εταιριών μέσω της ανεξέλεγκτης διακίνησης μουσικών αρχείων δεν άλλαξε ακόμα και όταν σταμάτησε η λειτουργία του. Είχε δημιουργηθεί ήδη μια ολόκληρη σχολή που μέχρι σήμερα όχι μόνο δεν έχει ελεγχθεί, αλλά εξαναγκάζει σε σταδιακή προσαρμογή την οικονομική φιλοσοφία των εταιριών. Αντίστοιχα, η εξαφάνιση του WikiLeaks δεν μοιάζει πια επαρκής για να θέσει τέρμα στην απαίτηση πολιτικής διαφάνειας, η οποία ευδοκίμησε στον κυβερνοχώρο, πολλαπλασιάστηκε ταχύτατα μέσα από πληθώρα διαδικτυακών δράσεων και δεν είναι ακραίο να θεωρήσουμε ότι απέκτησε οντότητα πραγματικού κινήματος με βάση το παράδειγμα των πρόσφατων λαϊκών εξεγέρσεων στην Αίγυπτο και τη Λιβύη. Αν μέχρι σήμερα αναζητούσαμε νομοθετικά αντανακλαστικά για την πρόληψη των διαδικτυακών κινδύνων, εις το εξής απαιτείται πολιτική διορατικότητα και κοινωνικό αισθητήριο προκειμένου να διευθετηθούν διαχρονικά αιτήματα των πολιτών, τα οποία αναδεικνύονται πλέον μέσα από τα φιλόξενα διαδικτυακά κανάλια επικοινωνίας και γίνονται απαιτητά με πρωτόγνωρη ορμή και μαζικότητα. Τέλος, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι δε συνιστά λύση ο περιορισμός του μέσου – άλλωστε, είναι σχεδόν ανέφικτος όσον αφορά τον κυβερνοχώρο. Ίσως απομένει πια μόνον η αντίληψη του μηνύματος.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Ο νέος ιστότοπος του WikiLeaks:

http://wikileaks.ch

Αντίγραφο του αρχικού ιστότοπου:

http://mirror.wikileaks.info/

Ομιλία του Julian Assange:

http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html

Ελληνικό WikiLeaks:

http://www.wikileaks.gr

Ηλεκτρονικός τύπος:

http://www.wired.com/threatlevel/category/wikileaks/

http://www.guardian.co.uk/media/wikileaks

http://www.economist.com/blogs/democracyinamerica/2010/11/overseeing_state_secrecy

http://en.rsf.org/wikileaks-hounded-04-12-2010,38958.html

http://www.reuters.com/article/2010/12/08/us-wikileaks-idUSL3E6N80HH20101208

http://news.yahoo.com/s/ap/20110202/ap_on_re_eu/eu_wikileaks_nobel

http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathextra_1_27/12/2010_370594

http://www.enet.gr/?i=news.el.kosmos&id=247194

http://www.bbc.co.uk/news/technology-11935539

Βλ. επίσης:

http://www.lawfareblog.com/2010/12/seven-thoughts-on-wikileaks

http://www.laquadrature.net/en/node/4085

http://www.whyweprotest.net/freedom-of-information/wikileaks

http://freeassange.org/

ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΛΛΑΔΑ 2020

Η «Ψηφιακή Ελλάδα 2020» αποτελεί μία πρωτοβουλία με στόχο τη διαμόρφωση προτάσεων πολιτικής για την ψηφιακή πορεία της Ελλάδας την επόμενη δεκαετία, προσβλέποντας σε ένα νέο αναπτυξιακό περιβάλλον που θα αξιοποιεί το δυναμικό της χώρας, συνδέοντας πόρους, ιδέες και ανθρώπους με τις πρωτοπόρες τεχνολογίες. Η «Ψηφιακή Ελλάδα 2020» είναι μία οριζόντια δράση που αισιοδοξεί να αποτελέσει ένα μόνιμο μηχανισμό διαβούλευσης και παραγωγής προτάσεων πολιτικής για τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) σε κρίσιμους τομείς που θα διαμορφώσουν την Ψηφιακή Ελλάδα του 2020. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα Φόρουμ ανοιχτό στη συμμετοχή φορέων και ενεργών πολιτών από τις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση, την έρευνα και τη δημόσια διοίκηση, που προσφέρει τη δυνατότητα στον κάθε ενδιαφερόμενο που χρησιμοποιεί το διαδίκτυο να πάρει μέρος στη δημιουργική ανταλλαγή απόψεων και στη διαμόρφωση προτάσεων που απευθύνονται σε κυβερνητικούς, αυτοδιοικητικούς και άλλους συλλογικούς ή ερευνητικούς φορείς. Για το πρώτο έτος λειτουργίας του Φόρουμ δίνεται έμφαση σε πολιτικές που θα εναρμονίζονται με την Ψηφιακή Ατζέντα 2020 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσαρμοσμένες ωστόσο στην ελληνική πραγματικότητα.

