ΝΕΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Στην προσπάθεια ενίσχυσης της επενδυτικής πρωτοβουλίας στη χώρα μας και ανταποκρινόμενο στην ανάγκη αρτιότερης οικονομικής συνεργασίας σε διακρατικό επίπεδο, το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠ.ΟΙ.Ο.), προώθησε από τις αρχές του 2005 την ιδέα ανάπτυξης μιας συγκεντρωτικής βάσης δεδομένων που θα παρουσιάζει με προσιτό και ευκρινή τρόπο κρίσιμα νομοθετικά κείμενα στον Έλληνα και αλλοδαπό επενδυτή. Η ιδέα αυτή υλοποιήθηκε τελικά με τη μορφή μιας Ηλεκτρονικής Βάσης Δεδομένων για το Νομοθετικό Πλαίσιο των Επενδύσεων στον ελληνικό χώρο. Το εν λόγω έργο αποτέλεσε τον καρπό της γόνιμης συνεργασίας της Γενικής Γραμματείας Επενδύσεων και Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών με το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (Κ.Δ.Ε.Ο.Δ.) στη Θεσσαλονίκη και την εταιρία Electronic Business Systems (E.B.S.) στην Αθήνα.

Η πολυετής και αποτελεσματική αρωγή που προσφέρει το Κ.Δ.Ε.Ο.Δ. στο ΥΠ.ΟΙ.Ο. μέσω της Μονάδας Παρακολούθησης Διαγωνισμών και Συμβάσεων (Μο.Πα.Δι.Σ.) από το 1997 και της Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων (Μο.Κ.Ε.) από το 2002 σε συνδυασμό με την δραστηριοποίηση του Κέντρου στον τομέα της Νομικής Πληροφορικής από το 1981 έως σήμερα, οδήγησε με φυσικό τρόπο στην ανάληψη του έργου συλλογής και επεξεργασίας νομικών δεδομένων σχετικά με το Νομοθετικό Πλαίσιο των Επενδύσεων στη χώρα μας. Για το σκοπό αυτό συστάθηκε ad hoc μια δεκαμελής επιστημονική ομάδα εργασίας, αποτελούμενη ως επί το πλείστον από εξειδικευμένους νομικούς που εργάστηκαν υπό την επιστημονική εποπτεία του Διευθυντή του Κ.Δ.Ε.Ο.Δ., καθηγητή κ. Αθ. Καΐση.

Η πρώτη φάση του έργου διήρκεσε από το Νοέμβριο του 2005 έως τον Ιούνιο του 2006, περιλαμβάνοντας:

· την αναζήτηση και προσεκτική επιλογή των σχετικών εθνικών νομοθετημάτων καθώς και διμερών ή πολυμερών συμφωνιών που έχει υπογράψει και κυρώσει η Ελλάδα,

· την κοπιώδη ψηφιακή επεξεργασία και κωδικοποίηση του πλήρους νομοθετικού κειμένου στην ισχύουσα μορφή του, ενσωματώνοντας όλες τις τροποποιήσεις ή προσθήκες στο αρχικό κείμενο,

· την πλέον πρωτότυπη και χρήσιμη περίληψη του νομικού κειμένου με εύληπτο τρόπο στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, με σκοπό τη διευκόλυνση του Έλληνα ή αλλοδαπού χρήστη.

Αρχικός στόχος της Βάσης, που είναι ελεύθερα προσβάσιμη και παρέχει σε μεγάλο θεματικό εύρος (29 θεματικές κατηγορίες προς το παρόν) ισχύουσα νομοθεσία, δηλ. νόμους, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις αλλά και διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες διεθνών επενδύσεων μέχρι και κρίσιμες εγκυκλίους, ήταν να προσφέρει ένα εύχρηστο εργαλείο στον Έλληνα και ξένο επενδυτή. Ωστόσο, η ευρύτητα του έργου, συνοδευόμενη από συστηματική και υπεύθυνη επιστημονική δουλειά, επιτρέπει να μιλούμε τόσο για ένα έγκυρο ειδικό ερευνητικό βοήθημα στους τομείς των νομικών και οικονομικών επιστημών, όσο και για έναν απλό καθημερινό Οδηγό για τον οικονομολόγο και τον δικηγόρο της πράξης, για τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης αλλά και τον απλό πολίτη που αποτελεί εν δυνάμει επενδυτή.

Το έργο ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε από πλευράς Κ.Δ.Ε.Ο.Δ. μετά από 8 μήνες απαιτητικής εργασίας και συνεχών ελέγχων για να εξασφαλιστεί η ορθότητα των δεδομένων. Παράλληλα, η εταιρία E.B.S., ανέλαβε την αρχιτεκτονική της ηλεκτρονικής βάσης και το σχεδιασμό της με τρόπο κατά το δυνατόν φιλικότερο προς τον χρήστη. Η θέση σε λειτουργία της Βάσης, αν και αντανακλά εντατικές προσπάθειες και κόπο όλων των συνεργαζόμενων μερών, θα καθίστατο γρήγορα άνευ ουσίας χωρίς την απαραίτητη συντήρηση σε όλα τα επίπεδα. Η μεγάλη πρόκληση, λοιπόν, αφορά την δεύτερη φάση του έργου που προβλέπει την τακτική επικαιροποίηση του νομικού περιεχομένου της Βάσης αλλά και την απαραίτητη λειτουργική συντήρησή της. Προς το σκοπό αυτό, μάλιστα, ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα των χρηστών να επικοινωνούν μέσω διαδικτύου, εκφράζοντας σκέψεις και απορίες ή ιδέες βελτίωσης. Στόχος είναι, πέρα από τη μονομερή αναζήτηση και πληροφόρηση, να στηριχθεί η διαδραστική επικοινωνία, προκειμένου η Βάση να διατηρηθεί λειτουργική προσαρμόζοντας τις υπηρεσίες της στις ανάγκες των χρηστών της.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Βασική ιστοσελίδα:

http://nomothesia.ependyseis.gr

Βλ. επίσης:

http://www.ependyseis.gr

http://www.ggea.gr

http://www.mnec.gr

http://www.elke.gr

ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ

Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2006, ο Έλληνας νομοθέτης ανταποκρίθηκε, έστω και με αρκετή καθυστέρηση, στην υποχρέωση ενσωμάτωσης ενός πλέγματος κοινοτικών Οδηγιών σχετικά με τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες καθώς και την προστασία της ιδιωτικής ζωής σε αυτόν τον τομέα. Στις 3 Φεβρουαρίου, λοιπόν, δημοσιεύτηκε ο νόμος 3431 για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (ΦΕΚ Α΄ 13) και στις 28 Ιουνίου ο νόμος 3471 για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (ΦΕΚ Α΄ 133). Από τη θέση αυτή θα επιχειρήσουμε μια επιγραμματική παρουσίαση των πιο σημαντικών σημείων των δύο νομοθετημάτων.

Α. Ν. 3431/2006: «ΠΕΡΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

Ο ν. 3431/2006 ενσωματώνοντας μια δέσμη βασικών Οδηγιών για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (την 2002/19/ΕΚ για την πρόσβαση, την 2002/20/ΕΚ για την αδειοδότηση, την Οδηγία πλαίσιο 2002/21/ΕΚ, την 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και την 2002/77/ΕΚ σχετικά με τον ανταγωνισμό) δεν εκφεύγει του κανόνα της σχεδόν αυτούσιας υιοθέτησης του κοινοτικού κειμένου. Ως εκ τούτου εκκινεί με μια μακροσκελή ορισμολογία, συγκεντρωτική των αντίστοιχων Οδηγιών, αποσαφηνίζοντας όρους που θα αναλυθούν στη συνέχεια, όπως «δημόσια» και «κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών», «γενική άδεια», «καθολική υπηρεσία», «πρόσβαση» κ.ά.. Μεταξύ άλλων, βέβαια, ρυθμίζει ζητήματα αρμοδιοτήτων και εσωτερικής λειτουργίας των σχετικών εθνικών αρχών, περιλαμβάνει τέλη και κυρώσεις για την περίπτωση παραβίασης των διατάξεών του και κλείνει με τις απαραίτητες μεταβατικές ρυθμίσεις για την ομαλή εφαρμογή του.

1. Πεδίο εφαρμογής

Το πεδίο εφαρμογής του νόμου περιορίζεται στα δίκτυα και της υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών εντός της Ελληνικής Επικράτειας. Εδώ εννοούνται τα δημόσια, ανοιχτά δίκτυα που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη παροχή υπηρεσιών στο κοινό και όχι τα κρατικά, που εξυπηρετούν σε περιορισμένη κλίμακα κρατικούς οργανισμούς και υπηρεσίες, ή άλλα κλειστά δίκτυα όπως τα ραδιοερασιτεχνικά, πειραματικά κλπ.. Επίσης εξαιρούνται από τον επίμαχο νόμο εν γένει τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά δίκτυα, αναλογικά ή ψηφιακά, επίγεια ή δορυφορικά πλην ορισμένων εξειδικευμένων περιπτώσεων (άρθρο 1 §3 β΄).

2. Νομοθετική στόχευση

Οι κεντρικοί στόχοι του εν λόγω νομοθετήματος, σύμφωνα και με τις γενικές αρχές που αναφέρει, μπορούν να αποδοθούν μέσα από το ακόλουθο τρίπτυχο:

· εξασφάλιση της δυνατότητας πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες ηλεκτρονικών υπηρεσιών για όλους τους πολίτες,

· διαφύλαξη τήρησης βασικών αρχών που θα προάγουν τον υγιή ανταγωνισμό ανάμεσα στις επιχειρήσεις-παρόχους,

· προώθηση της διακρατικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς.

3. Αρχές - Αρμοδιότητες

Στην κεφαλή της διοικητικής ιεραρχίας στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών βρίσκεται το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, που αναγνωρίζεται ως «Αρχή Τηλεπικοινωνιών» (σύμφωνα με τις προβλέψεις του Καταστατικού Χάρτη της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών, ITU), διατηρώντας μια γενική εποπτεία και προωθώντας ειδικότερα τις απαραίτητες νομοθετικές πράξεις μετά από εισήγηση της αρμόδιας Εθνικής Ρυθμιστικής Αρχής. Στο έργο αυτό ο Υπουργός μπορεί να συνεπικουρείται από διαρκή συμβουλευτική ενδεκαμελή επιτροπή, που συγκροτεί με απόφασή του (Επιτροπή Πολιτικής Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών).

Ως Εθνική Ρυθμιστική Αρχή αναγνωρίζεται η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.), η οποία αναλαμβάνει την ουσιαστική εποπτεία και ρύθμιση της αγοράς των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (με την επιφύλαξη αποκλειστικών αρμοδιοτήτων του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών), σύμφωνα με τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας. Μέσα από έναν αναλυτικό κατάλογο, εντοπίζουμε ενδεικτικότερα τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

· Εποπτεία των παρόχων δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τήρηση σχετικού Μητρώου.

· Ρύθμιση θεμάτων που προκύπτουν από την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού και της προστασίας του καταναλωτή στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

· Επίλυση διαφορών, διενέργεια ακροάσεων και επιβολή κυρώσεων σχετικά με την τήρηση διατάξεων του ν. 3431/2006.

· Ρύθμιση θεμάτων ονομάτων χώρου στο διαδίκτυο με κατάληξη «.gr» και «.eu».

· Διαχείριση όλων των θεμάτων σχετικά με τις ραδιοσυχνοτήτες.

· Ρύθμιση θεμάτων ηλεκτρονικής υπογραφής.

· Έκδοση Κωδίκων Δεοντολογίας.

