ΑΡΘΡΟ 342§4 ΠΚ: ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΣΕ ΑΣΕΛΓΕΙΑ (ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ)

Τον Οκτώβριο του 2006 δημοσιεύτηκε ο νόμος 3500 για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, περιλαμβάνοντας στις τελευταίες διατάξεις του την αντικατάσταση του άρθρου 342 του Ποινικού Κώδικα για την κατάχρηση ανηλίκων σε ασέλγεια. Ο εν λόγω νόμος και το νέο άρθρο 342 ΠΚ τέθηκαν σε ισχύ από τις 24 Ιανουαρίου του 2007. Ακολούθως παρατίθεται πλήρες το νέο άρθρο του Ποινικού Κώδικα:

Άρθρο 342

Κατάχρηση ανηλίκων σε ασέλγεια

1. Ο ενήλικος ο οποίος ενεργεί ασελγείς πράξεις με ανήλικο,
τον οποίον του έχουν εμπιστευθεί για να τον επιβλέπει
ή να τον φυλάσσει, έστω και προσωρινά, τιμωρείται ως εξής:

α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα έτη, με κάθειρξη
τουλάχιστον δέκα ετών,

β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα, όχι όμως
και τα δεκαοκτώ έτη, με κάθειρξη.

2. Συνιστά επιβαρυντική περίσταση η τέλεση της πράξης
της πρώτης παραγράφου:

α) από οικείο,

β) από πρόσωπο που συνοικεί με τον ανήλικο
ή διατηρεί φιλικές σχέσεις με τους οικείους του,

γ) από εκπαιδευτικό, παιδαγωγό, γυμναστή
ή άλλο πρόσωπο που παραδίδει μαθήματα
στον ανήλικο,

δ) από πρόσωπο που δέχεται τις υπηρεσίες
του ανηλίκου,

ε) από κληρικό με τον οποίο ο ανήλικος
διατηρεί πνευματική σχέση,

στ) από ψυχολόγο, ιατρό, νοσοκόμο
ή από ειδικό επιστήμονα που παρέχει
τις υπηρεσίες του στον ανήλικο.

3. Ο ενήλικος ο οποίος με χειρονομίες,
με προτάσεις ή με εξιστόρηση, απεικόνιση
ή παρουσίαση πράξεων που αφορούν
τη γενετήσια ζωή προσβάλλει την αιδώ ανηλίκου,
τον οποίον του έχουν εμπιστευθεί για να τον επιβλέπει
ή να τον φυλάσσει, έστω και προσωρινά,
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και
αν η πράξη τελείται κατά συνήθεια με φυλάκιση
τουλάχιστον δύο ετών.
Η παράγραφος 2 εφαρμόζεται αναλόγως και στις
περιπτώσεις αυτές.

4. Ο ενήλικος, ο οποίος μέσω διαδικτύου ή άλλου μέσου
 επικοινωνίας, αποκτά επαφή με πρόσωπο που δεν συμπλήρωσε
 τα δεκαέξι έτη και με προτάσεις ή με εξιστόρηση,
 απεικόνιση ή παρουσίαση πράξεων που αφορούν τη γενετήσια
ζωή προσβάλλει την αιδώ του, τιμωρείται με φυλάκιση
 τουλάχιστον ενός έτους και αν η πράξη τελείται κατά
συνήθεια με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών.

5. Η παραγραφή των πράξεων των προηγούμενων παραγράφων
 αναστέλλεται μέχρι την ενηλικίωση του ανηλίκου.

Από την πρώτη ανάγνωση του άρθρου καθίσταται προφανής ο λόγος για τον οποίο απασχολεί ειδικά μια στήλη Νομικής Πληροφορικής. Στην παράγραφο 4 περιέχεται άμεση αναφορά στο Διαδίκτυο, η οποία μάλιστα είναι η πρώτη και η μοναδική μέχρι στιγμής που μπορούμε να συναντήσουμε στον ελληνικό Ποινικό Κώδικα. Να σημειωθεί ότι η συμπλήρωση του Ποινικού Κώδικα με το νόμο 1805/1988 αφορούσε κυρίως περιπτώσεις διάπραξης εγκλημάτων με ηλεκτρονικό υπολογιστή (βλ. άρθρα 13γ, 370Β, 370Γ, 386Α) καθώς το 1988 το Διαδίκτυο αποτελούσε μάλλον άγνωστο όρο για το νομοθέτη όπως και για τους περισσότερους. Δεν ίσχυε, ωστόσο το ίδιο και το 2002, όταν προστέθηκε το άρθρο 348Α για την πορνογραφία ανηλίκων, με το νόμο 3064/2002. Τότε όμως, ορθά, ο νομοθέτης δεν υιοθέτησε κάποια ειδική αναφορά στο Διαδίκτυο, καλύπτοντας τις σχετικές περιπτώσεις με μια ευρύτερη ρύθμιση, που θα παρουσιαστεί στη στήλη στο άμεσο μέλλον καθώς επιδέχεται γενικότερη ανάλυση και κριτική.

Σήμερα, λοιπόν, ο ποινικός νομοθέτης εισάγει μια διάταξη με σκοπό να τυποποιήσει ως αξιόποινη μία συμπεριφορά που σχετίζεται άμεσα με το περιβάλλον του Διαδικτύου. Η βιασύνη του, όμως, να αποδείξει την ταχύτητα των κοινωνικών αντανακλαστικών του απέναντι στο πρόβλημα της παιδοφιλίας, οδήγησε σε μια, κατά την άποψή μας, πρόχειρη και φοβική έως υπερβολική ρύθμιση.

