Αρνητική γνωμοδότηση του ΔΕΕ για τη Συμφωνία ΕΕ-Καναδά περί ανταλλαγής δεδομένων επιβατών

Στις 26 Ιουλίου 2017, δημοσιεύθηκε η γνωμοδότηση C-1/15 του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τη Συμφωνία μεταξύ της Ένωσης και του Καναδά που αφορά τη διαβίβαση δεδομένων που προέρχονται από καταστάσεις με ονόματα επιβατών (PNR-Passenger Name Records-μητρώα ονομάτων επιβατών). Η γνωμοδότηση είναι αρνητική, καθόσον καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη Συμφωνία δεν μπορεί να συναφθεί ως έχει, διότι πολλές διατάξεις της δεν πληρούν τις απαιτήσεις που απορρέουν από τα θεμελιώδη δικαιώματα της Ένωσης.

Πιο συγκεκριμένα, το 2014, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς υπέγραψαν, κατόπιν διαπραγματεύσεων, Συμφωνία σχετικά με τη διαβίβαση και την επεξεργασία των δεδομένων που προέρχονται από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (συμφωνία PNR). Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να την εγκρίνει και αυτό, ακολούθως, αποφάσισε να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση γνωμοδοτήσεως όσον αφορά το αν η σχεδιαζόμενη συμφωνία ήταν σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης, ειδικότερα δε με τις διατάξεις περί σεβασμού της ιδιωτικής ζωής και προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Επισημαίνεται ότι για πρώτη φορά κλήθηκε το Δικαστήριο να αποφανθεί αν σχέδιο διεθνούς συμφωνίας είναι συμβατό με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, όπως επισημάνθηκε ήδη, το συμπέρασμα του Δικαστηρίου ήταν αρνητικό.

Ειδικότερα, η σχεδιαζόμενη Συμφωνία επιτρέπει τη συστηματική και διαρκή διαβίβαση προς την καναδική αρχή των δεδομένων PNR όλων των επιβατών πτήσεων, με σκοπό τη χρήση και διατήρησή τους, καθώς και την ενδεχόμενη μεταγενέστερη διαβίβασή τους σε άλλες αρχές και σε άλλες τρίτες χώρες για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των σοβαρών μορφών διεθνικού εγκλήματος. Προς τούτο, η σχεδιαζόμενη Συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αποθήκευση των δεδομένων για χρονικό διάστημα πέντε ετών, καθώς και σειρά απαιτήσεων σχετικά με την ασφάλεια και ακεραιότητα των δεδομένων PNR. Εξεταζόμενα στο σύνολό τους, τα δεδομένα PNR μπορούν, μεταξύ άλλων, να αποκαλύψουν ένα πλήρες ταξιδιωτικό δρομολόγιο, ταξιδιωτικές συνήθειες, σχέσεις μεταξύ δύο ή περισσοτέρων προσώπων και πληροφορίες σχετικά με την οικονομική κατάσταση των επιβατών πτήσεων, τις διατροφικές συνήθειές τους ή την υγεία τους, ενδεχομένως δε και ευαίσθητα δεδομένα για τους επιβάτες αυτούς. Επιπλέον, τα διαβιβαζόμενα δεδομένα PNR προορίζονται να υποβληθούν σε συστηματική ανάλυση, πριν από την άφιξη των επιβατών στον Καναδά, με αυτοματοποιημένα μέσα, στηριζόμενα σε προκαθορισμένα πρότυπα και κριτήρια. Οι αναλύσεις αυτές ενδέχεται να αποκαλύψουν επιπλέον στοιχεία όσον αφορά την ιδιωτική ζωή των επιβατών. Τέλος, καθόσον το χρονικό διάστημα διατηρήσεως των δεδομένων PNR δύναται να ανέλθει έως τα πέντε έτη, η συμφωνία αυτή καθιστά δυνατή την κατοχή πληροφοριών για την ιδιωτική ζωή των επιβατών για ιδιαιτέρως μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το Δικαστήριο επισημαίνει, λοιπόν, ότι τόσο η διαβίβαση των δεδομένων PNR από την Ένωση στον Καναδά όσο και οι κανόνες της σχεδιαζόμενης συμφωνίας όσον αφορά τη διατήρηση των δεδομένων, τη χρήση τους και την ενδεχόμενη μεταγενέστερη διαβίβασή τους σε καναδικές, ευρωπαϊκές ή αλλοδαπές δημόσιες αρχές συνεπάγονται επέμβαση στο θεμελιώδες δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής . Επίσης , η σχεδιαζόμενη συμφωνία συνεπάγεται επέμβαση στο θεμελιώδες δικαίωμα της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Κατά το Δικαστήριο, οι επεμβάσεις αυτές μπορούν να δικαιολογηθούν από την επιδίωξη σκοπού γενικού συμφέροντος, ήτοι της προστασίας της δημόσιας ασφάλειας στο πλαίσιο της καταπολεμήσεως των τρομοκρατικών αξιόποινων πράξεων και των σοβαρών μορφών διεθνικού εγκλήματος, και η διαβίβαση δεδομένων PNR στον Καναδά και η συνακόλουθη επεξεργασία τους είναι πρόσφορες να διασφαλίσουν την επίτευξη του σκοπού αυτού. Όσον αφορά όμως τον αναγκαίο χαρακτήρα των επεμβάσεων, το Δικαστήριο τονίζει ότι πολλές διατάξεις της συμφωνίας δεν περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο και δεν προβλέπουν σαφείς και ακριβείς κανόνες.