· Δράσεις συνεργασίας με άλλες Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές Κρατών-Μελών της Ε.Ε. ή τρίτων κρατών και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στην Ε.Ε.Τ.Τ. συνιστάται, επίσης, θεσμός μόνιμης διαιτησίας για την επίλυση διαφορών μεταξύ επιχειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή μεταξύ αυτών και του Δημοσίου ή χρηστών και οι οποίες άπτονται της εφαρμογής της νομοθεσίας περί ηλεκτρονικών Επικοινωνιών ή των κανόνων του ανταγωνισμού στον τομέα αυτόν (βλ. αναλυτικότερα άρθρο 20 και με ειδικό ενδιαφέρον την §13 για τη σύνταξη καταλόγου διαιτητών κυρίως από μέλη των Δικηγορικών Συλλόγων). Η μεσολάβηση της Ε.Ε.Τ.Τ. προβλέπεται και σε περίπτωση διασυνοριακής διαφοράς, οπότε και καλείται να συνεργαστεί για το σκοπό αυτό με τις αντίστοιχες Ρυθμιστικές Αρχές άλλων Κρατών-Μελών. Εδώ πρέπει να τονιστεί πως η δυνατότητα αυτή προβλέπεται μόνο για διασυνοριακή διαφορά εντός των ορίων της Ε.Ε..

4. Γενική Άδεια

Με τον παρόντα νόμο ρυθμίζεται και το καθεστώς Γενικής Άδειας που εμπίπτει επίσης στον έλεγχο της Ε.Ε.Τ.Τ.. Υπό το καθεστώς αυτό οφείλουν να υπαχθούν επιχειρήσεις προκειμένου να παρέχουν δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η χορήγηση της Γενικής Άδειας γίνεται μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου φορέα και υπό τις προϋποθέσεις του Κανονισμού Γενικών Αδειών που εκδίδει η Ε.Ε.Τ.Τ., τηρώντας τις αρχές της αμεροληψίας, της αναλογικότητας και της διαφάνειας. Η υπαγωγή στο καθεστώς Γενικής Άδειας συνεπάγεται δικαιώματα και συγκεκριμένες ευκολίες για την επιχείρηση, όπως δικαιώματα διέλευσης και εγκατάστασης απαραίτητων υποδομών για τη λειτουργία των δικτύων.

5. Ανάλυση – Καθορισμός αγοράς

Ο νομοθέτης αφιερώνει ένα κεφάλαιο στη δυνατότητα ρύθμισης της αγοράς σε περίπτωση που νοθεύεται ο ανταγωνισμός λόγω ύπαρξης επιχειρήσεων με σημαντική ισχύ. Ειδικότερα, η Ε.Ε.Τ.Τ., σε συνεργασία με την Επιτροπή Ανταγωνισμού όπου απαιτείται, καθορίζει μετά από ανάλυση της αγοράς που διενεργεί, αν αυτή είναι επαρκώς ανταγωνιστική. Εν συνεχεία δύναται κατά περίπτωση να επιβάλει, διατηρήσει, τροποποιήσει ή άρει ειδικές κανονιστικές υποχρεώσεις σε επιχειρήσεις, ειδικά όταν εκτιμά ότι μία ή περισσότερες επιχειρήσεις κατέχουν δεσπόζουσα ή συλλογική δεσπόζουσα θέση σε μία συγκεκριμένη αγορά, οπότε και ενεργεί σύμφωνα με τους εθνικούς και κοινοτικούς κανόνες (άρθρα 35-40).

6. Παροχή πρόσβασης

Ιδιαίτερη σημασία, αναφορικά με τις εξελίξεις στα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα της χώρας μας, έχουν οι διατάξεις σχετικά με την «πρόσβαση». Με το όρο αυτό εννοείται η διάθεση ευκολιών ή/και υπηρεσιών από μία επιχείρηση σε άλλη βάσει καθορισμένων όρων σε αποκλειστική ή μη βάση, για το σκοπό παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ειδικά, οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις του άρθρου 44 §3 για την «παροχή σε τρίτους πρόσβασης σε καθορισμένα στοιχεία ή/και ευκολίες του δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της αδεσμοποίητης πρόσβασης στον τοπικό βρόχο», σε συνδυασμό με την υποχρέωση «μη ανάκλησης ήδη χορηγηθείσας πρόσβασης σε ευκολίες» θα μπορούσε να απελευθερώσει σε μεγάλο βαθμό την αγορά, αυξάνοντας δυναμικά τον ανταγωνισμό. Οι υποχρεώσεις αυτές, την επιβολή των οποίων εγγυάται υπό εύλογους όρους η Ε.Ε.Τ.Τ., εξασφαλίζουν ουσιαστικά σε νέες επιχειρήσεις την απρόσκοπτη χρήση του υπάρχοντος δικτύου και την ανάπτυξη ανταγωνιστικής κοστολόγησης των υπηρεσιών προς όφελος του καταναλωτή. Για τον ίδιο σκοπό, εξάλλου, η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο των τιμών, με βασικό κριτήριο την διατήρηση της κοστοστρέφειας, προκειμένου να επιβαρύνεται όσο το δυνατόν λιγότερο ο τελικός χρήστης.

