Η διαμάχη μεταξύ Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Microsoft στον τομέα του Ανταγωνισμού, συντηρείται ουσιαστικά επί μία δεκαετία και όπως φαίνεται δε θα λήξει σύντομα. Μετά τις καταδικαστικές αποφάσεις και την επιβολή υπέρογκων προστίμων, που αγγίζουν πλέον συνολικά τα 2 δισεκατομμύρια Ευρώ, η μονοπωλιακή τακτική της αμερικανικής εταιρίας αποτελεί και πάλι αντικείμενο έρευνας. Αν μέχρι σήμερα η συζήτηση επικεντρωνόταν στo διαχωρισμό του προγράμματος αναπαραγωγής πολυμέσων (Windows Media Player) από το λειτουργικό σύστημα Windows που βρίσκεται προεγκατεστημένο στο 90% των ηλεκτρονικών υπολογιστών της παγκόσμιας αγοράς, εις το εξής ο προβληματισμός θα αφορά το πρόγραμμα διαδικτυακής πλοήγησης, Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος φυλλομετρητής της Microsoft συνοδεύει εξ ορισμού όλες τις εκδόσεις των Windows από το 1996, παρέχοντας στους χρήστες τη δυνατότητα πρόσβασης στις ιστοσελίδες του Παγκόσμιου Ιστού.
Βασικός ανταγωνιστής της Microsoft, που προκάλεσε την εν λόγω διαδικασία εκ μέρους της Επιτροπής είναι η νορβηγική εταιρία Opera η οποία διαθέτει στην αγορά το ομώνυμο πρόγραμμα διαδικτυακής πλοήγησης. Δίπλα της φαίνεται να συσπειρώνονται και άλλες εταιρείες του χώρου όπως η Google που ξεκίνησε πρόσφατα τη διάθεση ενός δικού της φυλλομετρητή με το όνομα Chrome. Η δικαιολογημένη επιχειρηματολογία αυτού του αντιμονοπωλιακού μετώπου δεν εστιάζει μόνο στο γεγονός ότι ο αγοραστής δεν επιλέγει μόνος του το φυλλομετρητή της αρεσκείας του, αλλά και στο πρακτικό αποτέλεσμα ότι οι προγραμματιστές και σχεδιαστές ιστοσελίδων δημιουργούν προγράμματα κατά κύριο λόγο συμβατά με τον επικρατέστερο Internet Explorer.
Από τη μεριά της, η Microsoft, προτάσσει μεν την επιθυμία της να δραστηριοποιείται σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες αλλά φαίνεται να εξετάζει όλες τις δυνατότητες άμυνας σε μια διαδικασία που όλα δείχνουν και πάλι ότι δε θα λήξει ούτε γρήγορα ούτε ανώδυνα.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής:
http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/09/15
Ανακοίνωση Opera:
http://www.opera.com/press/releases/2009/01/17/
Ανακοίνωση Microsoft:
http://www.microsoft.com/presspass/press/2009/jan09/01-16statement.mspx
Βλ. επίσης:
http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSTRE51N6OA20090224
http://tech.pathfinder.gr/tech/lawnet/701029.html
http://www.computerworld.dk/art/50435/google-ind-i-eu-batalje-mod-microsoft
Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2009
ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ MICROSOFT… ΞΑΝΑ
Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2008
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ (ΔΙΑ)ΔΙΚΤΥΩΣΗ
Η κοινωνική δικτύωση (social networking) μέσω διαδικτύου αποτελεί την ιδανική γέφυρα για την εξέλιξη στην επόμενη γενιά του διαδικτύου, το νεφελώδες -τουλάχιστον ως προς τον ορισμό του- «web 2.0», ένα δίκτυο πιο διαδραστικό, πιο ζωντανό, πιο ανθρώπινο. Οι ιστοτόποι κοινωνικής δικτύωσης αυξάνονται διαρκώς έχοντας ιδιαίτερη απήχηση σε εκατομμύρια χρήστες ανά τον κόσμο ενώ τους τελευταίους μήνες διαδίδονται με εκρηκτικό ρυθμό και μεταξύ των Ελλήνων χρηστών. Αναμενόμενα, μια τόσο δημοφιλής διαδικτυακή υπηρεσία δεν άργησε να απασχολήσει και τη δικαιοσύνη. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, στο Λος Άντζελες των Η.Π.Α. ξεκινάει η πρώτη δίκη που αφορά στη χρήση μιας τέτοιας υπηρεσίας, εν μέσω πολλών αμφισβητήσεων επί της ουσίας και της διαδικασίας.
Τα πρώτα χρόνια του διαδικτύου, η εύκολη και γρήγορη επικοινωνία σε συνδυασμό με την πρόσβαση σε πλούσιο πληροφοριακό υλικό αποτέλεσε το κλειδί της επιτυχίας για το νέο (πολυ)μέσο. Σταδιακά, η εύκολη επικοινωνία μέσω e-mail υποχώρησε απέναντι στην αμεσότητα του διαλόγου σε πραγματικό χρόνο (chat). Εφαρμογές όπως το mIRC, το ICQ και οι πρώτοι Messengers κέρδισαν τους χρήστες πολύ γρήγορα, προσφέροντας πιο άμεση και σε μεγάλο βαθμό ανώνυμη επικοινωνία. Η ουσιαστική κοινωνική δικτύωση, όμως, εντός ή εκτός ίντερνετ, δεν περιέχει την ανωνυμία στον ορισμό της. Ειδικά, η νέα εποχή για το διαδίκτυο βασίζεται στην προσωπικότητα του κάθε χρήστη, η οποία και βρίσκεται στο επίκεντρο. Υπηρετώντας αυτή την ιδέα, η πρώτη προσπάθεια κοινωνικής δικτύωσης έγινε μέσα από τις ιστοσελίδες του «MySpace» (σε ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά «Ο Χώρος Μου»). Ο τίτλος σηματοδοτεί με ιδιαίτερη επιτυχία τη λογική και το σκοπό της υπηρεσίας: κάθε χρήστης διαμορφώνει το δικό του προσωπικό ιστοχώρο σκιαγραφώντας ένα πιο ολοκληρωμένο προφίλ με τελικό σκοπό την γνωριμία ατόμων που μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα. Την πρωτοπόρα ιδέα του «MySpace» ακολούθησε και επέκτεινε ο πλέον δημοφιλής, σήμερα, δικτυακός τόπος κοινωνικής δικτύωσης, το «Facebook», που μετρά πάνω από 120.000.000 μέλη. Παράλληλα, αυξάνεται συνεχώς η προσφορά αντίστοιχων υπηρεσιών και από άλλους παρόχους με πιο συγκεκριμένη στόχευση, π.χ. το «LinkedIn» για επαγγελματίες, το «zuni» για φοιτητές, το «hi5» για μικρότερης ηλικίας χρήστες. Σε κάθε περίπτωση, τα μέλη εγγράφονται γρήγορα και δωρεάν, αποκτώντας μια προσωπική ιστοσελίδα όπου μπορούν να «ανεβάσουν» υλικό όπως κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο κλπ., να δημοσιοποιήσουν ή όχι το προφίλ τους, να αναζητήσουν φίλους, να παίξουν δικτυακά παιχνίδια με άλλα μέλη, να επικοινωνήσουν άμεσα, να ενημερωθούν αυτόματα για την κατάσταση άλλων μελών-φίλων κ.α.
