ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΠΕΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Το Διαδίκτυο, δομημένο χωρίς ιεραρχία και κεντρικό σύστημα ελέγχου αποτελεί, σήμερα, -όπως συχνά έχει υποστηριχτεί, εμμέσως ή σαφώς, μέσα από τη στήλη- το τελευταίο ίσως καταφύγιο απόλυτης ελευθερίας, μοναδικό εκπρόσωπο της παγκοσμιοποίησης με αποδεσμευτική και πολυσυλλεκτική διάθεση χωρίς μηχανισμούς χειραγώγησης και ομογενοποίησης. Ωστόσο φαίνεται πως τα χαρακτηριστικά αυτά τίθενται υπό αμφισβήτηση, καθώς ο κορμός του Διαδικτύου μπορεί να στηρίζεται σε μια άναρχη αρχιτεκτονική, αλλά ο μέσος χρήστης συνεχίζει να εξαρτά την πρόσβασή του στο Δίκτυο από ιδιωτικούς φορείς που του παρέχουν το διαδικτυακό αγαθό με βασικό, αν όχι μοναδικό, γνώμονα το κέρδος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορεί να γίνει καλύτερα αντιληπτή η ετεροκατευθυνόμενη στάση των μεγάλων εταιριών διαδικτυακών υπηρεσιών, που με κάθε κερδοσκοπική κίνηση μπορούν να αλλάξουν την ισορροπία του κυβερνοκόσμου.

Μια τέτοια περίπτωση απασχολεί τους τελευταίους μήνες την διαδικτυακή κοινότητα αλλά και την κοινή γνώμη σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς οι μεγαλύτερες εταιρίες του Διαδικτύου όπως η Microsoft, η Yahoo! και η Google φαίνεται να υποτάσσονται στα οικονομικά συμφέροντα που τους επιφυλάσσει η τεράστια ψηφιακή αγορά της οικονομικά και τεχνολογικά αναπτυσσόμενης Κίνας. Ως αντάλλαγμα παρέχουν απλά το πνεύμα συνεργασίας και λογοκρισίας που απαιτεί η κυβερνητική γραμμή του Πεκίνου. Η Κίνα, η μεγαλύτερη ασιατική χώρα σε έκταση και πληθυσμό, αν και γοργά αναπτυσσόμενη, παραμένει πολιτικά και κοινωνικά συντηρητική απαγορεύοντας κάθε αναφορά σε λέξεις ή θεματικές όπως για παράδειγμα η «δημοκρατία». Μετρώντας πάνω από 110 εκατομμύρια χρήστες του Διαδικτύου, ο κίνδυνος νόθευσης της κουλτούρας υποταγής στην κυβερνητική πολιτική επιβολής και ελέγχου είναι προφανής. Κατά συνέπεια, η «ενδεδειγμένη» λύση είναι το φιλτράρισμα στη ροή των πληροφοριών, το οποίο αναλαμβάνουν με διάφορους τρόπους οι «αρμόδιες» εταιρίες, εξασφαλίζοντας την παρουσία τους στην προσοδοφόρα κινέζικη αγορά.

Έτσι λοιπόν, ενδεικτικά:

- η Microsoft απαγορεύει στους χρήστες που χρησιμοποιούν το λογισμικό της για την τήρηση διαδικτυακών ημερολογίων (blogs) να αναφέρουν λέξεις όπως «ελευθερία», «δημοκρατία», «ανθρώπινα δικαιώματα» κλπ.,

- η μηχανή αναζήτησης Google εμποδίζει την πρόσβαση σε ιστοσελίδες με αντίστοιχα «ευαίσθητα» θέματα, έχοντας αναπτύξει και θέσει σε λειτουργία, ειδικά για την Κίνα, το αυτολογοκρινόμενο «www.google.cn» (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διαφοροποίηση του αποτελέσματος αναζήτησης εικόνων βάσει του όρου «Τιενανμέν», όπου σε ευρωπαϊκό Google οδηγεί στις φοιτητικές διαδηλώσεις του 1989 ενώ στο κινέζικο Google σε τουριστικά αξιοθέατα),

- η Yahoo! πέρα από τη συμμόρφωσή της με τις τακτικές λογοκρισίας, έχει παράσχει αφειδώς ηλεκτρονικά στοιχεία στις κινεζικές Αρχές για τη σύλληψη απλά διαφωνούντων με το καθεστώς, όπως ο δημοσιογράφος Σι Τάο, που εκτίει ποινή δεκαετούς κάθειρξης με την κατηγορία παραβίασης μυστικών της πολιτείας και κατασκοπείας.