Η «Ψηφιακή Ελλάδα 2020» τελεί υπό την αιγίδα της Ομάδας για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση του Γραφείου του Πρωθυπουργού και των Υπουργείων Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων, Οικονομικών, Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, του Παρατηρητηρίου για την Κοινωνία της Πληροφορίας και της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων που επιπλέον φιλοξενεί και υποστηρίζει επιχειρησιακά τις λειτουργίες της. Το Φόρουμ αποτελείται από μια Οργανωτική Επιτροπή, που υποστηρίζει τεχνικά και οργανωτικά την όλη προσπάθεια, από μια εικοσαμελή Επιτροπή Στρατηγικής, που παρέχει γενικές στρατηγικές κατευθύνσεις και απαρτίζεται από άτομα που διακρίνονται για το έργο τους σε σχετικούς τομείς στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό και από Ομάδες Εργασίας, οι οποίες συντάσσουν τα τελικά κείμενα των προτεινόμενων στρατηγικών και κάθε μία διευθύνεται από έναν Συντονιστή και έναν rapporteur. Σε πρώτη φάση έχουν δημιουργηθεί επτά Ομάδες Εργασίας για τις εξής θεματικές:

1) Δημόσια Διοίκηση και κοινωνία

2) eΕπιχειρηματικότητα

3) Παιδεία – Καινοτομία – Έρευνα

4) Ψηφιακό χάσμα

5) Εμπιστοσύνη και ασφάλεια

6) Ελεύθερο / Ανοικτό λογισμικό και Διαλειτουργικότητα

7) Δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς

Η στελέχωση των Ομάδων και η αρχική διαβούλευση ξεκίνησε ουσιαστικά από τον Οκτώβρη του 2010. Πρακτικά η λειτουργία του Φόρουμ βασίζεται στις διαδεδομένες μορφές της ψηφιακής επικοινωνίας και δικτύωσης (e-mail, Facebook, Twitter) αλλά και σε πραγματικές ανοικτές συναντήσεις των Ομάδων Εργασίας που επιτρέπουν τη ανταλλαγή απόψεων και τη σύνθεση διαφορετικών θέσεων.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

http://www.digitalgreece2020.gr/

http://www.karounos.gr/blog/?p=104

Ηλεκτρονικός τύπος:

http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathbreak_1_04/11/2010_362886

Βλ. επίσης:

http://www.sch.gr/96-announces/1696-2020-q-q

http://www.ekt.gr/content/display?prnbr=80634

http://wegov.blogspot.com/2010/06/2020.html

CYBER EUROPE 2010

Μία από τις δράσεις που προβλέπονται στην Ψηφιακή Ατζέντα για την Ευρώπη είναι η υποστήριξη ασκήσεων ετοιμότητας όσον αφορά την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο σε επίπεδο Ε.Ε. προς ενίσχυση της επιγραμμικής εμπιστοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν πραγματοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2010 η πρώτη πανευρωπαϊκή άσκηση προσομοίωσης μιας επίθεσης στον κυβερνοχώρο. Όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., καθώς και η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Ελβετία, συμμετείχαν, είτε ως ενεργά μέλη είτε ως παρατηρητές, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών (ENISA) και του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ανάλογα με τη χώρα, συμμετείχαν δημόσιες αρχές διαφόρων κρατών μελών, όπως Υπουργεία Επικοινωνιών, αρχές προστασίας πληροφορικών υποδομών καθοριστικής σημασίας, οργανισμοί διαχείρισης κρίσεων, εθνικές ομάδες παρέμβασης σε συμβάντα που αφορούν την ασφάλεια των υπολογιστών, εθνικές αρχές ασφάλειας πληροφοριών και υπηρεσίες πληροφοριών.