Οι διαδικτυακές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να συγκεντρώνουν όλη τη δυναμική του κυβερνοχώρου προσφέροντας ένα πολυμορφικό εργαλείο στα χέρια κάθε χρήστη. Με τον τρόπο αυτό, η άλλοτε εικονική έως και πλαστή ταυτότητα ενός δικτυωμένου μέλους αποκτά πιο ρεαλιστικό χαρακτήρα προσδίδοντας αληθινό νόημα στην επαφή μεταξύ των χρηστών. Την ίδια στιγμή όμως, η σκοτεινή πλευρά του κυβερνοχώρου αποκτά πρόσβαση σε μια νέα δεξαμενή αυθεντικών θυμάτων που αυτοεκτίθενται στον κίνδυνο εκμετάλλευσης της προσωπικότητάς τους. Η κλοπή ταυτότητας, που άλλοτε επιτυγχανόταν με εγκατάσταση ιών και προγραμμάτων-δούρειων ίππων, είναι πλέον υπόθεση αναζήτησης σε προσωπικούς ιστοχώρους, όπου πολύ συχνά δημοσιοποιείται η ημερομηνία γέννησης και το επάγγελμα ενώ, βάσει έρευνας που παρουσίασε το BBC πριν από ένα χρόνο, 1 στους 10 χρήστες αναγράφει ακόμα και τη διεύθυνση του σπιτιού του. Η ίδια έρευνα κατέδειξε ότι 71% των ερωτηθέντων ηλικίας 14-21 ετών, θα προτιμούσαν να διαγράψουν κάποιες πληροφορίες από την ιστοσελίδα τους πριν τη δει ένας μελλοντικός εργοδότης τους.
Η γοητεία του μέσου και η επιθυμία της ανθρώπινης επαφής φαίνεται πως ωθεί πολλούς χρήστες, ιδιαίτερα νέους, σε υπερβολές που μπορεί να τους παγιδεύσουν. Οι περιπτώσεις εκφοβισμού ή παρενόχλησης είναι όλο και πιο συχνές, ειδικά όταν οι σχέσεις ενός κλειστού περιβάλλοντος όπως το σχολικό ή το εργασιακό μεταφέρονται στον κυβερνοχώρο. Το φαινόμενο της κυβερνοτρομοκρατίας σε προσωπικό επίπεδο (cyberbullying) με τη χρήση υβριστικών κειμένων, τη δημοσίευση προσβλητικών φωτογραφιών ή βίντεο συναντάται όλο και πιο συχνά μέσα στους ιστοχώρους κοινωνικής δικτύωσης. Σε κάποιες ιδιαίτερα ατυχείς περιστάσεις, μάλιστα, μπορεί η εξέλιξη να είναι τραγική. Τέτοια περίπτωση αποτελεί η υπόθεση που δικάζεται στα τέλη Νοεμβρίου 2008 στις Η.Π.Α. και αφορά στη χρήση του «MySpace». Μια ημέρα του Οκτωβρίου 2006, η 13χρονη Μέγκαν Μάιερ από το Μιζούρι των Η.Π.Α., συνομιλούσε στο «MySpace» με τον 16χρονο Τζος Έβανς, τον οποίο είχε γνωρίσει μέσω διαδικτύου αναπτύσσοντας σταδιακά μια στενή φιλική σχέση. Την ημέρα εκείνη, η συζήτηση εξελίχθηκε απρόσμενα και ο Τζος της έγραψε στο τελευταίο του μήνυμα πως «ο κόσμος θα ήταν καλύτερος χωρίς αυτήν». Λίγες ώρες αργότερα η Μέγκαν Μάιερ βρέθηκε κρεμασμένη στο δωμάτιό της. Η αστυνομική έρευνα κατέδειξε γρήγορα την αληθινή ταυτότητα του Τζος Έβανς: επρόκειτο για την 49χρονη γειτόνισσα των Μάιερ, Λόρι Ντριού, η οποία θέλησε, με αυτόν τον τρόπο, να εκδικηθεί τη μικρή Μέγκαν εκ μέρους της κόρης της με την οποία ήταν συμμαθήτριες.
Το ανωτέρω ιστορικό, πέρα από την τραγικότητά του, εκκίνησε μια ιδιότυπη νομική υπόθεση. Στην Λόρι Ντριου απαγγέλθηκαν κατηγορίες συνομωσίας και μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης σε προστατευμένους υπολογιστές. Εντούτοις, κατά την έναρξη της διαδικασίας δεν έγινε δεκτό από τον δικαστή το αίτημα της υπεράσπισης για αποφυγή αναφορών στην αυτοκτονία της Μέγκαν Μάιερ, παρόλο που τυπικά δεν έχει σχέση με το αντικείμενο της δίκης. Ο ίδιος δικαστής, ωστόσο, επέστησε την προσοχή των ενόρκων, ώστε να εστιάσουν την κρίση τους αποκλειστικά στην ύπαρξη ή μη παραβίασης των όρων παροχής υπηρεσιών του «MySpace» εκ μέρους της κατηγορουμένης. Παράλληλα, η κατηγορούσα αρχή χαρακτηρίζει την περίπτωση ως την πρώτη υπόθεση κυβερνοεκφοβισμού (cyberbullying), ενώ η υπεράσπιση υπενθυμίζει πως η υπόθεση δεν αφορά το θάνατο της Μέγκαν Μάιερ. Ανεξάρτητα από την εξέλιξη της δίκης είναι ήδη προφανείς οι αντιφάσεις που τη συνοδεύουν. Επιπλέον, αξίζει να ειπωθεί ότι η κατηγορία της μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης χρησιμοποιείται πρώτη φορά με τέτοιο τρόπο, συσχετιζόμενη δηλαδή με την τήρηση όρων παροχής υπηρεσιών και χωρίς να αφορά περιπτώσεις χάκινγκ. Ίσως, τελικά, οι ιδιομορφίες της υπόθεσης και η εμπλοκή του διαδικτυακού μέσου, βραχυκύκλωσαν το μηχανισμό απονομής της δικαιοσύνης, ωθώντας τον να αναζητήσει την ικανοποίηση του αισθήματος δικαίου σε νομικούς παράδρομους.