7. Καθολική Υπηρεσία

Ο ν. 3431/2006 καθορίζει και το περιεχόμενο της λεγόμενης Καθολικής Υπηρεσίας, η οποία ισοδυναμεί με το ελάχιστο σύνολο υπηρεσιών συγκεκριμένης ποιότητας, το οποίο πρέπει να είναι διαθέσιμο για κάθε χρήστη στην Ελληνική Επικράτεια, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική του θέση και, υπό το πρίσμα των ιδιαίτερων εθνικών συνθηκών, σε προσιτή τιμή. Η Καθολική Υπηρεσία, λοιπόν, συνίσταται συνοπτικά στην παροχή σύνδεσης που επιτρέπει στους τελικούς χρήστες να πραγματοποιούν και να δέχονται τοπικές, εθνικές και διεθνείς τηλεφωνικές κλήσεις, να κάνουν χρήση υπηρεσιών τηλεομοιοτυπίας και δεδομένων με ρυθμούς μεταφοράς δεδομένων που επιτρέπουν τη λειτουργική πρόσβαση στο διαδίκτυο και περιλαμβάνει υπηρεσία πληροφοριών τηλεφωνικού καταλόγου, κοινόχρηστα τηλέφωνα και ειδικές ρυθμίσεις για χρήστες με ειδικές ανάγκες (άρθρο 46). Οι επιχειρήσεις οι οποίες παρέχουν Καθολική Υπηρεσία, οι λεγόμενες «καθορισμένες επιχειρήσεις», ορίζονται με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ.. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί επίσης να επιβάλλει υποχρεώσεις με στόχο τη διασφάλιση της παροχής κοινόχρηστων τηλεφώνων και την ικανοποίηση εύλογων αναγκών των τελικών χρηστών, όσον αφορά τη γεωγραφική κάλυψη, τον αριθμό των τηλεφώνων, την ευκολία πρόσβασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες στα τηλέφωνα αυτά και την ποιότητα των υπηρεσιών (άρθρο 49).

8. Συμπληρωματικά

Ο νέος νόμος ενσωματώνει επιπλέον χρήσιμα επεξηγηματικά παραρτήματα που βοηθούν στην ορθότερη κατανόηση και ερμηνεία αρκετών σημείων του. Με τον τρόπο αυτό παρέχονται π.χ. κριτήρια για την κρίση της κοινής δεσπόζουσας θέσης, διευκρινίζονται όροι και τρόποι υπολογισμού κόστους και παρατίθενται ενδεικτικοί κατάλογοι πληροφοριών, ευκολιών ή υπηρεσιών που προβλέπονται σε σχετικά άρθρα. Ως συγκεκριμένο παράδειγμα που καταδεικνύει τη σπουδαιότητα αυτών των επεξηγήσεων, μπορεί να αναφερθεί το Παράρτημα ΙΙΙ, όπου περιγράφεται, μεταξύ των πρόσθετων ευκολιών για τους συνδρομητές εκ μέρους μιας «καθορισμένης επιχείρησης» (αναφορικά με το άρθρο 53 §1 β΄) η «δωρεάν» δυνατότητα επιλεκτικής φραγής εξερχομένων κλήσεων. Στο άρθρο 69, παράλληλα, αναγνωρίζεται ως «καθορισμένη επιχείρηση», που υπέχει όλες τις υποχρεώσεις βάσει του παρόντος νόμου, ο Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (Ο.Τ.Ε.). Κλείνοντας λοιπόν, ας σημειωθεί πως 6 μήνες μετά τη δημοσίευση του ν. 3431/2006, ο Ο.Τ.Ε. διατηρεί πάγιο μηνιαίο τέλος ύψους 3,69 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α., για να παρέχει στους συνδρομητές του την παραπάνω δυνατότητα που εκ του νόμου όφειλαν να απολαμβάνουν δωρεάν.

Σημείωση: Στις 31.8.2006, ενώ γραφόταν το παρόν κείμενο, η Επιτροπή Ακροάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. εξέδωσε προσωρινή διάταξη με την οποία υποχρεώνει τον Ο.Τ.Ε. να παρέχει στο εξής την υπηρεσία φραγής εξερχομένων κλήσεων δωρεάν στους συνδρομητές του και να μην εξακολουθεί να την χρεώνει σε όσους συνδρομητές την παρέχει ήδη. Η απάντηση που λάβαμε από την γραμμή εξυπηρέτησης πελατών του Ο.Τ.Ε. μετά την κοινοποίηση της απόφασης είναι ότι το έχουν υπόψη τους αλλά δεν προτίθενται να αλλάξουν κάτι έως τις αρχές του 2007.

Β. Ν. 3471/2006: «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 2472/1997»

Με τον ν. 3471/2006 ενσωματώθηκε στην εθνική νομοθεσία η Οδηγία 2002/58/ΕΚ για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, η οποία βέβαια, τροποποιήθηκε ήδη πριν την ενσωμάτωσή της, με την Οδηγία 2006/24/ΕΚ για την διατήρηση δεδομένων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, που είχε απασχολήσει τη στήλη κατά την ψήφισή της (βλ. ΕΕΕυρΔ 4:2005, σ. 905). Ο νέος νόμος υιοθετεί το κείμενο της αρχικής Οδηγίας χωρίς την πρόσφατη τροποποίηση, καταργεί τον προηγούμενο ν. 2774/1999 περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον τηλεπικοινωνιακό τομέα και επιφέρει αλλαγές στον ν. 2472/1997 για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

1. Πεδίο εφαρμογής - Σκοπός

Οι διατάξεις του εν λόγω νόμου βρίσκουν εφαρμογή κατά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών, στο πλαίσιο της παροχής διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε δημόσια δίκτυα. Βασικός στόχος είναι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων και κυρίως της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

2. Απόρρητο

Η προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών επεκτείνεται σε όλες τις υπηρεσίες που παρέχονται σε δημόσια δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και αφορά και τα δεδομένα κίνησης και θέσης. Ως δεδομένα κίνησης νοούνται αυτά που υποβάλλονται σε επεξεργασία προκειμένου να διαβιβαστεί μια επικοινωνία, π.χ. ταυτότητα της σύνδεσης, ώρα έναρξης – λήξης, χρονική διάρκεια κλπ. ενώ τα δεδομένα θέσης υποδεικνύουν τη γεωγραφική θέση του τερματικού εξοπλισμού του χρήστη. Η επεξεργασία των δεδομένων θέσης προβλέπεται κατ’ εξαίρεση από το νόμο (άρθρο 6 §4) σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης για τον εντοπισμό και μόνο του καλούντος, από τις διωκτικές αρχές ή τις υπηρεσίες πρώτων βοηθειών και πυρόσβεσης. Στο άρθρο 4 §5 περιέχεται επίσης ρητή απαγόρευση εγκατάστασης κατασκοπευτικού λογισμικού για την απόκτηση πρόσβασης σε πληροφορίες αποθηκευμένες στον τερματικό εξοπλισμό συνδρομητή ή χρήστη.