Ξεκινώντας από τα νομοτεχνικά στοιχεία, διακρίνουμε ότι η βασική μορφή του εγκλήματος, που αφορά την προσβολή της αιδούς των ανηλίκων, εντοπίζεται στην τρίτη παράγραφο, όπου προβλέπονται ποινές φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και αν η πράξη τελείται κατά συνήθεια τουλάχιστον δύο ετών. Εν συνεχεία, η τέταρτη παράγραφος ανάγει την επίμαχη τέλεση μέσω διαδικτύου ή άλλου μέσου επικοινωνίας σε διακεκριμένη μορφή του εγκλήματος για την οποία διπλασιάζει σχεδόν τα απειλούμενα ελάχιστα όρια των ποινών. Πριν προχωρήσουμε στην κριτική αυτής της επιλογής σε δικαιοπολιτική βάση, αξίζει να αναφερθούμε στην αντεγκληματική χρησιμότητα μιας τέτοιας διάταξης εν γένει. Θα ήταν φυσικά προκλητικό να αμφισβητήσει κανείς το πρόβλημα της παιδοφιλίας και εν πολλοίς υποκριτικό να μην αναγνωρίσει τον ακούσια υποβοηθητικό ρόλο του Διαδικτύου στην αύξηση του φαινομένου. Εντούτοις, μια άστοχα στοχευμένη ρύθμιση, όπως η συγκεκριμένη, δεν μοιάζει ικανή να προσφέρει ικανοποιητικές λύσεις, αφού μάλλον αγνοεί τον τρόπο λειτουργίας των σύγχρονων ψηφιακών υπηρεσιών και πολύ περισσότερο την επικρατούσα κουλτούρα ανεκτικότητας και αυτορρύθμισης των χρηστών. Σε ένα ριζοσπαστικό περιβάλλον επικοινωνίας, τόσο «ανοιχτό», όπως αυτό του Διαδικτύου και με απεριόριστες δυνατότητες ανωνυμίας και παραλλαγής ταυτότητας, η εν λόγω ρύθμιση κινείται μάλλον εκτός λειτουργικής πραγματικότητας του μέσου. Αν πάλι, σκοπός της διάταξης είναι να προσφέρει το κατάλληλο στήριγμα στη δράση των ολοένα και περισσότερων «κυβερνοφυλάκων» (cybercops), που επιδίδονται στην «αλίευση» παιδοφίλων σε ομάδες συζήτησης υψηλού κινδύνου, τότε μπορούμε να τη χαρακτηρίσουμε διπλά άστοχη. Για να στοιχειοθετηθεί η ποινική ευθύνη του δράστη-παιδόφιλου, η ανηλικότητα του θύματος -και μάλιστα κάτω των 16 ετών- αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση, η οποία οφείλει να κρίνεται αντικειμενικά. Με απλά λόγια, δε θα ήταν δυνατή η σύλληψη ενός παιδόφιλου, βάσει του άρθρου 342 §4 ΠΚ, λόγω της συμμετοχής του σε μια ιδιωτική συζήτηση πραγματικού χρόνου (private live chat) με έναν αστυνομικό που υποδύεται τον δεκαπεντάχρονο, ακόμα κι αν η συμπεριφορά του θα ήταν ικανή να προσβάλει την αιδώ ενός ανήλικου.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, ακόμη και αν δεχτούμε την ανάγκη ύπαρξης μια τέτοιας ρύθμισης, αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι η αντιμετώπιση του εν λόγω εγκλήματος ως διακεκριμένου. Η αναγνώριση υψηλότερης απαξίας στην εξ αποστάσεως εικονική επικοινωνία με ένα άγνωστο πρόσωπο που προσβάλει την αιδώ του ανήλικου σε σχέση με την αντίστοιχη προσβολή από ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης που εισέρχεται στο φυσικό χώρο του ανήλικου, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το λιγότερο (τεχνο-)φοβική. Άλλωστε, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός πως η είσοδος στο διαδικτυακό εικονικό κόσμο όπως και στον πραγματικό, ακόμα και για έναν ανήλικο, συνυπάρχει με την εγκατάλειψη ενός κλειστού, προστατευμένου χώρου και την αυτόβουλη έκθεση σε ένα περιβάλλον διευρυμένης επικινδυνότητας. Η κάθε προσβολή σε αυτόν τον ήδη εκτεθειμένο χώρο δεν μπορεί να απαξιώνεται περισσότερο από την προσβολή εντός ενός προστατευμένου περιβάλλοντος, όπου εισέρχεται ο δράστης εκμεταλλευόμενος μια σχέση εμπιστοσύνης.

Εν κατακλείδι, διαφαίνεται ακόμη μια φορά η ανεπάρκεια της νομοπαραγωγικής διαδικασίας να ανταποκριθεί με ακρίβεια στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής. Με αδέξιους χειρισμούς, άλλοτε σπεύδει και άλλοτε καθυστερεί, γεννώντας πολλές φορές μεγαλύτερη ανασφάλεια από αυτή που προσπαθεί να αντιμετωπίσει.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Αιτιολογική Έκθεση της τροπολογίας για την αντιμετώπιση της παιδοφιλίας:

http://www.ministryofjustice.gr/print.php?sid=698

1ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΦΟΡΟΥΜ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Όπως είχαμε προαναγγείλει σε παλαιότερο τεύχος (βλ. ΕΕΕυρΔ 2:2006.361), ξεκίνησε στις 30 Οκτωβρίου 2006 στην Αθήνα το πρώτο παγκόσμιο Φόρουμ για τη διακυβέρνηση του Διαδικτύου με τη σημαντική στήριξη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (ITU). Οι εργασίες του Φόρουμ διήρκεσαν μέχρι τις 2 Νοεμβρίου 2006 και φιλοξένησαν τις απόψεις περισσότερων από 1500 εκπροσώπους κυβερνήσεων, οργανώσεων, ιδιωτικών φορέων, παροχέων υπηρεσιών Ίντερνετ, της ερευνητικής και πανεπιστημιακής κοινότητας και φυσικά των απλών χρηστών-κοινωνών του Διαδικτύου. Εδώ να υπενθυμίσουμε ότι η ιδέα της διοργάνωσης του εν λόγω Φόρουμ γεννήθηκε κατά την προσπάθεια του ΟΗΕ να αποσπάσει ή τουλάχιστον να περιορίσει το συνολικό έλεγχο του Συστήματος Απόδοσης και Διαχείρισης Ονομάτων Χώρου στο Ίντερνετ από τον αρμόδιο Οργανισμό των Η.Π.Α., ICANN, προκειμένου να τον θέσει υπό την εποπτεία της διεθνούς κοινότητας κατά την Παγκόσμια Σύνοδο για την Κοινωνία της Πληροφορίας στην Τύνιδα (βλ. αναλυτικότερα ΕΕΕυρΔ 4:2005.902). Η αποτυχία αυτής της προσπάθειας είχε ως αποτέλεσμα τουλάχιστον την καθιέρωση ενός Φόρουμ διαλόγου σχετικά με τα προβλήματα και τη μελλοντική προοπτική του Διαδικτύου.

Με αφορμή, την επίκαιρη προβληματική του «ψηφιακού χάσματος» μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών, κεντρικός άξονας όλων των συζητήσεων, μπορεί να ειπωθεί ότι αναδείχθηκε η κοινή σκέψη για την εξασφάλιση ενός Διαδικτύου «για όλους». Προς αυτή την κατεύθυνση άλλωστε κινήθηκαν και οι εναρκτήριες ομιλίες του Έλληνα Πρωθυπουργού και του αρμόδιου Υπουργού Μεταφορών και Τηλεπικοινωνιών αλλά και των εκπροσώπων του ΟΗΕ και της ITU, Νιτίν Ντεσάι και Γιόσιο Ουτσούμι, με ειδικότερες αναφορές στην προσπάθεια του καθηγητή του ΜΙΤ, Νίκολας Νεγκροπόντε, για την ανάπτυξη και διάδοση ενός υπολογιστή μόλις 100 δολαρίων, προσιτού σε κάθε παιδί. Ιδιαίτερη σημασία είχε και η παρουσία της Επιτρόπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βίβιαν Ρέντινγκ, η οποία τόνισε τη διαρκή υποστήριξη που παρέχει η Ε.Ε. σε πρωτοβουλίες με στόχο την απελευθέρωση του Διαδικτύου από τις κυβερνητικές παρεμβάσεις και τη μετάθεση του «στα χέρια των πολιτών, όπου και ανήκει». Δεν παρέλειψε, επίσης, όπως και οι υπόλοιποι ομιλητές, να υπογραμμίσει τη συμβολική σημασία του τόπου διεξαγωγής του Φόρουμ, την Αθήνα, που ως «αρχαίο λίκνο της δημοκρατίας» αναζωογονεί τη συζήτηση αναφορικά με το πλέον δημοκρατικό μέσο επικοινωνίας -ίσως όλων των εποχών.