Όπως προκύπτει από την επίκαιρη αυτή δικαστική υπόθεση, όποιο και αν είναι το επόμενο βήμα στην εξέλιξη του διαδικτύου, πάντα θα συνοδεύεται από παρασιτικές συμπεριφορές και κινδύνους, διότι πάντα θα αφορά ανθρώπους. Η διαφορετικότητα και οι αδυναμίες του καθενός δεν θα παύσουν να εκφράζονται αναλογικά και στον κυβερνοχώρο. Αυτό όμως δεν πρέπει να αποτελέσει φοβικό εμπόδιο για την ψηφιακή ζωή. Η συμμετοχή στις διαδικτυακές δράσεις καλλιεργεί την πρακτική γνώση του αντικειμένου και η γνώση είναι το απαραίτητο κλειδί για το επιθυμητό αίσθημα ασφάλειας.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Κοινωνική δικτύωση στην πράξη:
http://www.myspace.com/
http://el-gr.facebook.com/
http://hi5.com/
http://www.linkedin.com/
http://www.zuni.gr/
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_social_networking_websites
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://blog.wired.com/27bstroke6/2008/11/lori-drew-on-tr.html
http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/20/tech/main4619671.shtml?
http://news.aol.com/article/woman-goes-on-trial-in-myspace-hoax/254725
http://blogs.wsj.com/law/2008/11/17/judge-to-allow-s-word-at-myspace-trial/
Βλ. επίσης:
http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7108627.stm
www.ekato.org/gr/press/latest/dt_cyberbulling.doc
Τα πρώτα χρόνια του διαδικτύου, η εύκολη και γρήγορη επικοινωνία σε συνδυασμό με την πρόσβαση σε πλούσιο πληροφοριακό υλικό αποτέλεσε το κλειδί της επιτυχίας για το νέο (πολυ)μέσο. Σταδιακά, η εύκολη επικοινωνία μέσω e-mail υποχώρησε απέναντι στην αμεσότητα του διαλόγου σε πραγματικό χρόνο (chat). Εφαρμογές όπως το mIRC, το ICQ και οι πρώτοι Messengers κέρδισαν τους χρήστες πολύ γρήγορα, προσφέροντας πιο άμεση και σε μεγάλο βαθμό ανώνυμη επικοινωνία. Η ουσιαστική κοινωνική δικτύωση, όμως, εντός ή εκτός ίντερνετ, δεν περιέχει την ανωνυμία στον ορισμό της. Ειδικά, η νέα εποχή για το διαδίκτυο βασίζεται στην προσωπικότητα του κάθε χρήστη, η οποία και βρίσκεται στο επίκεντρο. Υπηρετώντας αυτή την ιδέα, η πρώτη προσπάθεια κοινωνικής δικτύωσης έγινε μέσα από τις ιστοσελίδες του «MySpace» (σε ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά «Ο Χώρος Μου»). Ο τίτλος σηματοδοτεί με ιδιαίτερη επιτυχία τη λογική και το σκοπό της υπηρεσίας: κάθε χρήστης διαμορφώνει το δικό του προσωπικό ιστοχώρο σκιαγραφώντας ένα πιο ολοκληρωμένο προφίλ με τελικό σκοπό την γνωριμία ατόμων που μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα. Την πρωτοπόρα ιδέα του «MySpace» ακολούθησε και επέκτεινε ο πλέον δημοφιλής, σήμερα, δικτυακός τόπος κοινωνικής δικτύωσης, το «Facebook», που μετρά πάνω από 120.000.000 μέλη. Παράλληλα, αυξάνεται συνεχώς η προσφορά αντίστοιχων υπηρεσιών και από άλλους παρόχους με πιο συγκεκριμένη στόχευση, π.χ. το «LinkedIn» για επαγγελματίες, το «zuni» για φοιτητές, το «hi5» για μικρότερης ηλικίας χρήστες. Σε κάθε περίπτωση, τα μέλη εγγράφονται γρήγορα και δωρεάν, αποκτώντας μια προσωπική ιστοσελίδα όπου μπορούν να «ανεβάσουν» υλικό όπως κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο κλπ., να δημοσιοποιήσουν ή όχι το προφίλ τους, να αναζητήσουν φίλους, να παίξουν δικτυακά παιχνίδια με άλλα μέλη, να επικοινωνήσουν άμεσα, να ενημερωθούν αυτόματα για την κατάσταση άλλων μελών-φίλων κ.α.
Οι διαδικτυακές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να συγκεντρώνουν όλη τη δυναμική του κυβερνοχώρου προσφέροντας ένα πολυμορφικό εργαλείο στα χέρια κάθε χρήστη. Με τον τρόπο αυτό, η άλλοτε εικονική έως και πλαστή ταυτότητα ενός δικτυωμένου μέλους αποκτά πιο ρεαλιστικό χαρακτήρα προσδίδοντας αληθινό νόημα στην επαφή μεταξύ των χρηστών. Την ίδια στιγμή όμως, η σκοτεινή πλευρά του κυβερνοχώρου αποκτά πρόσβαση σε μια νέα δεξαμενή αυθεντικών θυμάτων που αυτοεκτίθενται στον κίνδυνο εκμετάλλευσης της προσωπικότητάς τους. Η κλοπή ταυτότητας, που άλλοτε επιτυγχανόταν με εγκατάσταση ιών και προγραμμάτων-δούρειων ίππων, είναι πλέον υπόθεση αναζήτησης σε προσωπικούς ιστοχώρους, όπου πολύ συχνά δημοσιοποιείται η ημερομηνία γέννησης και το επάγγελμα ενώ, βάσει έρευνας που παρουσίασε το BBC πριν από ένα χρόνο, 1 στους 10 χρήστες αναγράφει ακόμα και τη διεύθυνση του σπιτιού του. Η ίδια έρευνα κατέδειξε ότι 71% των ερωτηθέντων ηλικίας 14-21 ετών, θα προτιμούσαν να διαγράψουν κάποιες πληροφορίες από την ιστοσελίδα τους πριν τη δει ένας μελλοντικός εργοδότης τους.
Η γοητεία του μέσου και η επιθυμία της ανθρώπινης επαφής φαίνεται πως ωθεί πολλούς χρήστες, ιδιαίτερα νέους, σε υπερβολές που μπορεί να τους παγιδεύσουν. Οι περιπτώσεις εκφοβισμού ή παρενόχλησης είναι όλο και πιο συχνές, ειδικά όταν οι σχέσεις ενός κλειστού περιβάλλοντος όπως το σχολικό ή το εργασιακό μεταφέρονται στον κυβερνοχώρο. Το φαινόμενο της κυβερνοτρομοκρατίας σε προσωπικό επίπεδο (cyberbullying) με τη χρήση υβριστικών κειμένων, τη δημοσίευση προσβλητικών φωτογραφιών ή βίντεο συναντάται όλο και πιο συχνά μέσα στους ιστοχώρους κοινωνικής δικτύωσης. Σε κάποιες ιδιαίτερα ατυχείς περιστάσεις, μάλιστα, μπορεί η εξέλιξη να είναι τραγική. Τέτοια περίπτωση αποτελεί η υπόθεση που δικάζεται στα τέλη Νοεμβρίου 2008 στις Η.Π.Α. και αφορά στη χρήση του «MySpace». Μια ημέρα του Οκτωβρίου 2006, η 13χρονη Μέγκαν Μάιερ από το Μιζούρι των Η.Π.Α., συνομιλούσε στο «MySpace» με τον 16χρονο Τζος Έβανς, τον οποίο είχε γνωρίσει μέσω διαδικτύου αναπτύσσοντας σταδιακά μια στενή φιλική σχέση. Την ημέρα εκείνη, η συζήτηση εξελίχθηκε απρόσμενα και ο Τζος της έγραψε στο τελευταίο του μήνυμα πως «ο κόσμος θα ήταν καλύτερος χωρίς αυτήν». Λίγες ώρες αργότερα η Μέγκαν Μάιερ βρέθηκε κρεμασμένη στο δωμάτιό της. Η αστυνομική έρευνα κατέδειξε γρήγορα την αληθινή ταυτότητα του Τζος Έβανς: επρόκειτο για την 49χρονη γειτόνισσα των Μάιερ, Λόρι Ντριού, η οποία θέλησε, με αυτόν τον τρόπο, να εκδικηθεί τη μικρή Μέγκαν εκ μέρους της κόρης της με την οποία ήταν συμμαθήτριες.