3. Μη ζητηθείσα επικοινωνία

Σε πιο ανεπτυγμένη μορφή εισάγει το επίμαχο νομοθέτημα και τη ρύθμιση για τη μη ζητηθείσα επικοινωνία, που παλαιότερα αφορούσε μόνο μη ζητηθείσες κλήσεις. Τώρα πλέον γίνεται αναφορά στην «πραγματοποίηση μη ζητηθεισών επικοινωνιών με οποιοδήποτε μέσο ηλεκτρονικής επικοινωνίας» και συμπληρωματικά, στο άρθρο 11 §4 υπάρχει για πρώτη φορά σαφής νομοθετική απαγόρευση των εμπορικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων με χαρακτηριστικά «spam», δηλαδή με αδιευκρίνιστη ταυτότητα αποστολέα και χωρίς παροχή δυνατότητας τερματισμού της επικοινωνίας. Εκτός αυτού, πρέπει να σημειωθεί ότι στη συγκεκριμένη ρύθμιση ο εθνικός νομοθέτης παρεκκλίνει από το κείμενο της Οδηγίας, διατηρώντας την πρόσθετη προστασία του χρήστη που προέβλεπε και ο ν. 2774/1999. Πιο συγκεκριμένα, ενώ η Οδηγία απαιτεί μόνο την εκ των προτέρων συγκατάθεση («opt in») του λήπτη διαφημιστικής επικοινωνίας, ο ελληνικός νόμος παρέχει επιπλέον τη δυνατότητα της εκ των προτέρων γενικής άρνησης λήψης τέτοιου είδους μηνυμάτων με σχετική αίτηση του συνδρομητή. Τέλος, μία ακόμα εξέλιξη σε σχέση με τον προηγούμενο νόμο είναι η επέκταση της ισχύος των παραπάνω ρυθμίσεων και σε συνδρομητές που είναι νομικά πρόσωπα.

4. Αρμόδιες Αρχές - Κυρώσεις

Ο ν. 3471/2006 αναφέρει ως Αρχές επιφορτισμένες με τον έλεγχο τήρησης των διατάξεών του, την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών. Σε περίπτωση διαπίστωσης παραβάσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους, οι ανωτέρω Αρχές επιβάλλουν αντίστοιχα τις προβλεπόμενες εκ των άρθρων 21 ν. 2472/1997 και 11 ν. 3115/2003 διοικητικές κυρώσεις. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι παραβίαση διατάξεων του ν. 3471/2006 δύναται να στηρίξει αξιώσεις αποζημίωσης περιουσιακής βλάβης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που εκδικάζονται από τα αρμόδια δικαστήρια. Παράλληλα προβλέπονται για τους παραβάτες του εν λόγω νόμου ποινές φυλάκισης και κάθειρξης καθώς και υψηλές χρηματικές ποινές που μπορούν να φτάσουν τις 350.000 ευρώ.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

http://www.eett.gr

http://www.dpa.gr

http://www.adae.gr

IGF: ΦΟΡΟΥΜ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΎΟΥ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Σε συνέχεια της Παγκόσμιας Συνόδου για την Κοινωνία της Πληροφορίας (WSIS) που πραγματοποιήθηκε στην Τύνιδα τον Νοέμβριο του 2005, η χώρα μας θα φιλοξενήσει το πρώτο Διεθνές Φόρουμ για τη Διακυβέρνηση του Διαδικτύου (Internet Governance Forum, IGF), που θα διεξαχθεί από 30 Οκτωβρίου έως 2 Νοεμβρίου στην Αθήνα. Όπως έχει ήδη παρουσιαστεί μέσα από τη στήλη (βλ. ΕΕΕυρΔ 4:2005), η Παγκόσμια Σύνοδος της Τύνιδας αναλώθηκε στη διαμάχη μεταξύ Η.Π.Α. και υπολοίπων Κρατών όσον αφορά τον έλεγχο του συστήματος ονοματοδοσίας (Domain Name System, DNS) στον Παγκόσμιο Ιστό, αφήνοντας τελικά αλώβητο τον αμερικανικό Οργανισμό ICANN, που διατήρησε τη διαχείριση του DNS. Η απόφαση για τη καθιέρωση ενός διαρκούς Φόρουμ για τα θέματα του διαδικτύου αποτέλεσε το συμβιβασμό των Η.Π.Α., για να εξασφαλίσει τη συμφωνία της Ε.Ε. και των άλλων κρατών. Ωστόσο, η στάση που τηρεί κάθε πλευρά διαφέρει. Την ίδια στιγμή που Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με ανακοινώσεις της, αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη λειτουργία του IGF, οι Η.Π.Α. υποβαθμίζουν το ρόλο του σε ένα φόρουμ απλού διαλόγου.

Η αλήθεια είναι πως η λειτουργία του IGF και τα πορίσματά του δεν θα έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα. Παρ’ όλα αυτά δεν παύει να αποτελεί μια συνάντηση διεθνούς επιπέδου, που θα δίνει σε συχνή βάση τη δυνατότητα να συζητούνται καίρια προβλήματα της διαδικτυακής πραγματικότητας, να ακούγονται νέες απόψεις και να προτείνονται λύσεις που αναμφισβήτητα θα προκαλέσουν το ευρύτερο ενδιαφέρον της κοινωνίας και των κυβερνητικών μηχανισμών. Η διαμόρφωση αυτού του κλίματος μπορεί να προλειάνει το έδαφος και να οδηγήσει μελλοντικά σε μια ομαλή μεταβίβαση της εποπτείας του διαδικτύου σε έναν πιο ανεξάρτητο και οικουμενικό φορέα.