Ο μεγαλύτερος θόρυβος βέβαια έχει δημιουργηθεί σχετικά με την τακτική της Google, η οποία εμφανίστηκε στο διαδικτυακό κόσμο ως σύγχρονος ήρωας, υπερασπίζοντας, μέσω των εκπροσώπων της, την «απόλυτη ελευθερία στο Διαδίκτυο». Η αυτολογοκρισία των υπηρεσιών της λίγα χρόνια μετά αποτελεί σκανδαλώδη αντίφαση και ισχυρό πλήγμα στη δημοφιλία της. Εκτός από τον ηθικοκοινωνικό αντίκτυπο όμως, τόσο η Google όσο και οι υπόλοιπες αμερικάνικες εταιρίες αντιμετωπίζουν κατηγορίες ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του αμερικανικού Κογκρέσου, για τη συνεργασία τους με τις κινέζικες αρχές. Σε κάθε περίπτωση, ειδικά η Google, έχει χάσει απέναντι στους χρήστες, το πλεονέκτημα της «αγνότητας» και των «αγαθών» σκοπών, γεγονός που θα επηρεάσει, ιδιαίτερα, όχι μόνο το μέλλον της εταιρίας αλλά και της διαδικτυακής κοινότητας, που τα τελευταία χρόνια φαινόταν να έχει βρει στη Google τον φιλολαϊκό αντίποδα της αυτοκρατορίας Microsoft.

Κλείνοντας, ας μη λησμονούμε πως το Διαδίκτυο δεν είναι μόνο ο Παγκόσμιος Ιστός (WWW), ούτε εκπροσωπείται μόνο από τις μεγάλες εταιρίες. Η δυναμική αυτού του πρωτοποριακού μέσου δεν έγκειται αποκλειστικά στην αποκεντρωμένη δομή του αλλά και στους χρήστες του. Κάθε προσπάθεια ολοκληρωτικού κρατικού παρεμβατισμού οδηγεί απλά στη δραστηριοποίηση της ιντερνετικής κοινότητας μέσα από εναλλακτικές διαδικτυακές λεωφόρους, που φαίνεται ακόμη απίθανο να ελεγχθούν στο σύνολό τους.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

http://www.nytimes.com/2006/04/23/magazine/23google.html?ex=
1303444800&en=972002761056363f&ei=5090

http://www.theregister.co.uk/2006/04/01/china_buys_google/

http://www.timesonline.co.uk/article/0,,25689-2009450,00.html

http://www.guardian.co.uk/usa/story/0,,1710615,00.html

http://news.ft.com/cms/s/3855568e-9ddc-11da-b1c6-0000779e2340,dwp_uuid= d4f2ab60-c98e-11d7-81c6-0820abe49a01.html

http://news.com.com/Congress+looks+askance+at+firms+that+bow+to+China/
2100-1028_3-6026733.html

http://web.amnesty.org/pages/internet-index-eng

http://cyber.law.harvard.edu/filtering/china/google-replacements/

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. ΤΗΛΕΪΑΤΡΙΚΗ ?

Στα τέλη του 2005 ψηφίστηκε στη Βουλή ο νόμος 3418/2005, ο οποίος έθεσε σε ισχύ το νέο Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας, καταργώντας τον παλαιότερο του 1955 (Βασιλικό Διάταγμα 25.5./6.7.1955). Ο νέος Κώδικας, αποτελεί σαφέστατα ένα νομοθετικό κείμενο νέας κοπής, που ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στις απαιτήσεις της σύγχρονης ιατρικής, ενσωματώνοντας ιδιαίτερης βαρύτητας διατάξεις σχετικά με τη συναίνεση του ασθενή, το ιατρικό απόρρητο, τις μεταμοσχεύσεις, την προστασία της γενετικής ταυτότητας κ.λ.π.. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει και ειδικό κεφάλαιο που αφορά στις «Σχέσεις Ιατρού και Κοινωνίας», όπου περιγράφεται ουσιαστικά ο κοινωνικός χαρακτήρας του ιατρικού λειτουργήματος. Στο πλαίσιο αυτού του κεφαλαίου και ειδικότερα στο άρθρο 18 ρυθμίζεται και η παρουσία των ιατρών στο διαδίκτυο. Η διάταξη αυτή, όμως, αν και φαινομενικά μοντέρνα παραμένει αδύναμη στο περιεχόμενο, εξαντλούμενη στον περιορισμό της διαφημιστικής προβολής και στην αποφυγή παραπληροφόρησης.