Το ανωτέρω ιστορικό, πέρα από την τραγικότητά του, εκκίνησε μια ιδιότυπη νομική υπόθεση. Στην Λόρι Ντριου απαγγέλθηκαν κατηγορίες συνομωσίας και μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης σε προστατευμένους υπολογιστές. Εντούτοις, κατά την έναρξη της διαδικασίας δεν έγινε δεκτό από τον δικαστή το αίτημα της υπεράσπισης για αποφυγή αναφορών στην αυτοκτονία της Μέγκαν Μάιερ, παρόλο που τυπικά δεν έχει σχέση με το αντικείμενο της δίκης. Ο ίδιος δικαστής, ωστόσο, επέστησε την προσοχή των ενόρκων, ώστε να εστιάσουν την κρίση τους αποκλειστικά στην ύπαρξη ή μη παραβίασης των όρων παροχής υπηρεσιών του «MySpace» εκ μέρους της κατηγορουμένης. Παράλληλα, η κατηγορούσα αρχή χαρακτηρίζει την περίπτωση ως την πρώτη υπόθεση κυβερνοεκφοβισμού (cyberbullying), ενώ η υπεράσπιση υπενθυμίζει πως η υπόθεση δεν αφορά το θάνατο της Μέγκαν Μάιερ. Ανεξάρτητα από την εξέλιξη της δίκης είναι ήδη προφανείς οι αντιφάσεις που τη συνοδεύουν. Επιπλέον, αξίζει να ειπωθεί ότι η κατηγορία της μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης χρησιμοποιείται πρώτη φορά με τέτοιο τρόπο, συσχετιζόμενη δηλαδή με την τήρηση όρων παροχής υπηρεσιών και χωρίς να αφορά περιπτώσεις χάκινγκ. Ίσως, τελικά, οι ιδιομορφίες της υπόθεσης και η εμπλοκή του διαδικτυακού μέσου, βραχυκύκλωσαν το μηχανισμό απονομής της δικαιοσύνης, ωθώντας τον να αναζητήσει την ικανοποίηση του αισθήματος δικαίου σε νομικούς παράδρομους.
Όπως προκύπτει από την επίκαιρη αυτή δικαστική υπόθεση, όποιο και αν είναι το επόμενο βήμα στην εξέλιξη του διαδικτύου, πάντα θα συνοδεύεται από παρασιτικές συμπεριφορές και κινδύνους, διότι πάντα θα αφορά ανθρώπους. Η διαφορετικότητα και οι αδυναμίες του καθενός δεν θα παύσουν να εκφράζονται αναλογικά και στον κυβερνοχώρο. Αυτό όμως δεν πρέπει να αποτελέσει φοβικό εμπόδιο για την ψηφιακή ζωή. Η συμμετοχή στις διαδικτυακές δράσεις καλλιεργεί την πρακτική γνώση του αντικειμένου και η γνώση είναι το απαραίτητο κλειδί για το επιθυμητό αίσθημα ασφάλειας.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Κοινωνική δικτύωση στην πράξη:
http://www.myspace.com/
http://el-gr.facebook.com/
http://hi5.com/
http://www.linkedin.com/
http://www.zuni.gr/
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_social_networking_websites
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://blog.wired.com/27bstroke6/2008/11/lori-drew-on-tr.html
http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/20/tech/main4619671.shtml?
http://news.aol.com/article/woman-goes-on-trial-in-myspace-hoax/254725
http://blogs.wsj.com/law/2008/11/17/judge-to-allow-s-word-at-myspace-trial/
Βλ. επίσης:
http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7108627.stm
www.ekato.org/gr/press/latest/dt_cyberbulling.doc
Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2008
EUROPEANA
Στις 20 Νοεμβρίου 2008 άνοιξε τις διαδικτυακές τις πύλες για τους χρήστες σε όλο τον κόσμο η Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Europeana». Μέσα από τον δικτυακό της τόπο θα παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε περισσότερα από δύο εκατομμύρια βιβλία, χάρτες, φωτογραφίες, πίνακες, ταινίες και ηχογραφήσεις. Το υλικό αυτό συγκεντρώθηκε μετά από εντατικές εργασίες ψηφιοποίησης σε βιβλιοθήκες και πολιτιστικούς οργανισμούς των 27 κρατών-μελών. Ο αριθμός των έργων που προσφέρονται αυτή τη στιγμή αποτελεί μόλις το 1% του τελικού στόχου. Προκειμένου να ολοκληρωθεί, βέβαια, αυτό το φιλόδοξο πλάνο θα πρέπει να υπερκεραστούν προβλήματα δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που προστατεύουν μεγάλο αριθμό καλλιτεχνικών και λογοτεχνικών δημιουργιών.
Κατά την παρουσίαση του έργου από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Jose Manuel Barroso και την Επίτροπο για την Κοινωνία της Πληροφορίας και τα ΜΜΕ, Viviane Reding, η Ελλάδα παρουσιάστηκε ως παράδειγμα κράτους-μέλους που προωθεί ενεργά και χρηματοδοτεί την ψηφιοποίηση και ανάδειξη του ιστορικού και πολιτιστικού της αποθέματος, στο πλαίσιο της ακολουθούμενης Ψηφιακής Στρατηγικής. Επιπλέον, ο κ. Μπαρόζο έθεσε τον πολιτισμό στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, χαρακτηρίζοντας την Europeana «όχι απλά μια βιβλιοθήκη αλλά μια πραγματική πηγή έμπνευσης για τους Ευρωπαίους του 21ου αιώνα, η οποία θα τους βοηθήσει να ανταγωνιστούν σε δημιουργικότητα με τους πιο εφευρετικούς προγόνους τους».
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Europeana:
Βλ. επίσης:
http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/08/1747
Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2008
ΚΥΒΕΡΝΟΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ: ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ?
Ο τίτλος περιγράφει με απλό αλλά περιεκτικό τρόπο τον προβληματισμό που συνοδεύει πολλές σύγχρονες απόψεις σχετικά με την κυβερνοτρομοκρατία. Η εύστοχη επιλογή του, ωστόσο, ανήκει στον Γάλλο Cédric Thévenet που τον χρησιμοποίησε σε σχετική μελέτη του, το 2005. Η ευθύνη για την αντιγραφή βαρύνει τον γράφοντα.