Αν και το πρόγραμμα του Φόρουμ δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη, αναμένεται να συζητηθούν θεματικές όπως η αντιμετώπιση του spamming, της κλοπής ταυτότητας, του κυβερνοεγκλήματος, κλπ.. Επιπλέον, δεν αποκλείεται να τεθεί εκ νέου ad hoc το ζήτημα της αρμοδιότητας του ICANN και να αμφισβητηθεί βάσει ερμηνευτικών προσεγγίσεων των κειμένων που υιοθετήθηκαν από τη Σύνοδο της Τύνιδας και μεταξύ άλλων αναφέρουν πως «όλες οι κυβερνήσεις πρέπει να έχουν ισότιμο ρόλο και ευθύνη στη διαχείριση του Διαδικτύου». Σε κάθε περίπτωση, η στήλη θα συμπεριλάβει τα σημαντικότερα πορίσματα αυτού του πρώτου Φόρουμ για τη Διακυβέρνηση του Διαδικτύου, που αποτελεί, παράλληλα, νέο ερέθισμα για την φιλοξενούσα χώρα μας να αναπτύξει την ψηφιακή της ετοιμότητα.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Επίσημη ιστοσελίδα:

http://www.igfgreece2006.gr

Ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/06/542&format=
HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/com/2006/com2006_0181en01.pdf

Βλ. επίσης:

http://www.intgovforum.org/

http://www.egov-goodpractice.org/news_details.php?PHPSESSID= 9820ab6cf181652604d8e09640294399&newsid=141

BLOGS Ή ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ: Η ΝΕΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Συμπληρώθηκαν κιόλας 25 χρόνια από τη γέννηση του Ίντερνετ, από τότε δηλαδή που ο προγραμματιστής Βίντον Σερφ δημιούργησε ένα ειδικό πρωτόκολλο επικοινωνίας (Internet Protocol, IP), επιτρέποντας την δικτύωση των επιμέρους δικτύων (Interconnected Networks, InterNet). Έκτοτε το διαδίκτυο δεν έπαψε να εξελίσσεται και να προσφέρει διαρκώς καινούριες δυνατότητες στους χρήστες του. Μετά τις ανταλλαγές ηλεκτρονικών μηνυμάτων, τις συζητήσεις σε πραγματικό χρόνο, την ηλεκτρονική τραπεζική, το ηλεκτρονικό εμπόριο, τις αχανείς βάσεις δεδομένων, την απευθείας ανταλλαγή κάθε είδους αρχείων και την ιντερνετική τηλεφωνία, η πιο επίκαιρη και ταχύτερα εξελισσόμενη υπηρεσία του διαδικτύου είναι τα λεγόμενα «blogs», που στα ελληνικά αποδίδονται με το νεολογισμό «ιστολόγια».

Περί τίνος πρόκειται ?

Το blog προέρχεται από τη σύντμηση των λέξεων «web log» και χαρακτηρίζει μια ιστοσελίδα, η οποία στη δομή της θυμίζει ημερολόγιο: συμπληρώνεται και ενημερώνεται συχνά, τηρείται από ένα άτομο, καταγράφει συναισθήματα, προσωπικές απόψεις και υποκειμενικές κρίσεις για ζητήματα της καθημερινότητας. Αυτό το «ηλεκτρονικό ημερολόγιο» όμως δεν είναι αυστηρά προσωπικό, δημοσιοποιείται μέσω του διαδικτύου και δίνει τη δυνατότητα σε κάθε χρήστη όχι μόνο να το διαβάσει αλλά και να το συμπληρώσει αποστέλλοντας τα σχόλιά του.

Βασικό λεξιλόγιο

Τα blogs μεταφράστηκαν αρχικά στα ελληνικά ως «ηλεκτρονικά ημερολόγια» και «σελίδες αυτοπαρουσίασης». Σήμερα πλέον φαίνεται να επικρατεί ως πιστότερος ο όρος «ιστολόγια», αν και η δικτυακή αργκό, που σταδιακά θα ακούγεται όλο και πιο οικεία, διατηρεί μάλλον αυτούσια τη σχετική αγγλική ορολογία, προσαρμόζοντάς την όπου χρειάζεται. Έτσι συναντούμε το ουσιαστικό μπλογκ (blog) και το ρήμα μπλογκάρω (to blog) ενώ αυτός που γράφει ή συμπληρώνει ένα blog, κάνει δηλαδή μπλόγκινγ (blogging), ονομάζεται μπλόγκερ (blogger) ή μπλογκίστας. Τέλος, η διαρκώς αναπτυσσόμενη κοινότητα των blogs ονομάζεται μπλογκόσφαιρα (blogosphere).

Σύντομο ιστορικό

Τα blogs δεν στηρίζονται στην ανάπτυξη κάποιας νέας εφαρμογής, ούτε αποτελούν πρόσφατη ιδέα εντός του κυβερνοχώρου. Αρχικά, τα ονομαζόμενα weblogs τηρούνταν από ανθρώπους με ειδικές γνώσεις στη διαμόρφωση ιστοσελίδων, οι οποίοι κατέγραφαν με την προσωπική τους οπτική την ανάπτυξη του Παγκόσμιου Ιστού. Θεωρείται μάλιστα ότι το πρώτο weblog ήταν η ιστοσελίδα του δημιουργού του Παγκόσμιου Ιστού, Τιμ Μπέρνερς-Λι, όπου κατέγραφε το 1992 τις νέες ιστοσελίδες. Η εξέλιξη των δικτυακών δυνατοτήτων και η εύκολη πλέον διαχείριση των προσωπικών ιστοσελίδων από τους χρήστες, οδήγησε αναμενόμενα και στην εκρηκτική αύξηση των blogs. Ενδεικτικά, το 1999 υπήρχαν συνολικά περίπου 100 blogs, στα μέσα του 2005 10 εκατομμύρια και μέχρι τον Απρίλιο του 2006 ο αριθμός τους ξεπέρασε τα 35 εκατομμύρια.