Στο σημείο αυτό θα ήταν αδύνατον να αναφερθούμε σε όλους τους ομιλητές, συμμετέχοντες ή παρεμβαίνοντες, εκπροσώπους παραγόντων του Διαδικτύου ή απλών χρηστών. Πρέπει όμως απαραίτητα να λεχθεί πως όλες οι προσωπικότητες με βαρύνοντα λόγο για τα διαδικτυακά πράγματα ήταν εκεί, όπως οι πρωτεργάτες του Ίντερνετ, Βίντον Σερφ και Μπομπ Κάαν, που χαιρέτησαν τις εργασίες του Φόρουμ και συμμετείχαν ενεργά σε αυτές με καίριες παρεμβάσεις. Με πίστη στις αρχές της ψηφιακής ελευθερίας ακούστηκαν όλοι, επώνυμοι και ανώνυμοι, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ερωτήθηκαν σχεδόν τα πάντα, έστω και αν δεν απαντήθηκαν όλα. Οφείλουμε, επίσης, να πούμε πως παράλληλα με τις βασικές συνεδρίες, διεξάγονταν και ειδικότερες παρουσιάσεις και συζητήσεις υπό μορφή εργαστηρίων (Workshops) εστιάζοντας σε ποικίλες ειδικότερες θεματικές, όπως την πολιτική anti-spam, την ανάπτυξη πολυγλωσσικών δυνατοτήτων διαδικτυακής επικοινωνίας, τη σχέση πληροφορικής και περιβάλλοντος (Greening IT) κ.ά.. Από τη θέση αυτή θα προσπαθήσουμε να δώσουμε ένα αναγκαστικά μικρό, μα κατά το δυνατόν αντιπροσωπευτικό δείγμα από τις κεντρικές συζητήσεις του Φόρουμ, τις οποίες μπορείτε να βρείτε αναλυτικά στο Ίντερνετ αλλά μόνο στην αγγλική γλώσσα.

Όπως προαναφέρθηκε με άλλα λόγια, κεντρικό άξονα του Φόρουμ αποτέλεσε η σκέψη της ψηφιακής σύγκλισης πάνω στις βάσεις ενός ουσιαστικού «εκδημοκρατισμού» του Διαδικτύου. Στο πλαίσιο αυτό, η κομβική ιδέα με τις πιο συχνές αναφορές εντός του Φόρουμ ήταν η «πολυσυμμετοχικότητα» («multistakeholder policy») σε όλα τα επίπεδα, με στόχο την υιοθέτηση μιας αντίστοιχης αντίληψης για τη συνολική διακυβέρνηση του Διαδικτύου. Η διάθλαση αυτής της «πολυσυμμετοχικής αρχής» μέσα από το διαδικτυακό φίλτρο απέδωσε και τις τέσσερις βασικές θεματικές των εργασιών του Φόρουμ:

- τον Ανοιχτό και Διαφανή χαρακτήρα του Διαδικτύου (Openness),

- την Ασφάλεια (Security),

- την Ποικιλομορφία (Diversity) και

- την Πρόσβαση (Access).

Πριν προχωρήσουμε στην εξέταση καθεμιάς από τις ανωτέρω θεματικές, παρουσιάζοντας τον τρόπο που τις προσέγγισαν οι σύνεδροι, διαπιστώνουμε καταρχήν ότι αντιστοιχούν σε τέσσερις θεμελιακούς πυλώνες στήριξης της αρχής της πολυσυμμετοχικότητας, αποτελώντας τα απαραίτητα συστατικά, προαπαιτούμενα ενός Διαδικτύου «για όλους».

Ειδικότερα, λοιπόν, στη συνεδρία αναφορικά με ένα «Ανοιχτό» Ίντερνετ, η πορεία της συζήτησης πρόσφερε την επιθυμητή οριοθέτηση μιας προβληματικής που από τον τίτλο της δημιούργησε αρχικά μία αβεβαιότητα στους συνέδρους ως προς τη διακριτότητά της από την έννοια της πρόσβασης. Τελικά, ο διάλογος εξελίχθηκε γύρω από τον «ελεύθερο» χαρακτήρα του Ίντερνετ, θίγοντας ζητήματα όπως η απειλή της ελεύθερης έκφρασης και μετάδοσης της πληροφορίας από τις κυβερνητικές παρεμβάσεις. Το ερώτημα αν η ελεύθερη ροή της πληροφορίας εξασφαλίζει τη διαφάνεια και αν κατ’ επέκταση η διαφάνεια απειλεί την εκάστοτε κυβέρνηση κυριάρχησε στην ανταλλαγή απόψεων. Στο προσκήνιο ήρθε η πολιτική λογοκρισίας στην Κίνα (βλ. ΕΕΕυρΔ 1:2006.140), της οποίας ο εκπρόσωπος απέφυγε τεχνηέντως να δώσει σαφείς εξηγήσεις, αρνούμενος ουσιαστικά την ύπαρξη τέτοιας πολιτικής στην πατρίδα του. Παρόμοιας κριτικής, όμως, δεν διέφυγε και η χώρα μας, καθώς τις ημέρες του Φόρουμ συνελήφθη Έλληνας ιδιοκτήτης ιστοσελίδας, επειδή μεταξύ των δημοσιευμάτων που απλά αναπαρήγαγε με αυτοματοποιημένο τρόπο από άλλα μπλόγκς, περιεχόταν και κάποιο που διακωμωδούσε τηλεοπτικό πρόσωπο. Ο εκπρόσωπος Τύπου της ελληνικής κυβέρνησης, που έτυχε να προεδρεύει της συνεδρίας, δήλωσε άγνοια του γεγονότος αφήνοντας μάλλον έκθετη την εικόνα της χώρας μας να συμπλέει με την υποκρισία της Κίνας. Συναφής κριτική ασκήθηκε και εναντίον μεγάλων εταιριών του Διαδικτύου όπως η Yahoo! και η Cisco που υποβοηθούν τους μηχανισμούς λογοκρισίας μέσω των υπηρεσιών τους. Πέραν της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελεύθερης έκφρασης, η συζήτηση επεκτάθηκε, αναμενόμενα, στον ελεύθερο χαρακτήρα του λογισμικού και στην προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών, συμπεριλαμβάνοντας και τη σχετική προβληματική για τις πατέντες λογισμικού (βλ. ΕΕΕυρΔ 4:2004.847).