Η αμφισβήτηση του κινδύνου της κυβερνοτρομοκρατίας εδράζει καταρχήν στην ίδια τη συζήτηση αναφορικά με το εννοιολογικό περιεχόμενο και τον ορισμό της. Μέσα από τη στήλη έχουν παρουσιαστεί επανειλημμένα οι παγίδες του κυβερνοχώρου και έχουν επισημανθεί κακόβουλες διαδικτυακές συμπεριφορές. Εντάσσονται, όμως, όλες αυτές οι περιπτώσεις στο πλαίσιο της κυβερνοτρομοκρατίας; Το 1997, ο Μπάρι Κόλιν, ερευνητής του Ινστιτούτου Ασφαλείας και Πληροφοριών, στην Καλιφόρνια, έπλασε τον εν λόγω όρο, ερμηνεύοντας τον απλά ως σύγκλιση του “κυβερνοχώρου” και της “τρομοκρατίας”. Το 2000, μια αφοσιωμένη ερευνήτρια των πτυχών της κυβερνοτρομοκρατίας, η καθηγήτρια Ντόροθι Ντένινγκ (Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν), συμπλήρωσε τον παραπάνω ορισμό, συσχετίζοντας τον με παράνομες επιθέσεις και απειλές επιθέσεων κατά υπολογιστών, δικτύων και αποθηκευμένων σε αυτά πληροφοριών, προκειμένου να εκφοβίσουν μία κυβέρνηση ή τους πολίτες της για να εξυπηρετήσουν πολιτικούς ή κοινωνικούς σκοπούς. Επιπλέον, έθεσε ως προϋπόθεση, η επίθεση να οδηγεί σε βία κατά προσώπων ή περιουσιών ή να προξενεί βλάβη ικανή να δημιουργήσει φόβο. Μέχρι σήμερα έχουν διατυπωθεί πολλοί σχετικοί ορισμοί. Αξίζει να αναφέρουμε έναν ακόμη που ανήκει στον συγγραφέα του βιβλίου “Black Ice”, Νταν Βέρτον. Σύμφωνα με αυτόν, κυβερνοτρομοκρατία καλείται η εκτέλεση μίας ξαφνικής επίθεσης από εθνική ή διεθνή τρομοκρατική ομάδα ή μεμονωμένες τοπικές εγκληματικές ομάδες με πολιτική ατζέντα, χρησιμοποιώντας τεχνολογία υπολογιστών και ίντερνετ, προκειμένου να ακρωτηριαστούν ή να απενεργοποιηθούν οι εθνικές ηλεκτρονικές και φυσικές υποδομές, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο απώλεια σε βασικές υπηρεσίες. Δίχως σπουδή προς την επιλογή ενός ορισμού, μας αρκεί, στο σημείο αυτό, να διακρίνουμε τα κρίσιμα κοινά χαρακτηριστικά των περισσότερων απόψεων. Καταλήγουμε, λοιπόν, στα εξής συντρέχοντα στοιχεία:
- Χώρος δράσης είναι πάντα ο κυβερνοχώρος, δηλαδή κάθε πράξη (απειλή ή επίθεση) αφορά δικτυωμένα υπολογιστικά συστήματα, ξεκινά από αυτά και αυτά έχει ως στόχο.
- Τα κίνητρα πρέπει να έχουν ιδεολογικό υπόβαθρο, πολιτικό, κοινωνικό, θρησκευτικό κτλ.
- Ο φόβος ή η βλάβη που προξενείται πρέπει να έχει μεγάλο εύρος ποιοτικής και πληθυσμιακής στόχευσης.
Η συζήτηση αναφορικά με την κυβερνοτρομοκρατία ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του '90 μέσα από μια γοητευτική κινδυνολογία σχετικά με τις απειλές της επερχόμενης ψηφιακής εποχής. Η αλλαγή της χιλιετηρίδας αναζωογόνησε τα καταστροφικά σενάρια λόγω του “σφάλματος της χιλιετίας”, γνωστού ως “millenium bug” ή “Y2K”, αλλά εξίσου δραστικά η ομαλή μετάβαση στο έτος 2000 σίγασε το σχετικό θόρυβο. Ωστόσο, η επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, στις Η.Π.Α., αποτέλεσε το πιο στέρεο θεμέλιο για το θεωρητικό οικοδόμημα της κυβερνοτρομοκρατίας. Οι μέχρι τότε αστικοί-ηλεκτρονικοί μύθοι άρχισαν να αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα δράσης των κυβερνοτρομοκρατών που προβάλλονταν από τον Τύπο αλλά και από ιθύνοντες των ομοσπονδιακών αστυνομικών αρχών και της αμερικανικής κυβέρνησης. Το καλούμενο “ψηφιακό Περλ Χάρμπορ” φαινόταν πολύ κοντινό και τα πληκτρολόγια θεωρούνταν, κατά λέξη, “εξίσου φονικά με τις κοινές βόμβες”. Παρ' όλα αυτά, 7 χρόνια αργότερα και μετά από μια νηφαλιότερη αναδρομή, η αλήθεια μοιάζει λίγο διαφορετική. Ο 12χρονος χάκερ, για παράδειγμα, που φερόταν να έχει αποκτήσει πρόσβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα του φράγματος της Αριζόνα, το 1998, έχοντας ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να πλημμυρίσει ολόκληρες πόλεις, αποδείχτηκε 27χρονος που αν και εισχώρησε στο σύστημα δεν βρέθηκε ποτέ σε θέση να απειλήσει ανθρώπινες ζωές ή περιουσίες. Η μοναδική, αποδεδειγμένα, αληθινή ιστορία αφορά τον, 49 ετών, Βίτεκ Μπόντεν, ο οποίος κατάφερε μέσω ίντερνετ να μολύνει με απόβλητα τα νερά του ποταμού και των ακτών του Κουίνσλαντ στην Αυστραλία. Σημαντική λεπτομέρεια, όμως, αποτελεί ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος ήταν ένας απογοητευμένος υπάλληλος της εταιρίας ύδρευσης που γνώριζε το σύστημα, είχε εκ των έσω πληροφόρηση και εμπιστευτικό λογισμικό στη διάθεσή του, ώστε να επιφέρει το εν λόγω εκδικητικό χτύπημα. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, η διεθνής τρομοκρατία δεν έκρυψε το διαδικτυακό πρόσωπό της, μέσα από ιστοσελίδες υποστήριξης μαζικών επιθέσεων ή φανατικών μηνυμάτων συσπείρωσης του αραβικού κόσμου ενάντια στο δυτικό επεκτατισμό κλπ. Δεν χωρά, επίσης, αμφιβολία ότι το διαδίκτυο προσφέρει ιδανικές δυνατότητες επικοινωνίας και συντονισμού μεταξύ των μελών τρομοκρατικών οργανώσεων. Το γεγονός αυτό, όμως πρέπει να θεωρείται αναμενόμενο στην ψηφιακή εποχή και εκτός αυτού, δύσκολα εμπίπτει στο πλαίσιο της κυβερνοτρομοκρατίας όπως, κατ' ελάχιστον, την ορίσαμε.