Στην άσκηση με την ονομασία «Cyber Europe 2010», οι εμπειρογνώμονες κλήθηκαν να αποκρούσουν προσομοιωμένες απόπειρες, εκ μέρους πληροφορικών πειρατών, που απέβλεπαν στην παράλυση καθοριστικών επιγραμμικών υπηρεσιών σε πολλά κράτη μέλη της Ε.Ε. Το υποθετικό σενάριο αφορούσε σταδιακή απώλεια ή σημαντική μείωση των διαδικτυακών συνδέσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και, στη χειρότερη περίπτωση, ουσιαστική εξουδετέρωση της λειτουργίας όλων των σημαντικών συνδέσεων μεταξύ των χωρών της Ευρώπης. Ειδικότερα, στην πορεία της ημέρας, η μία χώρα μετά την άλλη αντιμετώπισαν εντεινόμενες δυσκολίες συνδεσιμότητας που θα επέφεραν αδυναμία πρόσβασης των πολιτών, των επιχειρήσεων και των δημόσιων ιδρυμάτων σε νευραλγικές επιγραμμικές υπηρεσίες, εάν δεν αναδρομολογούνταν οι διασυνδέσεις που είχαν προσβληθεί. Όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη έπρεπε να συνεργαστούν μεταξύ τους προκειμένου να αποφευχθεί η – προσομοιωμένη - συνολική κατάρρευση του δικτύου.

Το αποτέλεσμα κρίθηκε τελικά απόλυτα ικανοποιητικό, σε σχετική ανακοίνωση του ENISA, καθώς αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία 320 κρίσιμα «περιστατικά». Αυτή η άσκηση ασφάλειας συντέλεσε στην καλύτερη κατανόηση εκ μέρους των κρατών μελών, όσον αφορά τον τρόπο χειρισμού συμβάντων στον κυβερνοχώρο, καθώς και στη δοκιμή των συνδέσεων και διαδικασιών επικοινωνίας σε περίπτωση πραγματικών συμβάντων μεγάλης κλίμακας. Δοκιμάστηκε επίσης η καταλληλότητα των αρμοδίων επαφής στις συμμετέχουσες χώρες, τα κανάλια επικοινωνίας, ο τύπος ανταλλαγής δεδομένων μέσω αυτών των καναλιών και η αντίληψη που τα κράτη μέλη έχουν σχετικά με το ρόλο και την εντολή των ομολόγων τους σε άλλα κράτη μέλη. Η μελλοντική προοπτική περιέχει ασκήσεις με πιο σύνθετα σενάρια, από ευρωπαϊκό έως παγκόσμιο επίπεδο, ώστε, όπως τόνισε και η αρμόδια Επίτροπος, κα. Neelie Kroes, να ενισχυθεί η διακρατική συνεργασία αλλά και το αίσθημα διαδικτυακής ασφάλειας πολιτών και επιχειρήσεων.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Ανακοινώσεις Επιτροπής και ENISA:

http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/1459

http://www.enisa.europa.eu/media/press-releases/cyber-europe-20102019-cyber-security-exercise-with-320-2018incidents2019-successfully-concluded

Ψηφιακή Ατζέντα για την Ευρώπη:

http://ec.europa.eu/information_society/digital-agenda/index_en.htm

http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/10/223

Ηλεκτρονικός τύπος:

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artid=364949&dt=04/11/2010

http://www.computerweekly.com/Articles/2010/11/10/243874/Cyber-Europe-2010-proves-successful-stress-test-for-public.htm