Λειτουργική δομή των blogs

Η δημιουργία και διατήρηση ενός blog αποτελεί πλέον, από τεχνικής πλευράς, ιδιαίτερα απλή διαδικασία καθώς πολλές ιστοσελίδες προσφέρουν έτοιμες φόρμες για τη δημιουργία ενός προσωπικού ιστολογίου σε ελάχιστα «βήματα». Αυτό που απαιτείται είναι διάθεση για γράψιμο και καθώς φαίνεται από τις στατιστικές μετρήσεις ούτε αυτό λείπει. Η δομή ενός blog περιλαμβάνει συνήθως σε αντίστροφη χρονολογική σειρά τις καταχωρήσεις του γράφοντος blogger και συνοδευτικά σχόλια (comments) των αναγνωστών-χρηστών. Ένα blog μπορεί να είναι εμπλουτισμένο με συνδέσμους (links), που παραπέμπουν σε άλλα blogs ή ιστοσελίδες ειδικού ενδιαφέροντος, οπότε και χαρακτηρίζεται linklog ή να περιλαμβάνει αρχεία βίντεο (vlog) και φωτογραφίες (photolog).

Περιεχόμενο των blogs

Οι θεματικές και κατ’ επέκταση το είδος των blogs δεν γνωρίζουν περιορισμούς. Εκτός από εκείνα που έχουν αρκετά ιδιωτικό χαρακτήρα υπό μορφή προσωπικού ημερολογίου, τα ιστολόγια μπορεί να σχολιάζουν την επικαιρότητα ή να την παρουσιάζουν πρωτογενώς, να είναι αφιερωμένα σε συγκεκριμένες θεματικές όπως η πολιτική, τα αθλητικά, τα ταξίδια κλπ.. Αρκετά διαδεδομένη είναι επίσης μία νέα συγγραφική φόρμα που αποτελεί ουσιαστικά online δημοσίευση διηγημάτων ή μυθιστορημάτων σε συνέχειες. Τα βιβλία αυτά, που πολλές φορές βρίσκουν το δρόμο της κανονικής έκδοσης, ονομάζονται blooks (εκ του blogs και books) και μάλιστα πρόσφατα καθιερώθηκε και το αντίστοιχο βραβείο που έγινε γνωστό ως Blooker Prize. Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί το εταιρικό blogging, που προωθείται από μεγάλες επιχειρήσεις μεταξύ συνεργατών και διευθυντικών στελεχών αναγνωρίζοντας τα οφέλη μιας δυναμικής επικοινωνίας σε εργασιακό επίπεδο. Ο οικονομικός χαρακτήρας ενός blog, όμως, μπορεί να εκφράζεται και με πιο ύποπτο τρόπο, όπως στα λεγόμενα splogs (spam – blogs) που επιδιώκουν να παραπλανήσουν τους αναγνώστες-χρήστες και να τους οδηγήσουν σε συγκεκριμένους διαφημιστικούς ιστοχώρους με τελικό σκοπό το κέρδος.

Ο ρόλος των bloggers και η «δημοσιογραφία του πολίτη»

Τα blogs έχουν ενταχθεί στην καθημερινότητα εκατομμυρίων χρηστών ικανοποιώντας την ανάγκη δημιουργικής έκφρασης, ψυχαγωγίας αλλά και εκτόνωσης. Για άλλους πάλι είναι ένας καλός τρόπος να επικοινωνούν με φίλους και συγγενείς, να μοιράζονται τα νέα τους και να στέλνουν φωτογραφίες. Για πολλούς, όμως, τα blogs προσφέρουν και ένα μέσο εναλλακτικής πληροφόρησης και αντίστασης στα κυρίαρχα ΜΜΕ. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη στις Η.Π.Α., 34% των ερωτηθέντων θεωρεί το blogging μία μορφή «δημοσιογραφίας του πολίτη». Η λογική πίσω από την ιδέα μιας τέτοιου τύπου δημοσιογραφίας βασίζεται καταρχήν στο γεγονός ότι η συλλογική γνώση που προσφέρεται από περισσότερους αναγνώστες υπερτερεί της κάλυψης ενός πολύπτυχου θέματος από έναν μόνο δημοσιογράφο. Το ρεπορτάζ σ’ αυτήν την περίπτωση παράγεται μέσα από το διάλογο μεταξύ ενημερωμένων χρηστών. Εκτός αυτού, υπάρχουν και περιπτώσεις, όπου μοναχικοί bloggers αναλαμβάνουν να μεταδώσουν μόνοι τους την πληροφορία από τη δική τους σκοπιά και με το δικό τους προσωπικό ύφος. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός Ιρακινού με το ψευδώνυμο «Salam Pax», που προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση, δίνοντας στους αναγνώστες, μέσα από το ιστολόγιό του, μια μοναδική εικόνα της ζωής στη βομβαρδισμένη Βαγδάτη.

Τη συμβολή του blogging στην ενημέρωση αναγνωρίζει και η οργάνωση «Δημοσιογράφοι χωρίς σύνορα», αναφέροντας στην ιστοσελίδα της πως «οι blogger είναι συχνά οι μόνοι πραγματικοί δημοσιογράφοι σε χώρες όπου τα συμβατικά ΜΜΕ λογοκρίνονται ή δέχονται πιέσεις». Στο ίδιο πνεύμα η οργάνωση εξέδωσε και το λεγόμενο «Εγχειρίδιο των blogger και των κυβερνοαντιφρονούντων», προσφέροντας οδηγίες για τη δημιουργία των blogs και παρέχοντας συμβουλές για την αποφυγή πιθανών διώξεων και πρακτικών λογοκρισίας. Παράλληλα και η Yahoo! ενέκρινε έμμεσα το δημοσιογραφικό ρόλο των bloggers, συμπεριλαμβάνοντάς τους ως ενημερωτικές πηγές στο ειδησεογραφική της στήλη. Επιπλέον, ενδεικτικό παράδειγμα της δυναμικής εξέλιξης των blogs αποτελεί η διαπίστευση των bloggers ως δημοσιογράφων στα Συνέδρια των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικάνων, το 2004. Σταδιακά λοιπόν, μέσα στην τελευταία διετία, τα όρια ανάμεσα σε blogging και δημοσιογραφία έγιναν δυσδιάκριτα και πολλές εφημερίδες επιδίωξαν με διάφορους τρόπους να συνδυάσουν την ηλεκτρονική με την έντυπη δημοσιογραφία. Μια τελευταία εξέλιξη σε αυτό το πεδίο σηματοδοτεί η λειτουργία ενός νέου φορέα στις Η.Π.Α. με την ονομασία BlogBurst, που θα διαχειρίζεται τα δικαιώματα χρήσης των συνεργαζόμενων blogs, επιτρέποντας τη νόμιμη αναδημοσίευσή τους σε έντυπες εκδόσεις.