Πιο συγκεκριμένα, με την πρώτη παράγραφο του άρθρου 18 παρέχεται ρητά η δυνατότητα στους ιατρούς να διατηρούν ιστοσελίδα, λύνοντας καταρχήν το ζήτημα της πιθανής ταύτισης της με απαγορευμένη ιατρική διαφήμιση. Εν συνεχεία όμως ακολουθεί μια αόριστη παραπομπή στο άρθρο 17 παρ. 3 του εν λόγω νόμου, το οποίο εισάγει απαγορεύσεις ως προς την ανάρτηση επαγγελματικών πινακίδων και ορίζει περιοριστικά το περιεχόμενό τους (όνομα, επώνυμο, αριθμό μητρώου, τίτλοι σπουδών, ειδικότητα, ημέρες και ώρες επισκέψεων). Η ασαφής αυτή διατύπωση ακολουθείται από γενικές προβλέψεις αναφορικά με την επαγγελματική ευπρέπεια και την αντικειμενικότητα των παρεχόμενων πληροφοριών. Στην τρίτη παράγραφο δε, γίνεται ειδική μνεία στην επιτρεπόμενη δυνατότητα αναφοράς της συνεργασίας του ιατρού με ασφαλιστικούς φορείς και ταμεία ασθενείας. Εξ αντιδιαστολής, λοιπόν, θα μπορούσε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι μια ιατρική ιστοσελίδα πρέπει να αναπτύσσεται αποκλειστικά μέσα στο περιοριστικό πλαίσιο της επίμαχης διάταξης. Εν ολίγοις, δηλαδή, μια εκ πρώτης όψεως πρωτοποριακή ρύθμιση, καταλήγει να περιορίζει υπέρμετρα τις δυνατότητες ψηφιακής πληροφόρησης και διαδικτυακής επικοινωνίας μεταξύ ιατρού και ασθενών.

Αν η ανωτέρω προσέγγιση κρίνεται υπερβολική στο μέτρο που αποδομεί μια εν γένει ικανοποιητική πρωτοβουλία του νομοθέτη, αξίζει να αναφερθεί, προς υπεράσπισή της, πως -όχι πολύ μακριά από την Ελλάδα- στις μεσογειακές Ιταλία και Ισπανία καθώς και στη Δανία ή τη Γερμανία, οι πρακτικές τηλεϊατρικής εντάσσονται ολοένα και περισσότερο στο σύστημα υγείας. Πρόσφατη μελέτη του ελληνικού Παρατηρητηρίου της Κοινωνίας της Πληροφορίας ξεχωρίζει τις καλύτερες εφαρμογές τηλεϊατρικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παρουσιάζοντας, ενδεικτικά, το γερμανικό σύστημα «bIT4health», το «MedCom» της Δανίας και τα «VEPSY» και «Boario Home Care Project» στην Ιταλία. Τα συστήματα αυτά προάγουν μεθόδους που σε πρώτη φάση διευκολύνουν την ταχύτερη εξυπηρέτηση των ασθενών με χρήση ηλεκτρονικών καρτών υγείας και ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Ήδη όμως εφαρμόζονται και πρακτικές τηλεδιάγνωσης που βασίζονται στην πλήρη εκμετάλλευση των ψηφιακών παροχών και επιτρέπουν την άμεση και εύκολη επικοινωνία ιατρού-ασθενούς μέχρι και την τηλενοσηλεία. Χαρακτηριστική είναι η προσπάθεια στο πλαίσιο του συστήματος «VEPSY», όπου επιχειρείται η εξέλιξη της θεραπευτικής διαδικασίας στον τομέα της κλινικής ψυχολογίας με τη χρήση ενός εικονικού περιβάλλοντος θεραπείας.

Σε κάθε περίπτωση, η απουσία οποιασδήποτε πρόβλεψης ή αναφοράς περί τηλεϊατρικής αποτελεί σημαντική παράλειψη για ένα σύγχρονο Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Αντίστοιχα και η ρύθμιση του άρθρου 18 φαίνεται να ανακόπτει παρά να προωθεί τις προηγμένες δυνατότητες επικοινωνίας που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν με τη συνδρομή της ψηφιακής τεχνολογίας, αναμορφώνοντας ουσιαστικά το τοπίο στις σχέσεις ιατρού και ασθενή. Εντούτοις, διατηρείται η προσδοκία μιας πιο ώριμης και διορατικής αντιμετώπισης των τεχνολογικών δεδομένων στην επόμενη νομοθετική παρέμβαση, η οποία ίσως συμπέσει με την άνοδο της χώρας στην κλίμακα του Δείκτη Ετοιμότητας Νέων Τεχνολογιών.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Ελεύθερη πρόσβαση στο κείμενο του Κώδικα:

http://www.isth.gr/deontologia.asp (μορφή html)

http://www.isch.gr/files/kodikasdeontologias.pdf (μορφή pdf)