Η δεύτερη συνεδρία αφορούσε τη διαδικτυακή Ασφάλεια, με βασικούς ομιλητές κυρίως εκπροσώπους εταιριών διαδικτυακής ασφάλειας και εκπροσώπους μη κυβερνητικών οργανώσεων. Δυστυχώς ελάχιστες φάνηκαν οι αμιγείς νομικές απόψεις που ακούστηκαν, όπως του καθηγητή Κασπέρσεν ως υπευθύνου για τη Σύμβαση για το Κυβερνοέγκλημα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Γενικά επικράτησε σύμπνοια όσον αφορά την ανάγκη ύπαρξης ενός ασφαλούς διαδικτυακού περιβάλλοντος που θα φιλοξενεί χρήστες απαλλαγμένους από τεχνολογικές και δικτυακές φοβίες. Αναγνωρίστηκαν οι σύγχρονοι διαδικτυακοί κίνδυνοι, κυρίως κερδοσκοπικού χαρακτήρα (π.χ. phishing) και άλλα προβλήματα που απαιτούν αντιμετώπιση, όπως το σπαμ. Αν και η συζήτηση αναλώθηκε σε μεγάλο βαθμό στην τεχνολογική ετοιμότητα αντιμετώπισης των κινδύνων, συζητήθηκε επίσης η υιοθέτηση και διαχείριση, ακόμα και από το ίδιο το Φόρουμ, ενός Κώδικα Δεοντολογίας για όλους τους μετέχοντες στη κοινότητα του Ίντερνετ καθώς και η αμφιλεγόμενη σκέψη για την καθιέρωση ενός τύπου «διπλώματος διαδικτυακής οδήγησης», που θα έπρεπε να διαθέτουν όλοι οι χρήστες.

Σε κάθε περίπτωση, κατέστη σαφές πως για την κατοχύρωση ενός διαδικτυακού χώρου ασφάλειας και ελευθερίας απαιτείται μια συναινετική πολιτική, που θα βασίζεται σε ένα κοινά αποδεκτό νομικό πλαίσιο εξίσου διεθνοποιημένου χαρακτήρα με αυτόν του Διαδικτύου. Εντούτοις, όπως τόνισε ο καθηγητής Χοσέιν, η γενικότερη συμφωνία που παρατηρείται πάνω στα νομικά θέματα έχει να κάνει ακριβώς με την αόριστη αντιμετώπισή τους. Με άλλα λόγια, όλοι συμφωνούν γενικά στην ανάγκη διεθνούς συνεργασίας και στην υιοθέτηση κοινών νομικών κανόνων αλλά στην πράξη δεν προχωράει τίποτα, διότι κάθε κράτος διαθέτει διαφορετική αντίληψη αδίκου και ξεχωριστή κουλτούρα ασφάλειας. Αυτό που απαιτείται, λοιπόν, είναι περισσότερη, πιο συνειδητοποιημένη και πιο συγκεκριμένη δουλειά στο πεδίο της διεθνούς συνεργασίας.

Την τρίτη ενότητα του Φόρουμ απασχόλησε το ζήτημα της Ποικιλομορφίας στο Διαδίκτυο. Βασικό σημείο αναφοράς αποτέλεσε η γλώσσα που χρησιμοποιείται για τη μετάδοση του περιεχομένου, της πληροφορίας στο Ίντερνετ, δεδομένου ότι το 90% από τις 6000 γλώσσες που ομιλούνται πάνω στη Γη δεν εκπροσωπείται στον κυβερνοχώρο. Η αγγλική γλώσσα και οι λατινικοί χαρακτήρες κυριαρχούν στον ψηφιακό κόσμο, αφήνοντας στο περιθώριο μεγάλο μέρος του πληθυσμού, αποστερώντας του τη συμμετοχή στην πληροφορία και τη γνώση. Η διεθνοποίηση των Ονομάτων Χώρου (Domain Names) -δυνατότητα που παρέχεται για την ελληνική γλώσσα (βλ. ΕΕΕυρΔ 3:2005.690)- αναγνωρίστηκε ως ένα πρώτο βήμα για την υποδοχή όλο και περισσότερων γλωσσών στη διαδικτυακή κοινότητα. Επιπλέον, ο Βίντον Σερφ αναφέρθηκε και στις περιπτώσεις ανθρώπων που δεν χρησιμοποιούν καν γραπτή γλώσσα, τονίζοντας την ανάγκη αύξησης του προφορικού περιεχομένου στις σελίδες του Παγκόσμιου Ιστού. Αξίζει να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένος κύκλος συζήτησης είχε πολλούς ομιλητές και παρεμβαίνοντες, ο καθένας από τους οποίους έθεσε το προσωπικό του στίγμα σε μία καθ’ όλα πολυπολιτισμική και πολυγλωσσική συνύπαρξη με σκοπό τη σύγκλιση του ψηφιακού χάσματος μέσω της προηγούμενης γεφύρωσης του γλωσσικού χάσματος. Σίγουρα αξίζει να μελετήσει κανείς αναλυτικότερα τις εν λόγω τοποθετήσεις, αποκομίζοντας, εν γένει, ένα καθαρό μήνυμα σεβασμού της διαφορετικότητας.

Η τελευταία συνεδρία ήταν αφιερωμένη στην Πρόσβαση, εστιάζοντας κυρίως στην έλλειψη υποδομών και τη σχεδόν μηδενική ψηφιακή διείσδυση σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες. Συγκεκριμένα, στα 6 δισεκατομμύρια του πληθυσμού του πλανήτη μας μόνο το 1 δισεκατομμύριο έχει πρόσβαση στο Ίντερνετ. Παρ’ όλα αυτά σύμφωνα με τους ερευνητές που έλαβαν το λόγο σημειώνεται διαρκής πρόοδος και προβλέπεται γρήγορα οι χρήστες του Διαδικτύου να αγγίξουν τα 2 δισεκατομμύρια, λαμβάνοντας υπόψη ότι τουλάχιστον 500 εκατομμύρια κάτοικοι της Κίνας θα αποκτήσουν άμεσα ψηφιακή πρόσβαση. Οι προβλέψεις αυτές βέβαια τέθηκαν υπό αμφισβήτηση ενώ παραλληλίστηκαν και με τη διείσδυση της κινητής τηλεφωνίας που μετράει σχεδόν 3 δισεκατομμύρια χρήστες. Κοινή ανησυχία των ομιλητών αποτέλεσε η ελλιπής τεχνολογική εξέλιξη στην αφρικανική ήπειρο ενώ συμφωνία υπήρξε ως προς την ανάγκη ενδυνάμωσης του ανταγωνισμού και ενίσχυσης των επενδύσεων του τηλεπικοινωνιακού τομέα. Η ανάπτυξη τεχνολογικών υποδομών στις αναπτυσσόμενες χώρες και η ευρεία παροχή πρόσβασης στις ψηφιακές υπηρεσίες θα προσέφερε εκρηκτικές δυνατότητες στους τομείς της εργασίας, της εκπαίδευσης, της υγείας κτλ. ανοίγοντας και μία νέα αγορά με απεριόριστες δυνατότητες.