Τον Μάιο του 2007, η Εσθονία δέχτηκε μία μαζική ηλεκτρονική επίθεση που έπληξε κυβερνητικές υπηρεσίες, κομματικές οργανώσεις, τα ΜΜΕ και το τραπεζικό σύστημα της χώρας. Η περίπτωση αυτή αποτελεί την πρώτη κυβερνοεπίθεση εναντίον ενός κράτους, που συνεχίστηκε, μάλιστα, επί τρεις εβδομάδες. Βασική αιτία θεωρήθηκε η απομάκρυνση του “Χάλκινου Στρατιώτη”, μνημείου υπέρ των πεσόντων σοβιετικών του Β' Παγκοσμίου πολέμου, από το κέντρο της εσθονικής πρωτεύουσας. Κατ' επέκταση, ευθύνες για την επίθεση αποδόθηκαν στο ρωσικό κράτος αλλά σχετική ανάμειξη δεν αποδείχτηκε ποτέ. Εν τέλει, τον Ιανουάριο του 2008, ένας νεαρός φοιτητής ρωσικής καταγωγής καταδικάστηκε με χρηματική ποινή 1100 Ευρώ από εσθονικό δικαστήριο ως υπεύθυνος της υπόθεσης. Στο μεταξύ, όμως, η έντονη αντίδραση της εσθονικής κυβέρνησης που κάλεσε τόσο την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το ΝΑΤΟ να προχωρήσουν άμεσα σε λήψη μέτρων κατά του υπαρκτού κινδύνου της κυβερνοτρομοκρατίας, κινητοποίησε τα διεθνή αντανακλαστικά. Ενεργοποιήθηκε το κοινό Συμβούλιο Ασφάλειας και Άμυνας (SDA, Security and Defence Agenda) που εδρεύει στις Βρυξέλλες, στοχεύοντας στην ίδρυση μιας Αρχής Διαχείρισης της Κυβερνοάμυνας (CDMA, Cyber Defence Management Authority) που θα μελετά ικανοποιητικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κυβερνοτρομοκρατίας, με τη συμμετοχή της ΕΕ, του ΝΑΤΟ, εκπροσώπων κρατών και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Παράλληλα, μια ακόμα διεθνής πρωτοβουλία προέκυψε πρόσφατα από τη συνεργασία 26 κρατών, μεταξύ των οποίων οι Η.Π.Α., η Ρωσία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Γαλλία, με την ονομασία “Διεθνής Πολυμερής Συνεργασία Ενάντια στην Κυβερνοτρομοκρατία” (International Multilateral Partnership Against Cyber Terrorism) και κεντρικό μήνυμα ότι “η απειλή είναι αληθινή”. Στον αντίποδα αυτών των δράσεων συναντούμε, εντούτοις, απόψεις ειδικών, όπως ο Διευθυντής του βρετανικού Κέντρου Προστασίας Εθνικών Υποδομών, Στήβεν Κάμινγκς, που αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερο σκεπτικισμό την κατάσταση. Σε πρόσφατο συνέδριο, ο Κάμινγκς πήρε σαφή θέση, χαρακτηρίζοντας την κυβερνοτρομοκρατία “μύθο”, υπογραμμίζοντας το ενδεχόμενο η διάδοση αυτού του μύθου να γεννήσει επικίνδυνες ιδέες και να “αφυπνίσει κοιμώμενους σκύλους”.
Μέχρι σήμερα, η μόνη περίπτωση που άγγιξε τα όρια της κυβερνοτρομοκρατίας είναι η ηλεκτρονική επίθεση κατά της Εσθονίας. Κι εδώ όμως αμφισβητείται αν η αδυναμία λήψης του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή πρόσβασης σε μια ψηφιακή υπηρεσία μπορεί να συγκριθεί με την έκρηξη μιας βόμβας σε φυσικό χώρο. Γι' αυτό, άλλωστε, υποστηρίζεται η άποψη ότι οι τρομοκράτες προτιμούν ακόμα να επιφέρουν ένα σοβαρό πλήγμα με παραδοσιακούς τρόπους παρά να ενοχλήσουν απλώς με μία εύκολα ενεργούμενη κυβερνοεπίθεση. Εντούτοις, η έλλειψη, προς το παρόν, ενδεικτικού παραδείγματος μιας ψηφιακά εκτελούμενης καταστροφής δεν μπορεί να αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο στο μέλλον.
Ίσως πάλι δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία η απάντηση στο δίλημμα μεταξύ μύθου ή πραγματικότητας. Η πρόληψη ενός κινδύνου ως σκέψη και πρακτική είναι κατά βάση ωφέλιμη. Το ζητούμενο, όμως, αφορά την εξασφάλιση της επιθυμητής ισορροπίας κατά την λήψη των προληπτικών μέτρων. Η ετικέτα της τρομοκρατίας έχει ιδιαίτερη ικανότητα να δημιουργεί πανικό και αυτονόητα πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ. Όταν, λοιπόν, προσδίδεται σε αβέβαιους κινδύνους και από άτομα που εκπροσωπούν Αρχές ή εκφράζουν την κρατική βούληση, δημιουργεί λάθος εντυπώσεις που εύκολα παρεξηγούνται και αντιμετωπίζονται με καχυποψία. Η αντίληψη ότι ο κυβερνοτρόμος είναι τεχνητός, προκειμένου να προσφέρει δικαιολογία στις κυβερνήσεις των κρατών να υιοθετήσουν νόμους που περιχαρακώνουν όλο και περισσότερο τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών, είναι πολύ διαδεδομένη, ίσως λόγω του γοητευτικά συνωμοσιολογικού χαρακτήρα της. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα παραμένει ίδιο: η σύγχρονη κοινωνία, που αγωνιά να ωριμάσει ψηφιακά, στέκεται αμήχανη μπροστά σε ψευτοδιλήμματα που εμποδίζουν την γνώση των πραγματικών κινδύνων και κατ' επέκταση την αποτελεσματική τους αντιμετώπιση.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Άρθρα και μελέτες στο διαδίκτυο:
http://www.terrorisme.net/pdf/2006_Thevenet.pdf
http://www.crime-research.org/library/Cyber-terrorism.htm
http://www.cs.georgetown.edu/~denning/infosec/cyberterror.html
http://www.ssrc.org/sept11/essays/denning.htm
http://www.businessroundtable.org/pdf/20060622002CyberReconFinal6106.pdf
http://gost.isi.edu/cctws/positions.html
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=19.03.2003,id=18806312
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_22/09/2001_5283
http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/2850541.stm
http://news.zdnet.com/2100-1009_22-124765.html
http://www.spiegel.de/netzwelt/tech/0,1518,548086,00.html
http://www.zdnet.de/itmanager/kommentare/0,39023450,39191266,00.htm
http://www.zdnet.de/security/news/0,39029460,39188179,00.htm
http://www.guardian.co.uk/world/2007/may/17/topstories3.russia
http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,23739885-5013044,00.html
http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=432&trv=1
Σχετική Βιβλιογραφία:
Cyber Warfare and Cyber Terrorism (Lech Janczewski/Andrew Colarik)