Παλαιότερος Κώδικας:

http://www.mednet.gr/law/law2.htm

Παρατηρήσεις της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής:

http://www.bioethics.gr/document.php?category_id=69&document_id=340

Μελέτη του Παρατηρητηρίου για την Κοινωνία της Πληροφορίας (πρακτικές Τηλεϊατρικής):

http://www.observatory.gr/files/meletes/
Best%20Practices%20in%20the%20ICT%20sector_GR.pdf

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗΣ

Ήδη από το Δεκέμβριο του 2004, η Ευρωπαία Επίτροπος Viviane Reding, αρμόδια για τα θέματα της Κοινωνίας της Πληροφορίας και των Μέσων Επικοινωνίας, έχει συμπεριλάβει στις άμεσες προτεραιότητές της, τη ρύθμιση του κόστους διεθνούς περιαγωγής στην κινητή τηλεφωνία. Πριν προχωρήσουμε, είναι χρήσιμο να διευκρινίσουμε τι σημαίνει «διεθνής περιαγωγή» και πώς λειτουργεί. Με τον όρο αυτό ή τον πιο διαδεδομένο αγγλικό «international roaming», εννοούμε στην πράξη τη δυνατότητα χρήσης ενός κινητού τηλεφώνου εκτός της «χώρας διαμονής» ή ορθότερα εκτός της χώρας αρχικής σύνδεσης με τον οικείο τηλεπικοινωνιακό φορέα. Πιο συγκεκριμένα, σε περίπτωση μετακίνησης από τη «χώρα διαμονής» σε μια «χώρα προορισμού» του εξωτερικού, η λειτουργία του κινητού τηλεφώνου απαιτεί την περιαγωγή (δηλ. τη χρήση) σε ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας της «χώρας προορισμού» («φορέας υποδοχής») καθώς η τηλεπικοινωνιακή εταιρία της «χώρας διαμονής» («οικείος φορέας») δεν διαθέτει αυτόνομο δίκτυο εκτός συνόρων. Για τη διευκόλυνση των συνδρομητών τους, οι εταιρίες κινητής τηλεφωνίας συμπράττουν μεταξύ τους με συμφωνίες διεθνούς περιαγωγής, βάσει των οποίων το κόστος χρήσης του ξένου δικτύου χρεώνεται απευθείας από τον «φορέα υποδοχής» στον «οικείο φορέα», που το μετακυλίει στον επόμενο λογαριασμό του πελάτη του. Το ζήτημα που ανακύπτει, ωστόσο, σ’ αυτήν την, κατά τ’ άλλα βολική για τον χρήστη, διαδικασία, αφορά τις υψηλές χρεώσεις, που ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό ανάλογα με τις συμφωνίες διεθνούς περιαγωγής που συνάπτουν οι διάφοροι τηλεπικοινωνιακοί φορείς μεταξύ τους.