Μέσα από αυτή την παρουσίαση αποδόθηκαν σε πολύ γενικές γραμμές οι εργασίες του πρώτου παγκόσμιου Φόρουμ για τη διακυβέρνηση του Ίντερνετ. Το μωσαϊκό των απόψεων που ακούστηκαν και δεν αναφέρονται όλες εδώ είναι πραγματικά εντυπωσιακό και φυσικά δεν θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα ή στην υιοθέτηση σαφώς καθορισμένων πολιτικών. Τουλάχιστον όχι ακόμα. Υπό αυτό το πρίσμα ίσως να μην ενοχλεί ιδιαίτερα η έλλειψη αποφασιστικής ή δεσμευτικής αρμοδιότητας του Φόρουμ. Μια τέτοια ιδιότητα ίσως επιβάρυνε μάταια τις εργασίες του, αλλοιώνοντας το αληθινά ελεύθερο κλίμα ανταλλαγής κάθε λογής απόψεων. Το κλίμα αυτό που εξίσωσε όλους τους συμμετέχοντες, δημιουργώντας, όπως είπε και ο Νιτίν Ντεσάι, την ατμόσφαιρα μιας «Αρχαίας Αγοράς», δομημένης αλλά άναρχης, μη ιεραρχικής αλλά πειθαρχημένης, πάνω από όλα αυτορρυθμιζόμενης. Μα κάπως έτσι λειτουργεί και το Διαδίκτυο. Η παραδοσιακή κοινωνικοπολιτική προσέγγιση εξουσιαστικού ελέγχου με μηχανισμούς έξω από την «ανοιχτή» λογική του φαίνεται καταδικασμένη να αποτύχει. Ίσως λοιπόν το «πολυσυμμετοχικό» πρότυπο που προωθήθηκε με μεγάλη επιτυχία από το Φόρουμ να αποτελεί την πολυπόθητη απάντηση στην αναζήτηση ενός μοντέλου Διακυβέρνησης του Διαδικτύου.

Το 2^ο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Διακυβέρνηση του Διαδικτύου θα διεξαχθεί στο Ρίο ντε Τζανέιρο από 12 έως 15 Νοεμβρίου 2007.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

http://www.intgovforum.org/meeting.htm

http://www.igfgreece2006.gr

ΝΕΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Στην προσπάθεια ενίσχυσης της επενδυτικής πρωτοβουλίας στη χώρα μας και ανταποκρινόμενο στην ανάγκη αρτιότερης οικονομικής συνεργασίας σε διακρατικό επίπεδο, το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠ.ΟΙ.Ο.), προώθησε από τις αρχές του 2005 την ιδέα ανάπτυξης μιας συγκεντρωτικής βάσης δεδομένων που θα παρουσιάζει με προσιτό και ευκρινή τρόπο κρίσιμα νομοθετικά κείμενα στον Έλληνα και αλλοδαπό επενδυτή. Η ιδέα αυτή υλοποιήθηκε τελικά με τη μορφή μιας Ηλεκτρονικής Βάσης Δεδομένων για το Νομοθετικό Πλαίσιο των Επενδύσεων στον ελληνικό χώρο. Το εν λόγω έργο αποτέλεσε τον καρπό της γόνιμης συνεργασίας της Γενικής Γραμματείας Επενδύσεων και Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών με το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (Κ.Δ.Ε.Ο.Δ.) στη Θεσσαλονίκη και την εταιρία Electronic Business Systems (E.B.S.) στην Αθήνα.

Η πολυετής και αποτελεσματική αρωγή που προσφέρει το Κ.Δ.Ε.Ο.Δ. στο ΥΠ.ΟΙ.Ο. μέσω της Μονάδας Παρακολούθησης Διαγωνισμών και Συμβάσεων (Μο.Πα.Δι.Σ.) από το 1997 και της Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων (Μο.Κ.Ε.) από το 2002 σε συνδυασμό με την δραστηριοποίηση του Κέντρου στον τομέα της Νομικής Πληροφορικής από το 1981 έως σήμερα, οδήγησε με φυσικό τρόπο στην ανάληψη του έργου συλλογής και επεξεργασίας νομικών δεδομένων σχετικά με το Νομοθετικό Πλαίσιο των Επενδύσεων στη χώρα μας. Για το σκοπό αυτό συστάθηκε ad hoc μια δεκαμελής επιστημονική ομάδα εργασίας, αποτελούμενη ως επί το πλείστον από εξειδικευμένους νομικούς που εργάστηκαν υπό την επιστημονική εποπτεία του Διευθυντή του Κ.Δ.Ε.Ο.Δ., καθηγητή κ. Αθ. Καΐση.

Η πρώτη φάση του έργου διήρκεσε από το Νοέμβριο του 2005 έως τον Ιούνιο του 2006, περιλαμβάνοντας:

· την αναζήτηση και προσεκτική επιλογή των σχετικών εθνικών νομοθετημάτων καθώς και διμερών ή πολυμερών συμφωνιών που έχει υπογράψει και κυρώσει η Ελλάδα,

· την κοπιώδη ψηφιακή επεξεργασία και κωδικοποίηση του πλήρους νομοθετικού κειμένου στην ισχύουσα μορφή του, ενσωματώνοντας όλες τις τροποποιήσεις ή προσθήκες στο αρχικό κείμενο,

· την πλέον πρωτότυπη και χρήσιμη περίληψη του νομικού κειμένου με εύληπτο τρόπο στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, με σκοπό τη διευκόλυνση του Έλληνα ή αλλοδαπού χρήστη.

Αρχικός στόχος της Βάσης, που είναι ελεύθερα προσβάσιμη και παρέχει σε μεγάλο θεματικό εύρος (29 θεματικές κατηγορίες προς το παρόν) ισχύουσα νομοθεσία, δηλ. νόμους, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις αλλά και διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες διεθνών επενδύσεων μέχρι και κρίσιμες εγκυκλίους, ήταν να προσφέρει ένα εύχρηστο εργαλείο στον Έλληνα και ξένο επενδυτή. Ωστόσο, η ευρύτητα του έργου, συνοδευόμενη από συστηματική και υπεύθυνη επιστημονική δουλειά, επιτρέπει να μιλούμε τόσο για ένα έγκυρο ειδικό ερευνητικό βοήθημα στους τομείς των νομικών και οικονομικών επιστημών, όσο και για έναν απλό καθημερινό Οδηγό για τον οικονομολόγο και τον δικηγόρο της πράξης, για τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης αλλά και τον απλό πολίτη που αποτελεί εν δυνάμει επενδυτή.

Το έργο ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε από πλευράς Κ.Δ.Ε.Ο.Δ. μετά από 8 μήνες απαιτητικής εργασίας και συνεχών ελέγχων για να εξασφαλιστεί η ορθότητα των δεδομένων. Παράλληλα, η εταιρία E.B.S., ανέλαβε την αρχιτεκτονική της ηλεκτρονικής βάσης και το σχεδιασμό της με τρόπο κατά το δυνατόν φιλικότερο προς τον χρήστη. Η θέση σε λειτουργία της Βάσης, αν και αντανακλά εντατικές προσπάθειες και κόπο όλων των συνεργαζόμενων μερών, θα καθίστατο γρήγορα άνευ ουσίας χωρίς την απαραίτητη συντήρηση σε όλα τα επίπεδα. Η μεγάλη πρόκληση, λοιπόν, αφορά την δεύτερη φάση του έργου που προβλέπει την τακτική επικαιροποίηση του νομικού περιεχομένου της Βάσης αλλά και την απαραίτητη λειτουργική συντήρησή της. Προς το σκοπό αυτό, μάλιστα, ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα των χρηστών να επικοινωνούν μέσω διαδικτύου, εκφράζοντας σκέψεις και απορίες ή ιδέες βελτίωσης. Στόχος είναι, πέρα από τη μονομερή αναζήτηση και πληροφόρηση, να στηριχθεί η διαδραστική επικοινωνία, προκειμένου η Βάση να διατηρηθεί λειτουργική προσαρμόζοντας τις υπηρεσίες της στις ανάγκες των χρηστών της.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Βασική ιστοσελίδα:

http://nomothesia.ependyseis.gr

Βλ. επίσης:

http://www.ependyseis.gr

http://www.ggea.gr

http://www.mnec.gr

http://www.elke.gr

ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ

Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2006, ο Έλληνας νομοθέτης ανταποκρίθηκε, έστω και με αρκετή καθυστέρηση, στην υποχρέωση ενσωμάτωσης ενός πλέγματος κοινοτικών Οδηγιών σχετικά με τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες καθώς και την προστασία της ιδιωτικής ζωής σε αυτόν τον τομέα. Στις 3 Φεβρουαρίου, λοιπόν, δημοσιεύτηκε ο νόμος 3431 για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (ΦΕΚ Α΄ 13) και στις 28 Ιουνίου ο νόμος 3471 για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (ΦΕΚ Α΄ 133). Από τη θέση αυτή θα επιχειρήσουμε μια επιγραμματική παρουσίαση των πιο σημαντικών σημείων των δύο νομοθετημάτων.

Α. Ν. 3431/2006: «ΠΕΡΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

Ο ν. 3431/2006 ενσωματώνοντας μια δέσμη βασικών Οδηγιών για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (την 2002/19/ΕΚ για την πρόσβαση, την 2002/20/ΕΚ για την αδειοδότηση, την Οδηγία πλαίσιο 2002/21/ΕΚ, την 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και την 2002/77/ΕΚ σχετικά με τον ανταγωνισμό) δεν εκφεύγει του κανόνα της σχεδόν αυτούσιας υιοθέτησης του κοινοτικού κειμένου. Ως εκ τούτου εκκινεί με μια μακροσκελή ορισμολογία, συγκεντρωτική των αντίστοιχων Οδηγιών, αποσαφηνίζοντας όρους που θα αναλυθούν στη συνέχεια, όπως «δημόσια» και «κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών», «γενική άδεια», «καθολική υπηρεσία», «πρόσβαση» κ.ά.. Μεταξύ άλλων, βέβαια, ρυθμίζει ζητήματα αρμοδιοτήτων και εσωτερικής λειτουργίας των σχετικών εθνικών αρχών, περιλαμβάνει τέλη και κυρώσεις για την περίπτωση παραβίασης των διατάξεών του και κλείνει με τις απαραίτητες μεταβατικές ρυθμίσεις για την ομαλή εφαρμογή του.

1. Πεδίο εφαρμογής

Το πεδίο εφαρμογής του νόμου περιορίζεται στα δίκτυα και της υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών εντός της Ελληνικής Επικράτειας. Εδώ εννοούνται τα δημόσια, ανοιχτά δίκτυα που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη παροχή υπηρεσιών στο κοινό και όχι τα κρατικά, που εξυπηρετούν σε περιορισμένη κλίμακα κρατικούς οργανισμούς και υπηρεσίες, ή άλλα κλειστά δίκτυα όπως τα ραδιοερασιτεχνικά, πειραματικά κλπ.. Επίσης εξαιρούνται από τον επίμαχο νόμο εν γένει τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά δίκτυα, αναλογικά ή ψηφιακά, επίγεια ή δορυφορικά πλην ορισμένων εξειδικευμένων περιπτώσεων (άρθρο 1 §3 β΄).

2. Νομοθετική στόχευση

Οι κεντρικοί στόχοι του εν λόγω νομοθετήματος, σύμφωνα και με τις γενικές αρχές που αναφέρει, μπορούν να αποδοθούν μέσα από το ακόλουθο τρίπτυχο:

· εξασφάλιση της δυνατότητας πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες ηλεκτρονικών υπηρεσιών για όλους τους πολίτες,

· διαφύλαξη τήρησης βασικών αρχών που θα προάγουν τον υγιή ανταγωνισμό ανάμεσα στις επιχειρήσεις-παρόχους,

· προώθηση της διακρατικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς.

3. Αρχές - Αρμοδιότητες

Στην κεφαλή της διοικητικής ιεραρχίας στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών βρίσκεται το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, που αναγνωρίζεται ως «Αρχή Τηλεπικοινωνιών» (σύμφωνα με τις προβλέψεις του Καταστατικού Χάρτη της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών, ITU), διατηρώντας μια γενική εποπτεία και προωθώντας ειδικότερα τις απαραίτητες νομοθετικές πράξεις μετά από εισήγηση της αρμόδιας Εθνικής Ρυθμιστικής Αρχής. Στο έργο αυτό ο Υπουργός μπορεί να συνεπικουρείται από διαρκή συμβουλευτική ενδεκαμελή επιτροπή, που συγκροτεί με απόφασή του (Επιτροπή Πολιτικής Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών).

Ως Εθνική Ρυθμιστική Αρχή αναγνωρίζεται η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.), η οποία αναλαμβάνει την ουσιαστική εποπτεία και ρύθμιση της αγοράς των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (με την επιφύλαξη αποκλειστικών αρμοδιοτήτων του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών), σύμφωνα με τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας. Μέσα από έναν αναλυτικό κατάλογο, εντοπίζουμε ενδεικτικότερα τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

· Εποπτεία των παρόχων δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τήρηση σχετικού Μητρώου.

· Ρύθμιση θεμάτων που προκύπτουν από την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού και της προστασίας του καταναλωτή στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

· Επίλυση διαφορών, διενέργεια ακροάσεων και επιβολή κυρώσεων σχετικά με την τήρηση διατάξεων του ν. 3431/2006.

· Ρύθμιση θεμάτων ονομάτων χώρου στο διαδίκτυο με κατάληξη «.gr» και «.eu».

· Διαχείριση όλων των θεμάτων σχετικά με τις ραδιοσυχνοτήτες.

· Ρύθμιση θεμάτων ηλεκτρονικής υπογραφής.

· Έκδοση Κωδίκων Δεοντολογίας.

· Δράσεις συνεργασίας με άλλες Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές Κρατών-Μελών της Ε.Ε. ή τρίτων κρατών και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στην Ε.Ε.Τ.Τ. συνιστάται, επίσης, θεσμός μόνιμης διαιτησίας για την επίλυση διαφορών μεταξύ επιχειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή μεταξύ αυτών και του Δημοσίου ή χρηστών και οι οποίες άπτονται της εφαρμογής της νομοθεσίας περί ηλεκτρονικών Επικοινωνιών ή των κανόνων του ανταγωνισμού στον τομέα αυτόν (βλ. αναλυτικότερα άρθρο 20 και με ειδικό ενδιαφέρον την §13 για τη σύνταξη καταλόγου διαιτητών κυρίως από μέλη των Δικηγορικών Συλλόγων). Η μεσολάβηση της Ε.Ε.Τ.Τ. προβλέπεται και σε περίπτωση διασυνοριακής διαφοράς, οπότε και καλείται να συνεργαστεί για το σκοπό αυτό με τις αντίστοιχες Ρυθμιστικές Αρχές άλλων Κρατών-Μελών. Εδώ πρέπει να τονιστεί πως η δυνατότητα αυτή προβλέπεται μόνο για διασυνοριακή διαφορά εντός των ορίων της Ε.Ε..