http://www.igi-pub.com/reference/details.asp?id=6718
Black Ice: The Invisible Threat of Cyber-Terrorism (Dan Verton)
http://www.amazon.com/Black-Ice-Invisible-Threat-Cyber-Terrorism/dp/0072227877
Terror on the Internet: The New Arena, the New Challenges (Gabriel Weimann)
http://www.amazon.com/Terror-Internet-New-Arena-Challenges/dp/1929223714/ref=pd_sim_b_4
Βλ. επίσης:
http://www.mpicc.de/ww/de/pub/forschung/forschungsarbeit/strafrecht/cyberterrorismus.htm
http://www.impact-alliance.org/
http://www.watsoninstitute.org/infopeace/index2.cfm
Η αμφισβήτηση του κινδύνου της κυβερνοτρομοκρατίας εδράζει καταρχήν στην ίδια τη συζήτηση αναφορικά με το εννοιολογικό περιεχόμενο και τον ορισμό της. Μέσα από τη στήλη έχουν παρουσιαστεί επανειλημμένα οι παγίδες του κυβερνοχώρου και έχουν επισημανθεί κακόβουλες διαδικτυακές συμπεριφορές. Εντάσσονται, όμως, όλες αυτές οι περιπτώσεις στο πλαίσιο της κυβερνοτρομοκρατίας; Το 1997, ο Μπάρι Κόλιν, ερευνητής του Ινστιτούτου Ασφαλείας και Πληροφοριών, στην Καλιφόρνια, έπλασε τον εν λόγω όρο, ερμηνεύοντας τον απλά ως σύγκλιση του “κυβερνοχώρου” και της “τρομοκρατίας”. Το 2000, μια αφοσιωμένη ερευνήτρια των πτυχών της κυβερνοτρομοκρατίας, η καθηγήτρια Ντόροθι Ντένινγκ (Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν), συμπλήρωσε τον παραπάνω ορισμό, συσχετίζοντας τον με παράνομες επιθέσεις και απειλές επιθέσεων κατά υπολογιστών, δικτύων και αποθηκευμένων σε αυτά πληροφοριών, προκειμένου να εκφοβίσουν μία κυβέρνηση ή τους πολίτες της για να εξυπηρετήσουν πολιτικούς ή κοινωνικούς σκοπούς. Επιπλέον, έθεσε ως προϋπόθεση, η επίθεση να οδηγεί σε βία κατά προσώπων ή περιουσιών ή να προξενεί βλάβη ικανή να δημιουργήσει φόβο. Μέχρι σήμερα έχουν διατυπωθεί πολλοί σχετικοί ορισμοί. Αξίζει να αναφέρουμε έναν ακόμη που ανήκει στον συγγραφέα του βιβλίου “Black Ice”, Νταν Βέρτον. Σύμφωνα με αυτόν, κυβερνοτρομοκρατία καλείται η εκτέλεση μίας ξαφνικής επίθεσης από εθνική ή διεθνή τρομοκρατική ομάδα ή μεμονωμένες τοπικές εγκληματικές ομάδες με πολιτική ατζέντα, χρησιμοποιώντας τεχνολογία υπολογιστών και ίντερνετ, προκειμένου να ακρωτηριαστούν ή να απενεργοποιηθούν οι εθνικές ηλεκτρονικές και φυσικές υποδομές, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο απώλεια σε βασικές υπηρεσίες. Δίχως σπουδή προς την επιλογή ενός ορισμού, μας αρκεί, στο σημείο αυτό, να διακρίνουμε τα κρίσιμα κοινά χαρακτηριστικά των περισσότερων απόψεων. Καταλήγουμε, λοιπόν, στα εξής συντρέχοντα στοιχεία:
- Χώρος δράσης είναι πάντα ο κυβερνοχώρος, δηλαδή κάθε πράξη (απειλή ή επίθεση) αφορά δικτυωμένα υπολογιστικά συστήματα, ξεκινά από αυτά και αυτά έχει ως στόχο.
- Τα κίνητρα πρέπει να έχουν ιδεολογικό υπόβαθρο, πολιτικό, κοινωνικό, θρησκευτικό κτλ.
- Ο φόβος ή η βλάβη που προξενείται πρέπει να έχει μεγάλο εύρος ποιοτικής και πληθυσμιακής στόχευσης.
Η συζήτηση αναφορικά με την κυβερνοτρομοκρατία ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του '90 μέσα από μια γοητευτική κινδυνολογία σχετικά με τις απειλές της επερχόμενης ψηφιακής εποχής. Η αλλαγή της χιλιετηρίδας αναζωογόνησε τα καταστροφικά σενάρια λόγω του “σφάλματος της χιλιετίας”, γνωστού ως “millenium bug” ή “Y2K”, αλλά εξίσου δραστικά η ομαλή μετάβαση στο έτος 2000 σίγασε το σχετικό θόρυβο. Ωστόσο, η επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, στις Η.Π.Α., αποτέλεσε το πιο στέρεο θεμέλιο για το θεωρητικό οικοδόμημα της κυβερνοτρομοκρατίας. Οι μέχρι τότε αστικοί-ηλεκτρονικοί μύθοι άρχισαν να αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα δράσης των κυβερνοτρομοκρατών που προβάλλονταν από τον Τύπο αλλά και από ιθύνοντες των ομοσπονδιακών αστυνομικών αρχών και της αμερικανικής κυβέρνησης. Το καλούμενο “ψηφιακό Περλ Χάρμπορ” φαινόταν πολύ κοντινό και τα πληκτρολόγια θεωρούνταν, κατά λέξη, “εξίσου φονικά με τις κοινές βόμβες”. Παρ' όλα αυτά, 7 χρόνια αργότερα και μετά από μια νηφαλιότερη αναδρομή, η αλήθεια μοιάζει λίγο διαφορετική. Ο 12χρονος χάκερ, για παράδειγμα, που φερόταν να έχει αποκτήσει πρόσβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα του φράγματος της Αριζόνα, το 1998, έχοντας ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να πλημμυρίσει ολόκληρες πόλεις, αποδείχτηκε 27χρονος που αν και εισχώρησε στο σύστημα δεν βρέθηκε ποτέ σε θέση να απειλήσει ανθρώπινες ζωές ή περιουσίες. Η μοναδική, αποδεδειγμένα, αληθινή ιστορία αφορά τον, 49 ετών, Βίτεκ Μπόντεν, ο οποίος κατάφερε μέσω ίντερνετ να μολύνει με απόβλητα τα νερά του ποταμού και των ακτών του Κουίνσλαντ στην Αυστραλία. Σημαντική λεπτομέρεια, όμως, αποτελεί ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος ήταν ένας απογοητευμένος υπάλληλος της εταιρίας ύδρευσης που γνώριζε το σύστημα, είχε εκ των έσω πληροφόρηση και εμπιστευτικό λογισμικό στη διάθεσή του, ώστε να επιφέρει το εν λόγω εκδικητικό χτύπημα. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, η διεθνής τρομοκρατία δεν έκρυψε το διαδικτυακό πρόσωπό της, μέσα από ιστοσελίδες υποστήριξης μαζικών επιθέσεων ή φανατικών μηνυμάτων συσπείρωσης του αραβικού κόσμου ενάντια στο δυτικό επεκτατισμό κλπ. Δεν χωρά, επίσης, αμφιβολία ότι το διαδίκτυο προσφέρει ιδανικές δυνατότητες επικοινωνίας και συντονισμού μεταξύ των μελών τρομοκρατικών οργανώσεων. Το γεγονός αυτό, όμως πρέπει να θεωρείται αναμενόμενο στην ψηφιακή εποχή και εκτός αυτού, δύσκολα εμπίπτει στο πλαίσιο της κυβερνοτρομοκρατίας όπως, κατ' ελάχιστον, την ορίσαμε.