Αναγνωρίζοντας το πρόβλημα, η Ευρωπαία Επίτροπος σε συνεργασία με την Ομάδα των Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών (European Regulators Group, ERG) για τις τηλεπικοινωνίες, προώθησε τις έρευνες, στις αρχές του 2005, προκειμένου να σχηματιστεί μια συνολική εικόνα του κόστους περιαγωγής στον ευρωπαϊκό χώρο και να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα ως προς την ανάγκη ρυθμιστικής παρέμβασης. Το καλοκαίρι του 2005, ενόψει της περιόδου αιχμής των διακοπών, η Επιτροπή εξέδωσε κάποιες προειδοποιήσεις προς τους καταναλωτές σχετικά με το υψηλό κόστος χρήσης του κινητού στο εξωτερικό. Στις 4 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, θέτοντας σε λειτουργία δικτυακό τόπο αφιερωμένο στην ορθότερη ενημέρωσή των συνδρομητών μέσα από συγκριτικούς πίνακες τιμών με σκοπό την άρση της αδιαφάνειας όσον αφορά το κόστος των υπηρεσιών περιαγωγής στην Ευρώπη. Οι πρωτοβουλίες αυτές αποσκοπούσαν μεταξύ άλλων στην ευαισθητοποίηση των εταιριών κινητής τηλεφωνίας προκειμένου να μειώσουν τις χρεώσεις διεθνούς περιαγωγής. Εντούτοις, ως το Φεβρουάριο του 2006 η εικόνα της περιαγωγής στην Ευρώπη των 25 διατηρήθηκε αναλλοίωτα απογοητευτική με χρεώσεις που φτάνουν τα 13,08 Ευρώ για συνομιλία 4 λεπτών (παράδειγμα συνδρομητή Μάλτας στη Λετονία). Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, η κυρία Reding ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προωθήσει την πρόταση ενός Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τη ρύθμιση του κόστους της διεθνούς περιαγωγής, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου μέχρι το καλοκαίρι του 2006. Ο νέος αυτός Κανονισμός, που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ, το νωρίτερο, στο δεύτερο εξάμηνο του 2007, δε θα αποσκοπεί στην υπαγόρευση συγκεκριμένων, προκαθορισμένων τιμών, αλλά στην επιβολή ενιαίας χρέωσης τόσο για την διεθνή όσο και για την εθνική περιαγωγή. Η εθνική περιαγωγή αφορά τη χρήση από μια εταιρία κινητής τηλεφωνίας του δικτύου άλλης εγχώριας εταιρίας λόγω ελλείψεων δικτυακής κάλυψης της πρώτης. Βάσει της λογικής της Επιτροπής, η χρέωση ανάμεσα στα δύο είδη των περιαγωγών δεν επιτρέπεται να διαφέρει απλά και μόνο επειδή το χρησιμοποιούμενο δίκτυο βρίσκεται σε άλλο κράτος-μέλος. Ωστόσο γεννιέται η εύλογη απορία -αν δεν ορίζεται ένα πλαίσιο χρέωσης- πώς θα περιοριστεί η αυθαιρεσία των εταιριών στην περίπτωση που η ευρύτατη εταιρική δικτυακή κάλυψη σε κάποιο κράτος-μέλος θα καθιστά περιττή την εθνική περιαγωγή. Στην περίπτωση αυτή, δηλαδή, η πιθανή υψηλή χρέωσή της εθνικής περιαγωγής, ίση με τη χρέωση της διεθνούς, δε θα επιβαρύνει τις εγχώριες εταιρίες εφόσον θα έχουν δικτυακή αυτάρκεια. Την ίδια στιγμή, όμως, θα μπορούν να επωφεληθούν από την υψηλή χρέωση της διεθνούς περιαγωγής, που θα συνάδει με τον αναμενόμενο Κανονισμό αφού δε θα ξεπερνάει το κόστος της εθνικής περιαγωγής.

Οι τελευταίες παρατηρήσεις είναι βέβαια πολύ πρώιμες καθώς το σχέδιο της πρότασης είναι ακόμη υπό διαμόρφωση και μόλις στις 22 Μαρτίου 2006 έκλεισε το πρώτο στάδιο διαβούλευσης που έδωσε στα ενδιαφερόμενα μέρη και ιδιαίτερα στους τηλεπικοινωνιακούς φορείς τη δυνατότητα να εκφράσουν γενικές θέσεις πάνω στην προοπτική θέσπισης ενός Ευρωπαϊκού Κανονισμού για το κόστος περιαγωγής. Στις απόψεις των εταιριών κινητής τηλεφωνίας συναντάται, φυσικά, μια γενικευμένη αντίθεση σε έναν ενδεχόμενο ρυθμιστικό Κανονισμό, αλλά παρουσιάζονται και βάσιμοι προβληματισμοί που καταρχήν αμφισβητούν τη λογική εξίσωσης, από τεχνικής πλευράς, της εθνικής και διεθνούς περιαγωγής. Πέραν αυτού, το πρόβλημα της περιαγωγής στο μικρό πλαίσιο της Ευρώπης των 25 παίρνει αδιέξοδες προεκτάσεις προβαλλόμενο μέσα από το πρίσμα της παγκοσμιοποιημένης αγοράς τηλεπικοινωνιών.

Σε κάθε περίπτωση η πρωτοβουλία της Επιτροπής προς την ρυθμιστική κατεύθυνση αποσκοπεί στην προστασία των συμφερόντων του Ευρωπαίου καταναλωτή αλλά η ευκολία με την οποία φαίνεται να αντιμετωπίζεται το θέμα δημιουργεί προς το παρόν μια εντύπωση προχειρότητας. Ειδικότερη και πιο δίκαιη κρίση, θα ακολουθήσει όμως in concreto όταν δημοσιευτεί μια πιο ολοκληρωμένη μορφή του προτεινόμενου Κανονισμού.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Σχετικά με την Πρόταση νέου Κανονισμού:

http://europa.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=
ΙP/06/386&format=HTML&aged=0&language=EL&guiLanguage=en

http://europa.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=
IP/06/386&format=HTML&aged=0&language=EL&guiLanguage=en

Διάγγελμα της Ευρωπαίας Επιτρόπου Βίβιαν Ρέντινγκ:

http://europa.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=
SPEECH/06/69&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