4. Γενική Άδεια

Με τον παρόντα νόμο ρυθμίζεται και το καθεστώς Γενικής Άδειας που εμπίπτει επίσης στον έλεγχο της Ε.Ε.Τ.Τ.. Υπό το καθεστώς αυτό οφείλουν να υπαχθούν επιχειρήσεις προκειμένου να παρέχουν δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η χορήγηση της Γενικής Άδειας γίνεται μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου φορέα και υπό τις προϋποθέσεις του Κανονισμού Γενικών Αδειών που εκδίδει η Ε.Ε.Τ.Τ., τηρώντας τις αρχές της αμεροληψίας, της αναλογικότητας και της διαφάνειας. Η υπαγωγή στο καθεστώς Γενικής Άδειας συνεπάγεται δικαιώματα και συγκεκριμένες ευκολίες για την επιχείρηση, όπως δικαιώματα διέλευσης και εγκατάστασης απαραίτητων υποδομών για τη λειτουργία των δικτύων.

5. Ανάλυση – Καθορισμός αγοράς

Ο νομοθέτης αφιερώνει ένα κεφάλαιο στη δυνατότητα ρύθμισης της αγοράς σε περίπτωση που νοθεύεται ο ανταγωνισμός λόγω ύπαρξης επιχειρήσεων με σημαντική ισχύ. Ειδικότερα, η Ε.Ε.Τ.Τ., σε συνεργασία με την Επιτροπή Ανταγωνισμού όπου απαιτείται, καθορίζει μετά από ανάλυση της αγοράς που διενεργεί, αν αυτή είναι επαρκώς ανταγωνιστική. Εν συνεχεία δύναται κατά περίπτωση να επιβάλει, διατηρήσει, τροποποιήσει ή άρει ειδικές κανονιστικές υποχρεώσεις σε επιχειρήσεις, ειδικά όταν εκτιμά ότι μία ή περισσότερες επιχειρήσεις κατέχουν δεσπόζουσα ή συλλογική δεσπόζουσα θέση σε μία συγκεκριμένη αγορά, οπότε και ενεργεί σύμφωνα με τους εθνικούς και κοινοτικούς κανόνες (άρθρα 35-40).

6. Παροχή πρόσβασης

Ιδιαίτερη σημασία, αναφορικά με τις εξελίξεις στα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα της χώρας μας, έχουν οι διατάξεις σχετικά με την «πρόσβαση». Με το όρο αυτό εννοείται η διάθεση ευκολιών ή/και υπηρεσιών από μία επιχείρηση σε άλλη βάσει καθορισμένων όρων σε αποκλειστική ή μη βάση, για το σκοπό παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ειδικά, οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις του άρθρου 44 §3 για την «παροχή σε τρίτους πρόσβασης σε καθορισμένα στοιχεία ή/και ευκολίες του δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της αδεσμοποίητης πρόσβασης στον τοπικό βρόχο», σε συνδυασμό με την υποχρέωση «μη ανάκλησης ήδη χορηγηθείσας πρόσβασης σε ευκολίες» θα μπορούσε να απελευθερώσει σε μεγάλο βαθμό την αγορά, αυξάνοντας δυναμικά τον ανταγωνισμό. Οι υποχρεώσεις αυτές, την επιβολή των οποίων εγγυάται υπό εύλογους όρους η Ε.Ε.Τ.Τ., εξασφαλίζουν ουσιαστικά σε νέες επιχειρήσεις την απρόσκοπτη χρήση του υπάρχοντος δικτύου και την ανάπτυξη ανταγωνιστικής κοστολόγησης των υπηρεσιών προς όφελος του καταναλωτή. Για τον ίδιο σκοπό, εξάλλου, η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο των τιμών, με βασικό κριτήριο την διατήρηση της κοστοστρέφειας, προκειμένου να επιβαρύνεται όσο το δυνατόν λιγότερο ο τελικός χρήστης.

7. Καθολική Υπηρεσία

Ο ν. 3431/2006 καθορίζει και το περιεχόμενο της λεγόμενης Καθολικής Υπηρεσίας, η οποία ισοδυναμεί με το ελάχιστο σύνολο υπηρεσιών συγκεκριμένης ποιότητας, το οποίο πρέπει να είναι διαθέσιμο για κάθε χρήστη στην Ελληνική Επικράτεια, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική του θέση και, υπό το πρίσμα των ιδιαίτερων εθνικών συνθηκών, σε προσιτή τιμή. Η Καθολική Υπηρεσία, λοιπόν, συνίσταται συνοπτικά στην παροχή σύνδεσης που επιτρέπει στους τελικούς χρήστες να πραγματοποιούν και να δέχονται τοπικές, εθνικές και διεθνείς τηλεφωνικές κλήσεις, να κάνουν χρήση υπηρεσιών τηλεομοιοτυπίας και δεδομένων με ρυθμούς μεταφοράς δεδομένων που επιτρέπουν τη λειτουργική πρόσβαση στο διαδίκτυο και περιλαμβάνει υπηρεσία πληροφοριών τηλεφωνικού καταλόγου, κοινόχρηστα τηλέφωνα και ειδικές ρυθμίσεις για χρήστες με ειδικές ανάγκες (άρθρο 46). Οι επιχειρήσεις οι οποίες παρέχουν Καθολική Υπηρεσία, οι λεγόμενες «καθορισμένες επιχειρήσεις», ορίζονται με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ.. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί επίσης να επιβάλλει υποχρεώσεις με στόχο τη διασφάλιση της παροχής κοινόχρηστων τηλεφώνων και την ικανοποίηση εύλογων αναγκών των τελικών χρηστών, όσον αφορά τη γεωγραφική κάλυψη, τον αριθμό των τηλεφώνων, την ευκολία πρόσβασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες στα τηλέφωνα αυτά και την ποιότητα των υπηρεσιών (άρθρο 49).