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙ@ΥΓΕΙΑ

Στις 13 Ιουλίου 2010 δημοσιεύθηκε ο νόμος 3861/2010 (ΦΕΚ Α’ 112) εισάγοντας το επονομαζόμενο πρόγραμμα «ΔΙ@ΥΓΕΙΑ» στην ελληνική πραγματικότητα με σκοπό την ενίσχυση της διαφάνειας. Ο εν λόγω νόμος προβλέπει υποχρέωση ανάρτησης των νόμων, των κανονιστικών πράξεων και εν γένει πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο Διαδίκτυο, στοχεύοντας στην επίτευξη της μέγιστης δυνατής δημοσιότητας της κυβερνητικής πολιτικής και της διοικητικής δράσης. Και τούτο επειδή η ευρεία δημοσιότητα και η πρόσβαση στην πληροφορία που προσφέρουν τα σύγχρονα μέσα διαδικτυακής επικοινωνίας εξασφαλίζουν τη διαφάνεια της κρατικής δράσης, με συνέπεια την υπευθυνότητα, την ευθύνη και τη λογοδοσία από την πλευρά των φορέων άσκησης της δημόσιας εξουσίας και επομένως την τήρηση της νομιμότητας και την επίτευξη της χρηστής Δημόσιας Διοίκησης.

Παράλληλα, η ευρεία διαδικτυακή δημοσιότητα ενισχύει τις δυνατότητες των πολιτών να απολαύσουν και να ασκήσουν τα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματά τους και συγκεκριμένα: πρωτίστως το δικαίωμα πληροφόρησης, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 Α § 1 του Συντάγματος και συνακόλουθα τα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα που συναρτώνται με ή και εξαρτώνται από την πληροφόρηση αυτή, όπως το δικαίωμα ανάπτυξης της προσωπικότητας, της συμμετοχής στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή (άρθρο 5 § 1 Σ) αλλά και το δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας (άρθρο 5 Α § 2 Σ).

Επισημαίνεται ότι η υποχρέωση ανάρτησης των πράξεων και αποφάσεων στο Διαδίκτυο σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά το σύστημα δημοσίευσης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ή άλλες μορφές δημοσιότητας που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία (όπως π.χ. ανάρτηση σε κοινοτικό κατάστημα, δημοσίευση στον τύπο). Οι ρυθμίσεις του νέου νόμου ενισχύουν και συμπληρώνουν το σύστημα αυτό, προκειμένου η διαδικτυακή δημοσιότητα και η ανά φορέα ανάρτηση να διευκολύνει τους πολίτες στη γνώση και αναζήτηση του περιεχομένου των αναρτημένων πράξεων. Για τον λόγο αυτό και λαμβάνοντας υπόψη ότι σημαντικός αριθμός πολιτών δεν είναι πλήρως εξοικειωμένος με τις νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, πρέπει η οργάνωση της ανάρτησης των πράξεων και αποφάσεων και η αναζήτηση των αποφάσεων να γίνεται με τρόπο απλό, κατανοητό και εν γένει φιλικό προς τους χρήστες. Ο πολίτης πρέπει να μπορεί να αναζητά και να προσπελαύνει στις σχετικές πληροφορίες χωρίς να απαιτούνται ιδιαίτερες γνώσεις και ικανότητες και χωρίς να γνωρίζει απαραίτητα τη δομή και τις αρμοδιότητες κάθε υπηρεσίας.

Ακριβώς για να εξασφαλισθεί η πρόσβαση στη σχετική πληροφόρηση πρέπει να διασφαλίζεται η ακεραιότητα και διαθεσιμότητα των κειμένων, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να ληφθεί ώστε να εξασφαλίζεται η προσβασιμότητα των κειμένων στους πολίτες με αναπηρία. Συνεπώς, πρέπει να εξεταστούν σταδιακά οι κατά περίπτωση πρόσφοροι τρόποι διάθεσης των σχετικών κειμένων και σε άτομα π.χ. με προβλήματα όρασης κ.λπ.

Η ανάρτηση πρέπει να λαμβάνει χώρα αμελλητί, δηλαδή τάχιστα και χωρίς υπαίτια καθυστέρηση. Η αμελλητί ανάρτηση επιβάλλεται όχι απλώς για να εκπληρωθεί ο σκοπός του νόμου για έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση των πολιτών, διαφάνεια και αποτελεσματικό έλεγχο της διοικητικής δράσης, αλλά και επειδή σε αρκετές περιπτώσεις πράξεων η ανάρτηση συνιστά προϋπόθεση για την εκτέλεσή τους.

ΣΧΕΤΙΚΟ LINK:

http://diavgeia.gov.gr/