Πόρισμα Ομάδας Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών (ERG):

http://erg.eu.int/doc/whatsnew/reg_intens_wrk_intl_roaming_mtg.pdf

Ιστοσελίδα της Επιτροπής για τη συγκριτική έρευνα του κόστους περιαγωγής:

http://europa.eu.int/information_society/activities/roaming/index_en.htm

Ο ιστοτόπος της ΕΕΤΤ για τη διεθνή περιαγωγή:

http://www.eett.gr/gr_pages/Katanalotes/Roaming/Roaming_Gen.htm

Συνοπτικές πληροφορίες για την περιαγωγή στην Ευρώπη:

http://europa.eu.int/information_society/doc/factsheets/051-roaming_el.pdf

Απαντήσεις των εταιριών κινητής τηλεφωνίας:

http://europa.eu.int/information_society/activities/roaming/internal_market/
first_phase/index_en.htm

Διαδικτυακός Τύπος:

http://www.computerweekly.com/Articles/2006/03/29/215092/
EuropeanCommissiontoslashmobileroamingcharges.htm

http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4308072.stm

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΚΔΕΟΔ

Το πέρας του 2005 σηματοδότησε για το περιοδικό μας την ολοκλήρωση μιας εικοσιπενταετούς πορείας συνεχούς και συνεπούς επιστημονικής παρουσίας, που ταυτίζεται σχεδόν χρονικά με τη λειτουργία του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου. Με την αφορμή αυτή, η στήλη, συνεπής προς τη θεματική της, αφιερώνει μια συνοπτική ιστορική αναδρομή στη διαχρονική -και συνεπώς πάντα e-πίκαιρη- συμβολή του ΚΔΕΟΔ στην ανάπτυξη του κλάδου της Νομικής Πληροφορικής.

Η άκρη του ιστορικού νήματος δεν θα μπορούσε να έχει άλλη αφετηρία από το δημιουργικό πνεύμα ενός οραματιστή και εξαίρετου επιστήμονα, του αείμνηστου ιδρυτή του ΚΔΕΟΔ, Δημητρίου Ευρυγένη. Ήδη στις αρχές της δεκαετίας του ’70, ο καθηγητής Δημήτριος Ευρυγένης διέκρινε την αναδυόμενη ανάγκη για το «πάντρεμα» τεχνολογίας και δικαίου, καταρχήν αναφορικά με τη διαχείριση της νομικής πληροφορίας. Προς το σκοπό αυτό, μάλιστα, βρήκε και τον καταλληλότερο συνεργάτη στους πανεπιστημιακούς κόλπους, τον Αναστάσιο Πασιά -που έφυγε επίσης πρόωρα από τη ζωή- τον οποίο και ώθησε ουσιαστικά στην ενασχόληση με τον κλάδο της Νομικής Πληροφορικής. Έτσι, το 1974, στο 9^ο Διεθνές Συνέδριο Συγκριτικού Δικαίου στην Τεχεράνη, οι Ευρυγένης και Πασιάς παρουσιάζουν για πρώτη φορά το πειραματικό σχέδιο του Σπουδαστηρίου Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου και Συγκριτικού Δικαίου με την συμβολική κωδική ονομασία «INNOMOS», από τη σύντμηση του γαλλικού όρου «informatique» και τη λέξη «νόμος». Βασικός στόχος αυτού του ερευνητικού προγράμματος ήταν η δημιουργία ενός πρότυπου συστήματος ηλεκτρονικής επεξεργασίας ελληνικών δικαστικών αποφάσεων στην πλήρη μορφή τους. Ενδεικτική είναι, άλλωστε, και η εισαγωγική φράση της εισήγησης που παρουσιάστηκε στην Τεχεράνη: «L’ explosion de l’ information juridique est aussi un problème hellénique.» (Η έκρηξη της νομικής πληροφορίας αποτελεί και ελληνικό πρόβλημα.).