Επομένως, το Δικαστήριο εκτιμά ότι η συμφωνία πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να καθορίζει με πληρέστερο και ακριβέστερο τρόπο τις επεμβάσεις στα δικαιώματα. Μεταξύ άλλων, επισημαίνει ότι η συμφωνία επιβάλλεται να καθορίζει με πιο σαφή και ακριβή τρόπο ορισμένα από τα δεδομένα PNR που πρόκειται να διαβιβάζονται και πρέπει να προβλέπει ότι τα πρότυπα και κριτήρια που θα χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας των δεδομένων PNR θα είναι ειδικά και αξιόπιστα και ότι δεν θα ενέχουν διακρίσεις.

Σχετικά links:

Πλήρες κείμενο της γνωμοδότησης:

http://curia.europa.eu/juris/documents.jsf?num=C-1/15

Δημόσια διαβούλευση για την υγεία και την περίθαλψη στην ψηφιακή ενιαία αγορά

Η δημογραφική αλλαγή, η αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών, η επανεμφάνιση μολυσματικών ασθενειών και το αυξανόμενο κόστος της υγειονομικής περίθαλψης θέτει σοβαρές προκλήσεις για την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στην Ευρώπη. Η ικανότητα των κρατών μελών να παρέχουν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη υψηλής ποιότητας σε όλους τους πολίτες θα εξαρτηθεί από την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας παράλληλα με τη διατήρηση της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της δημοσιονομικής βιωσιμότητάς τους. Η ψηφιακή καινοτομία μπορεί να προσφέρει οικονομικώς αποδοτικά εργαλεία για την υποστήριξη της μετάβασης από το μοντέλο της υγειονομικής περίθαλψης με επίκεντρο το νοσοκομείο σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο υγειονομικής περίθαλψης με επίκεντρο τον άνθρωπο, να ενισχύσει την προαγωγή της υγείας, να βελτιώσει την πρόληψη και την πρόσβαση στην περίθαλψη και να συμβάλει στη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης. Μπορεί να δώσει υπόσταση στο δικαίωμα πρόσβασης των πολιτών στα δεδομένα υγείας τους παντού στην Ευρώπη και να βοηθήσει στη βελτίωση της επιτήρησης και στην έγκαιρη ανίχνευση μολυσματικών επιδημιών. Επίσης, δύναται να συντομεύσει σε μεγάλο βαθμό τον χρόνο διάγνωσης και θεραπείας των ασθενειών. Επιπλέον, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της φροντίδας υγείας ενισχύει τη χειραφέτηση των πολιτών, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να διαχειρίζονται οι ίδιοι την υγεία τους και να έχουν ευκολότερη διαδραστική επαφή με τους παρόχους υπηρεσιών υγείας.

Με το ανωτέρω σκεπτικό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στα μέσα Ιουλίου του 2017 την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει η Ευρώπη να προωθήσει την ψηφιακή καινοτομία στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης, προς όφελος των πολιτών και των συστημάτων υγείας στην Ευρώπη.

Η διαβούλευση θα συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικά με τρεις κύριους πυλώνες:

1. Ασφαλής πρόσβαση των πολιτών στα δεδομένα υγείας τους και δυνατότητα διασυνοριακής ανταλλαγής τους, αποσαφήνιση των δικαιωμάτων των πολιτών και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ηλεκτρονικών μητρώων υγείας στην Ευρώπη.

2. Σύνδεση και ανταλλαγή δεδομένων και εμπειρογνωσίας για την προώθηση της έρευνας, την εξατομίκευση της υγείας και περίθαλψης και την καλύτερη πρόληψη επιδημιών.

3. Χρήση ψηφιακών υπηρεσιών για την προώθηση της χειραφέτησης των πολιτών και της ολοκληρωμένης ανθρωποκεντρικής περίθαλψης.

Πολίτες, οργανώσεις ασθενών, επαγγελματίες του τομέα της υγείας και της περίθαλψης, δημόσιες αρχές, ερευνητές, βιομηχανίες, επενδυτές, ασφαλιστές και χρήστες ψηφιακών εργαλείων υγείας καλούνται όλοι να εκφράσουν τις απόψεις τους έως τις 12 Οκτωβρίου 2017.