Τον Μάιο του 2007, η Εσθονία δέχτηκε μία μαζική ηλεκτρονική επίθεση που έπληξε κυβερνητικές υπηρεσίες, κομματικές οργανώσεις, τα ΜΜΕ και το τραπεζικό σύστημα της χώρας. Η περίπτωση αυτή αποτελεί την πρώτη κυβερνοεπίθεση εναντίον ενός κράτους, που συνεχίστηκε, μάλιστα, επί τρεις εβδομάδες. Βασική αιτία θεωρήθηκε η απομάκρυνση του “Χάλκινου Στρατιώτη”, μνημείου υπέρ των πεσόντων σοβιετικών του Β' Παγκοσμίου πολέμου, από το κέντρο της εσθονικής πρωτεύουσας. Κατ' επέκταση, ευθύνες για την επίθεση αποδόθηκαν στο ρωσικό κράτος αλλά σχετική ανάμειξη δεν αποδείχτηκε ποτέ. Εν τέλει, τον Ιανουάριο του 2008, ένας νεαρός φοιτητής ρωσικής καταγωγής καταδικάστηκε με χρηματική ποινή 1100 Ευρώ από εσθονικό δικαστήριο ως υπεύθυνος της υπόθεσης. Στο μεταξύ, όμως, η έντονη αντίδραση της εσθονικής κυβέρνησης που κάλεσε τόσο την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το ΝΑΤΟ να προχωρήσουν άμεσα σε λήψη μέτρων κατά του υπαρκτού κινδύνου της κυβερνοτρομοκρατίας, κινητοποίησε τα διεθνή αντανακλαστικά. Ενεργοποιήθηκε το κοινό Συμβούλιο Ασφάλειας και Άμυνας (SDA, Security and Defence Agenda) που εδρεύει στις Βρυξέλλες, στοχεύοντας στην ίδρυση μιας Αρχής Διαχείρισης της Κυβερνοάμυνας (CDMA, Cyber Defence Management Authority) που θα μελετά ικανοποιητικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κυβερνοτρομοκρατίας, με τη συμμετοχή της ΕΕ, του ΝΑΤΟ, εκπροσώπων κρατών και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Παράλληλα, μια ακόμα διεθνής πρωτοβουλία προέκυψε πρόσφατα από τη συνεργασία 26 κρατών, μεταξύ των οποίων οι Η.Π.Α., η Ρωσία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Γαλλία, με την ονομασία “Διεθνής Πολυμερής Συνεργασία Ενάντια στην Κυβερνοτρομοκρατία” (International Multilateral Partnership Against Cyber Terrorism) και κεντρικό μήνυμα ότι “η απειλή είναι αληθινή”. Στον αντίποδα αυτών των δράσεων συναντούμε, εντούτοις, απόψεις ειδικών, όπως ο Διευθυντής του βρετανικού Κέντρου Προστασίας Εθνικών Υποδομών, Στήβεν Κάμινγκς, που αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερο σκεπτικισμό την κατάσταση. Σε πρόσφατο συνέδριο, ο Κάμινγκς πήρε σαφή θέση, χαρακτηρίζοντας την κυβερνοτρομοκρατία “μύθο”, υπογραμμίζοντας το ενδεχόμενο η διάδοση αυτού του μύθου να γεννήσει επικίνδυνες ιδέες και να “αφυπνίσει κοιμώμενους σκύλους”.
Μέχρι σήμερα, η μόνη περίπτωση που άγγιξε τα όρια της κυβερνοτρομοκρατίας είναι η ηλεκτρονική επίθεση κατά της Εσθονίας. Κι εδώ όμως αμφισβητείται αν η αδυναμία λήψης του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή πρόσβασης σε μια ψηφιακή υπηρεσία μπορεί να συγκριθεί με την έκρηξη μιας βόμβας σε φυσικό χώρο. Γι' αυτό, άλλωστε, υποστηρίζεται η άποψη ότι οι τρομοκράτες προτιμούν ακόμα να επιφέρουν ένα σοβαρό πλήγμα με παραδοσιακούς τρόπους παρά να ενοχλήσουν απλώς με μία εύκολα ενεργούμενη κυβερνοεπίθεση. Εντούτοις, η έλλειψη, προς το παρόν, ενδεικτικού παραδείγματος μιας ψηφιακά εκτελούμενης καταστροφής δεν μπορεί να αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο στο μέλλον.
Ίσως πάλι δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία η απάντηση στο δίλημμα μεταξύ μύθου ή πραγματικότητας. Η πρόληψη ενός κινδύνου ως σκέψη και πρακτική είναι κατά βάση ωφέλιμη. Το ζητούμενο, όμως, αφορά την εξασφάλιση της επιθυμητής ισορροπίας κατά την λήψη των προληπτικών μέτρων. Η ετικέτα της τρομοκρατίας έχει ιδιαίτερη ικανότητα να δημιουργεί πανικό και αυτονόητα πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ. Όταν, λοιπόν, προσδίδεται σε αβέβαιους κινδύνους και από άτομα που εκπροσωπούν Αρχές ή εκφράζουν την κρατική βούληση, δημιουργεί λάθος εντυπώσεις που εύκολα παρεξηγούνται και αντιμετωπίζονται με καχυποψία. Η αντίληψη ότι ο κυβερνοτρόμος είναι τεχνητός, προκειμένου να προσφέρει δικαιολογία στις κυβερνήσεις των κρατών να υιοθετήσουν νόμους που περιχαρακώνουν όλο και περισσότερο τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών, είναι πολύ διαδεδομένη, ίσως λόγω του γοητευτικά συνωμοσιολογικού χαρακτήρα της. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα παραμένει ίδιο: η σύγχρονη κοινωνία, που αγωνιά να ωριμάσει ψηφιακά, στέκεται αμήχανη μπροστά σε ψευτοδιλήμματα που εμποδίζουν την γνώση των πραγματικών κινδύνων και κατ' επέκταση την αποτελεσματική τους αντιμετώπιση.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Άρθρα και μελέτες στο διαδίκτυο:
http://www.terrorisme.net/pdf/2006_Thevenet.pdf
http://www.crime-research.org/library/Cyber-terrorism.htm
http://www.cs.georgetown.edu/~denning/infosec/cyberterror.html
http://www.ssrc.org/sept11/essays/denning.htm
http://www.businessroundtable.org/pdf/20060622002CyberReconFinal6106.pdf
http://gost.isi.edu/cctws/positions.html
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=19.03.2003,id=18806312
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_22/09/2001_5283
http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/2850541.stm
http://news.zdnet.com/2100-1009_22-124765.html
http://www.spiegel.de/netzwelt/tech/0,1518,548086,00.html
http://www.zdnet.de/itmanager/kommentare/0,39023450,39191266,00.htm
http://www.zdnet.de/security/news/0,39029460,39188179,00.htm
http://www.guardian.co.uk/world/2007/may/17/topstories3.russia
http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,23739885-5013044,00.html
http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=432&trv=1
Σχετική Βιβλιογραφία:
Cyber Warfare and Cyber Terrorism (Lech Janczewski/Andrew Colarik)
http://www.igi-pub.com/reference/details.asp?id=6718
Black Ice: The Invisible Threat of Cyber-Terrorism (Dan Verton)
http://www.amazon.com/Black-Ice-Invisible-Threat-Cyber-Terrorism/dp/0072227877
Terror on the Internet: The New Arena, the New Challenges (Gabriel Weimann)
http://www.amazon.com/Terror-Internet-New-Arena-Challenges/dp/1929223714/ref=pd_sim_b_4
Βλ. επίσης:
http://www.mpicc.de/ww/de/pub/forschung/forschungsarbeit/strafrecht/cyberterrorismus.htm
http://www.impact-alliance.org/
http://www.watsoninstitute.org/infopeace/index2.cfm
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