Το Σχέδιο INNOMOS, που φιλοδοξούσε ουσιαστικά να αποτελέσει μια διαρκώς εμπλουτιζόμενη Τράπεζα νομικών δεδομένων, στήθηκε αρχικά σε τερματικά του Σπουδαστηρίου Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου και Συγκριτικού Δικαίου μέχρι το 1979, οπότε και δημιουργήθηκε ιδιαίτερο τμήμα ηλεκτρονικής επεξεργασίας νομικών δεδομένων στο νεοϊδρυθέν τότε ΚΔΕΟΔ. Το INNOMOS αποτέλεσε τη γέφυρα επικοινωνίας και στενής συνεργασίας μεταξύ Πανεπιστημίου και ΚΔΕΟΔ προς τον εκσυγχρονισμό της οπτικής του δικαίου και της νομικής πράξης στη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΔΕΟΔ οργάνωσε το Μάιο του 1981 ένα πρωτόγνωρο, για τα ελληνικά πράγματα, σεμινάριο με θέμα: «Η ηλεκτρονική επεξεργασία νομικών δεδομένων – Ευρώπη, Ευρωπαϊκές Κοινότητες, Ελλάδα», με σκοπό μια πρώτη ενημέρωση του νομικού κύκλου πάνω στο σχέδιο INNOMOS. Χαρακτηριστική είναι σχετική αναφορά στον ημερήσιο τύπο της εποχής: «Το σύστημα αυτό βασίζεται στην αποθήκευση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή της νομοθεσίας, της νομολογίας και της νομικής φιλολογίας και όταν ο νομικός χρειάζεται κάτι, δεν έχει παρά να πατήσει ένα κουμπί και ο υπολογιστής να του δώσει την απαιτούμενη απάντηση.» Τον Ιούλιο του ίδιου έτους ακολούθησε, η διοργάνωση, στη Θεσσαλονίκη, του 6^ου Ευρωπαϊκού Συμποσίου ηλεκτρονικής επεξεργασίας του δικαίου με συμμετοχή του Συμβουλίου της Ευρώπης και υπό την προεδρία του Δημήτριου Ευρυγένη.

Το σχέδιο INNOMOS δεν κατόρθωσε τελικά να εξελιχθεί αυτούσιο σε μια ολοκληρωμένη μορφή και να αναχθεί σε πληροφορική ραχοκοκαλιά του νομικού συστήματος, φανερώνοντας έτσι, για άλλη μια φορά, τη δυσκαμψία της κρατικής μηχανής και την έλλειψη οράματος στους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς λήψης αποφάσεων. Εντούτοις, είναι ενδεικτικές οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για λογαριασμό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, σχετικά με το «σχεδιασμό ενός ολοκληρωμένου ηλεκτρονικού συστήματος νομικής πληροφόρησης σε εθνικό επίπεδο» (βλ. ΕΕΕυρΔ 3.1983) και την «ηλεκτρονική υποστήριξη του αρχείου ποινικού μητρώου» (βλ. ΕΕΕυρΔ 3.1985). Ανεξαρτήτως αποτελέσματος, πάντως, ο ενθουσιασμός για το σχέδιο INNOMOS, άφησε σημαντικές παρακαταθήκες, προκαλώντας καταρχήν το επιστημονικό ενδιαφέρον για έναν νέο, ανεξερεύνητο κλάδο και εισφέροντας σταδιακά στην καθημερινότητα νέους όρους και νέες προοπτικές. Μεταξύ άλλων, παράγωγη του όλου κλίματος ήταν και η δημιουργία μιας αυτόνομης στήλης για τη «Νομική Πληροφορική», το 1983, στη νέα, τότε, Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου, που το ΚΔΕΟΔ εκδίδει με τη συνεργασία του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης από το 1981. Η στήλη συντηρήθηκε αρχικά με περιστασιακές μελέτες του Πασιά, ο οποίος εύγλωττα περίγραφε τους στόχους της, εγκαινιάζοντάς την: «Η στήλη αυτή δεν πρόκειται να φιλοξενήσει στοχασμούς πάνω στη λογική χρήσης της μηχανής, γιατί η ίδια η μηχανή από μόνη της δεν παράγει τίποτα, ιδιαίτερα στο χώρο του δικαίου. Αντίθετα, αυτό που θα παρουσιάζει συστηματικά, είναι η λογική της νομικής επιστήμης, μεγεθυμένη και ανανεωμένη με την υποστήριξη της μηχανής που ονομάζουμε ηλεκτρονικό υπολογιστή. Αντικείμενό της θα είναι λοιπόν η νομική προβληματική με τις παλιές και καινούριες εκφράσεις και λύσεις της, δοσμένες ωστόσο στην προοπτική που ορίζουν σήμερα η επιστήμη της Κυβερνητικής και η τεχνολογία των ηλεκτρονικών υπολογιστών.»