Σχετικά links:

Ιστότοπος διαβούλευσης:

https://ec.europa.eu/eusurvey/runner/Public_consultation_Transformation_Health_Care_DSM

Βλ. επίσης:

https://ec.europa.eu/digital-single-market/consultations

https://ec.europa.eu/health/ehealth/policy_en

Εκτεταμένη τροποποίηση του εθνικού νομικού πλαισίου για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας

Στις 20 Ιουλίου 2017 δημοσιεύθηκε ο νόμος 4481/2017 (ΦΕΚ Α.100, 20.07.2017) με τίτλο «Συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων, χορήγηση πολυεδαφικών αδειών για επιγραμμικές χρήσεις μουσικών έργων και άλλα θέματα αρμοδιότητας Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού». Με τον νόμο αυτό ενσωματώνεται, πρωτίστως, στην εθνική νομοθεσία η Οδηγία 2014/26/ΕΕ για τη συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων καθώς και τη χορήγηση πολυεδαφικών αδειών για επιγραμμικές χρήσεις μουσικών έργων στην εσωτερική αγορά (EE L 84). Πέραν τούτου όμως πραγματοποιούνται ορισμένες τροποποιήσεις διατάξεων του βασικού νόμου 2121/1993 για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, ενώ εισάγονται και διατάξεις για την καταπολέμηση των προσβολών της πνευματικής ιδιοκτησίας στο διαδίκτυο.

Το νέο νομικό πλαίσιο επιφέρει πολλές αλλαγές οι οποίες χρήζουν εκτενούς εξέτασης από τον μελετητή του δικαίου, αλλά εν προκειμένω θα επισημάνουμε μόνον τις πιο ενδιαφέρουσες τροποποιήσεις για τους χρήστες ηλεκτρονικών μέσων και διαδικτυακών υπηρεσιών. Αυτές είναι, επιγραμματικά, οι εξής:

- Πρόβλεψη κυρώσεων σε περίπτωση προσβολής δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων στο διαδίκτυο, με τη θέσπιση συστήματος ειδοποίησης προς συμμόρφωση και εν συνεχεία απομάκρυνσης παράνομου περιεχομένου και επιβολής προστίμου. Ωστόσο, σημειώνεται ρητώς ότι το σύστημα αυτό δεν αφορά τελικούς χρήστες. (νέο άρθρο 66E του νόμου 2121/1993)

- Άρση απορρήτου για κακουργηματικού βαθμού προσβολές δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων στο διαδίκτυο. (νέα παράγραφος δ΄ στο άρθρο 4 του νόμου 2225/1994)

- Πρόβλεψη αμοιβής 2% της αξίας ηλεκτρονικών υπολογιστών και δικτυωμένων φορητών συσκευών (tablets), με μέγεθος μνήμης RAM άνω των 4 GB, υπέρ των δημιουργών. (άρθρο 18 του νόμου 2121/1993)

Σχετικά links:

Το πλήρες κείμενο του νόμου 4481/2017:

http://www.opi.gr/images/library/nomothesia/ethniki/nomoi/4481_2017.pdf

Οριστική κατάργηση χρεώσεων περιαγωγής από 15 Ιουνίου 2017

Από το 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εργαστεί αποτελεσματικά για τη σταδιακή μείωση της τιμής περιαγωγής για τους καταναλωτές επιδιώκοντας συστηματικά την πλήρη κατάργησή της. Τελικά, μετά από μία δεκαετία, τα νομοθετικά μέτρα που πρότεινε η Επιτροπή, ώστε να καταργηθούν τα τέλη περιαγωγής για όσους ταξιδεύουν κατά διαστήματα στην ΕΕ έτυχαν αποδοχής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Από τις 15 Ιουνίου 2017, λοιπόν, όλοι οι πολίτες της Ένωσης θα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν την κινητή συσκευή τους όταν ταξιδεύουν στην ΕΕ πληρώνοντας τις ίδιες τιμές που πληρώνουν στη χώρα τους, με την επιφύλαξη της πολιτικής εύλογης χρήσης της εταιρείας τηλεφωνίας. Για παράδειγμα, αν υφίσταται μηνιαίο πρόγραμμα συμβολαίου που προσφέρει λεπτά ομιλίας, μηνύματα (SMS) και δεδομένα στο εσωτερικό, οι κλήσεις, τα μηνύματα (SMS) και ο όγκος δεδομένων θα αφαιρούνται από τον διαθέσιμο όγκο χωρίς επιπλέον επιβάρυνση ακόμη και όταν αφορούν χρήση εκτός της χώρας στην ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, μάλιστα, δεν απαιτείται καμία επίσημη εγγραφή. Από τις 15 Ιουνίου 2017 η περιαγωγή με χρέωση εσωτερικού θα πρέπει να περιλαμβάνεται αυτόματα σε όλα τα συμβόλαια των πελατών κινητής τηλεφωνίας στο πλαίσιο των οποίων οι εταιρείες τηλεφωνίας προσφέρουν περιαγωγή.

Σχετικά links:

http://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2017/01/31-roaming-charges/

http://www.europarl.europa.eu/news/el/press-room/20170329IPR69066/telos-stis-khreoseis-periagoges-to-teleutaio-bema-ste-nomothetike-diadikasia

http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-17-885_en.htm