8. Συμπληρωματικά

Ο νέος νόμος ενσωματώνει επιπλέον χρήσιμα επεξηγηματικά παραρτήματα που βοηθούν στην ορθότερη κατανόηση και ερμηνεία αρκετών σημείων του. Με τον τρόπο αυτό παρέχονται π.χ. κριτήρια για την κρίση της κοινής δεσπόζουσας θέσης, διευκρινίζονται όροι και τρόποι υπολογισμού κόστους και παρατίθενται ενδεικτικοί κατάλογοι πληροφοριών, ευκολιών ή υπηρεσιών που προβλέπονται σε σχετικά άρθρα. Ως συγκεκριμένο παράδειγμα που καταδεικνύει τη σπουδαιότητα αυτών των επεξηγήσεων, μπορεί να αναφερθεί το Παράρτημα ΙΙΙ, όπου περιγράφεται, μεταξύ των πρόσθετων ευκολιών για τους συνδρομητές εκ μέρους μιας «καθορισμένης επιχείρησης» (αναφορικά με το άρθρο 53 §1 β΄) η «δωρεάν» δυνατότητα επιλεκτικής φραγής εξερχομένων κλήσεων. Στο άρθρο 69, παράλληλα, αναγνωρίζεται ως «καθορισμένη επιχείρηση», που υπέχει όλες τις υποχρεώσεις βάσει του παρόντος νόμου, ο Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (Ο.Τ.Ε.). Κλείνοντας λοιπόν, ας σημειωθεί πως 6 μήνες μετά τη δημοσίευση του ν. 3431/2006, ο Ο.Τ.Ε. διατηρεί πάγιο μηνιαίο τέλος ύψους 3,69 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α., για να παρέχει στους συνδρομητές του την παραπάνω δυνατότητα που εκ του νόμου όφειλαν να απολαμβάνουν δωρεάν.

Σημείωση: Στις 31.8.2006, ενώ γραφόταν το παρόν κείμενο, η Επιτροπή Ακροάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. εξέδωσε προσωρινή διάταξη με την οποία υποχρεώνει τον Ο.Τ.Ε. να παρέχει στο εξής την υπηρεσία φραγής εξερχομένων κλήσεων δωρεάν στους συνδρομητές του και να μην εξακολουθεί να την χρεώνει σε όσους συνδρομητές την παρέχει ήδη. Η απάντηση που λάβαμε από την γραμμή εξυπηρέτησης πελατών του Ο.Τ.Ε. μετά την κοινοποίηση της απόφασης είναι ότι το έχουν υπόψη τους αλλά δεν προτίθενται να αλλάξουν κάτι έως τις αρχές του 2007.

Β. Ν. 3471/2006: «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 2472/1997»

Με τον ν. 3471/2006 ενσωματώθηκε στην εθνική νομοθεσία η Οδηγία 2002/58/ΕΚ για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, η οποία βέβαια, τροποποιήθηκε ήδη πριν την ενσωμάτωσή της, με την Οδηγία 2006/24/ΕΚ για την διατήρηση δεδομένων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, που είχε απασχολήσει τη στήλη κατά την ψήφισή της (βλ. ΕΕΕυρΔ 4:2005, σ. 905). Ο νέος νόμος υιοθετεί το κείμενο της αρχικής Οδηγίας χωρίς την πρόσφατη τροποποίηση, καταργεί τον προηγούμενο ν. 2774/1999 περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον τηλεπικοινωνιακό τομέα και επιφέρει αλλαγές στον ν. 2472/1997 για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

1. Πεδίο εφαρμογής - Σκοπός

Οι διατάξεις του εν λόγω νόμου βρίσκουν εφαρμογή κατά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών, στο πλαίσιο της παροχής διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε δημόσια δίκτυα. Βασικός στόχος είναι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων και κυρίως της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

2. Απόρρητο

Η προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών επεκτείνεται σε όλες τις υπηρεσίες που παρέχονται σε δημόσια δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και αφορά και τα δεδομένα κίνησης και θέσης. Ως δεδομένα κίνησης νοούνται αυτά που υποβάλλονται σε επεξεργασία προκειμένου να διαβιβαστεί μια επικοινωνία, π.χ. ταυτότητα της σύνδεσης, ώρα έναρξης – λήξης, χρονική διάρκεια κλπ. ενώ τα δεδομένα θέσης υποδεικνύουν τη γεωγραφική θέση του τερματικού εξοπλισμού του χρήστη. Η επεξεργασία των δεδομένων θέσης προβλέπεται κατ’ εξαίρεση από το νόμο (άρθρο 6 §4) σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης για τον εντοπισμό και μόνο του καλούντος, από τις διωκτικές αρχές ή τις υπηρεσίες πρώτων βοηθειών και πυρόσβεσης. Στο άρθρο 4 §5 περιέχεται επίσης ρητή απαγόρευση εγκατάστασης κατασκοπευτικού λογισμικού για την απόκτηση πρόσβασης σε πληροφορίες αποθηκευμένες στον τερματικό εξοπλισμό συνδρομητή ή χρήστη.

3. Μη ζητηθείσα επικοινωνία

Σε πιο ανεπτυγμένη μορφή εισάγει το επίμαχο νομοθέτημα και τη ρύθμιση για τη μη ζητηθείσα επικοινωνία, που παλαιότερα αφορούσε μόνο μη ζητηθείσες κλήσεις. Τώρα πλέον γίνεται αναφορά στην «πραγματοποίηση μη ζητηθεισών επικοινωνιών με οποιοδήποτε μέσο ηλεκτρονικής επικοινωνίας» και συμπληρωματικά, στο άρθρο 11 §4 υπάρχει για πρώτη φορά σαφής νομοθετική απαγόρευση των εμπορικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων με χαρακτηριστικά «spam», δηλαδή με αδιευκρίνιστη ταυτότητα αποστολέα και χωρίς παροχή δυνατότητας τερματισμού της επικοινωνίας. Εκτός αυτού, πρέπει να σημειωθεί ότι στη συγκεκριμένη ρύθμιση ο εθνικός νομοθέτης παρεκκλίνει από το κείμενο της Οδηγίας, διατηρώντας την πρόσθετη προστασία του χρήστη που προέβλεπε και ο ν. 2774/1999. Πιο συγκεκριμένα, ενώ η Οδηγία απαιτεί μόνο την εκ των προτέρων συγκατάθεση («opt in») του λήπτη διαφημιστικής επικοινωνίας, ο ελληνικός νόμος παρέχει επιπλέον τη δυνατότητα της εκ των προτέρων γενικής άρνησης λήψης τέτοιου είδους μηνυμάτων με σχετική αίτηση του συνδρομητή. Τέλος, μία ακόμα εξέλιξη σε σχέση με τον προηγούμενο νόμο είναι η επέκταση της ισχύος των παραπάνω ρυθμίσεων και σε συνδρομητές που είναι νομικά πρόσωπα.

4. Αρμόδιες Αρχές - Κυρώσεις

Ο ν. 3471/2006 αναφέρει ως Αρχές επιφορτισμένες με τον έλεγχο τήρησης των διατάξεών του, την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών. Σε περίπτωση διαπίστωσης παραβάσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους, οι ανωτέρω Αρχές επιβάλλουν αντίστοιχα τις προβλεπόμενες εκ των άρθρων 21 ν. 2472/1997 και 11 ν. 3115/2003 διοικητικές κυρώσεις. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι παραβίαση διατάξεων του ν. 3471/2006 δύναται να στηρίξει αξιώσεις αποζημίωσης περιουσιακής βλάβης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που εκδικάζονται από τα αρμόδια δικαστήρια. Παράλληλα προβλέπονται για τους παραβάτες του εν λόγω νόμου ποινές φυλάκισης και κάθειρξης καθώς και υψηλές χρηματικές ποινές που μπορούν να φτάσουν τις 350.000 ευρώ.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

http://www.eett.gr

http://www.dpa.gr

http://www.adae.gr