Ως τα μέσα της δεκαετίας του ’90, η στήλη ατόνησε σταδιακά, ως φυσικό επακόλουθο, άλλωστε, της πρόωρης εκδημίας των εμπνευστών της. Το 1996, όμως, με την έξαρση της διάδοσης και χρήσης ηλεκτρονικών υπολογιστών και την ανάπτυξη του Διαδικτύου, ανανεώθηκε το ενδιαφέρον στο πεδίο της νομικής πληροφορικής. Το ΚΔΕΟΔ σχεδίαζε και πάλι ένα πρωτοπόρο εγχείρημα, ανακοινώνοντας την παράλληλη κυκλοφορία της Ελληνικής Επιθεώρησης Ευρωπαϊκού Δικαίου σε ηλεκτρονική μορφή, με σκοπό να αποτελέσει το πρώτο ελληνικό νομικό forum ανταλλαγής επιστημονικών απόψεων στο διαδίκτυο. Η πρωτοβουλία αυτή συνάντησε δυστυχώς νομικά εμπόδια, που αφορούσαν κυρίως ζητήματα διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων και δεν προχώρησε περαιτέρω. Ωστόσο το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τα ζητήματα νομικής πληροφορικής είχε αρχίσει να παγιοποιείται, με αποτέλεσμα την αναζωογόνηση του περιεχομένου της στήλης. Παράλληλα, στους κόλπους του ΚΔΕΟΔ αναπτύχθηκε μια λειτουργική βάση δεδομένων με την ονομασία «HELC», ενσωματώνοντας όλες τις κοινοτικές πράξεις και τον τρόπο προσαρμογής τους στην ελληνική νομοθεσία και παρέχοντας ένα εύχρηστο εργαλείο στους νομικούς και τους ερευνητές του δικαίου.

Μετά το 2000, ο ρόλος της νομικής πληροφορικής είναι ευδιάκριτος, η ζήτηση για περισσότερες πληροφορίες αυξημένη και οι ενδιαφερόμενοι νομικοί όλο και περισσότεροι. Είναι η εποχή που το διαδίκτυο εισβάλλει αποφασιστικά στην ελληνική πραγματικότητα, σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Οι βάσεις νομικών δεδομένων εμφανίζονται σε πολύ πιο οργανωμένη μορφή και προσφέρουν απομακρυσμένη πρόσβαση σε τεράστια μεγέθη νομικής πληροφορίας, για τα οποία ο Ευρυγένης μιλούσε από το ’70. Το ΚΔΕΟΔ ανταποκρίνεται από νωρίς στις προκλήσεις των καιρών, συμμετέχοντας στην ψηφιακή πραγματικότητα με τη θέση σε λειτουργία ιστοσελίδας, που εκτός των άλλων, παρέχει επιγραμμική (on-line) πρόσβαση στους καταλόγους της βιβλιοθήκης του, για εύκολη απομακρυσμένη αναζήτηση και επιστημονική έρευνα. Πρόσφατα, μάλιστα, δόθηκε σε ελεύθερη χρήση μέσω διαδικτύου και η δυνατότητα έρευνας μέσω της ηλεκτρονικής βάσης «HELC». Μέσα στο 2004, η Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου υιοθετεί την παρούσα στήλη «e-πίκαιρα», ανταποκρινόμενη στην απαίτηση του νομικού κόσμου για έγκαιρη ενημέρωση σχετικά με τις εξελίξεις στο χώρο της νομικής πληροφορικής. Την ίδια στιγμή, οι θεματικές από τον εν λόγω χώρο δε λείπουν ούτε από τις ημερίδες, τις επιστημονικές εκδηλώσεις και τις εκδόσεις του ΚΔΕΟΔ.

Το σύντομο αυτό «βιογραφικό» του κλάδου της νομικής πληροφορικής μέσα από το πρίσμα του ΚΔΕΟΔ, δεν αποσκοπεί σε απόδοση επαίνων, για την αδιαμφισβήτητα καίρια συμβολή του Κέντρου στην επιστήμη της νομικής πληροφορικής. Πολύ περισσότερο επιδιώκεται, μέσα από την ανασκόπηση του παρελθόντος η διοχέτευση ενέργειας στο ερευνητικό παρόν και μέλλον για την ανάληψη νέων πρωτοβουλιών, τόσο ρηξικέλευθων που να ανταγωνίζονται τα πρωτοποριακά πλάνα των αείμνηστων Ευρυγένη και Πασιά. Στην προσπάθεια αυτή, την ωφέλιμη ισορροπία μπορούν να προσφέρουν τα παρακάτω λόγια του Α. Πασιά: «Δεν θα πρέπει ποτέ, με αντάλλαγμα την άνεσή μας, να περάσουμε στη φρίκη της εικόνας του νομικού, απλού και άβουλου χειριστή της μηχανής, γιατί τότε αναπόφευκτα θα ζήσουμε τη φρίκη της πραγματικότητας ενός νομικού συστήματος που θα ανήκει στην περιοχή μιας κακόγουστης αλλά και εφιαλτικής επιστημονικής φαντασίας.»