Νομικές πτυχές του blogging

Η ταχύτατη διόγκωση της «μπλογκόσφαιρας» και η ποικιλία που παρουσιάζει τόσο σε μορφή όσο και σε περιεχόμενο, ανέδειξαν πολλά προβλήματα που χρήζουν νομικής αντιμετώπισης, τα οποία δεν είναι μεν πρωτόγνωρα, ακόμη και σε ψηφιακό περιβάλλον, αλλά πρέπει να ιδωθούν υπό το πρίσμα και τις ιδιαιτερότητες των blogs. Σε γενικές γραμμές τα νομικά ζητήματα συστηματοποιούνται ως εξής:

- περιπτώσεις εγκλημάτων εξωτερίκευσης,

- προστασία ελευθερίας της έκφρασης,

- διαχείριση πνευματικών δικαιωμάτων,

- απατηλά ή κακόβουλα blogs (splogs).

Όσον αφορά τα εγκλήματα εξωτερίκευσης, η φύση των blogs είναι τέτοια που διευκολύνει την τέλεσή τους, αφού στις σελίδες τους φιλοξενούν προσωπικές κρίσεις και απόψεις. Ανάλογα με την περίπτωση λοιπόν, ο blogger, υπερβαίνοντας το μέτρο, θα μπορούσε να κατηγορηθεί βάσει των δημοσιευμάτων του, για ένα απλό έγκλημα κατά της τιμής, π.χ. δυσφήμιση ή ακόμη και για κατασκοπεία. Αν η τελευταία περίπτωση φαίνεται υπερβολική, αξίζει να υπενθυμίσουμε πως ήδη 2 Κινέζοι δημοσιογράφοι έχουν καταδικαστεί σε πολυετή κάθειρξη με την κατηγορία της κατασκοπείας και της παραβίασης μυστικών της πολιτείας επειδή τόλμησαν να εκφράσουν αντικαθεστωτικές απόψεις μέσω Διαδικτύου. Στο σημείο αυτό αναδεικνύεται και η ανάγκη εξασφάλισης της ελεύθερης έκφρασης από αυταρχικά καθεστώτα. Το χαρακτηριστικό παράδειγμα της Κίνας έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στους χρήστες αλλά χωρίς αποτέλεσμα αφού οι επίσημοι φορείς μένουν αδιάφοροι. Αντίστοιχες περιπτώσεις συναντούμε επιπλέον και στον επαγγελματικό χώρο, όπως το παράδειγμα αεροσυνοδού που απολύθηκε επειδή δημοσίευσε προκλητικές φωτογραφίες της στο blog της ή υπαλλήλων που έχασαν τη δουλειά τους μετά από σχόλια για τους προϊσταμένους τους, που έγραψαν στα προσωπικά τους ιστολόγια.

Το ζήτημα της διαχείρισης των δικαιωμάτων χρήσης του περιεχομένου των blogs παρουσιάζει, επίσης, προφανές ενδιαφέρον από νομικής πλευράς καθώς απαιτείται να κλειδώσει νομικά και κατ’ επέκταση να κοστολογηθεί, δημοσιευμένο περιεχόμενο που πρέπει συγχρόνως να παραμείνει -βάσει της λειτουργικής φιλοσοφίας των blogs- ελεύθερα προσβάσιμο. Μια δογματικά συνεπής λύση επ’ αυτού αποτελεί πρόκληση για τον νομικό της θεωρίας αλλά και της πράξης.

Όσον αφορά δε, τα απατηλά blogs, εντάσσονται στην ευρύτερη προβληματική για το έλλειμμα διαδικτυακής ασφάλειας και επαναφέρουν το αμφιλεγόμενο ζήτημα της ανωνυμίας στο διαδίκτυο. Την ίδια στιγμή που η ανωνυμία ναρκοθετεί κάθε προσπάθεια ουσιαστικής αντιμετώπισης των διαδικτυακών απειλών, ορισμένες πλευρές (βλ. Electronic Frontier Foundation) υποστηρίζουν πως αποτελεί το μόνο όπλο του χρήστη για την εξασφάλιση του δικαιώματός του στην ελευθερία έκφρασης. Σχετική είναι και η προβληματική που αφορά την ευθύνη του παροχέα υπηρεσιών Ίντερνετ και την νομική υποχρέωση ή μη αποκάλυψης της ταυτότητας του χρήστη στην κάθε περίπτωση. Εδώ πρέπει να αναφερθεί ξανά το παράδειγμα της Κίνας, όπου οι μεγάλοι παροχείς υπηρεσιών Ίντερνετ διευκολύνουν καθημερινά την καταπάτηση της ελευθερίας έκφρασης εκατομμυρίων Κινέζων δικτυοπολιτών, προσφέροντας αφειδώς υπηρεσίες πληροφόρησης και λογοκρισίας στις κρατικές Αρχές.

Τέλος, σε σχέση με όλα τα παραπάνω ζητήματα, η ένταξη ή μη των bloggers στους κόλπους της δημοσιογραφίας, έχει ιδιαίτερη σημασία για τη νομική τους αντιμετώπιση, τόσο για τον χαρακτηρισμό και τη μεταχείριση τυχόν αξιόποινων πράξεων όσο και για την υπαγωγή τους στην συνταγματική προστασία της ελευθερίας του τύπου.

ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:

Το πρώτο blog:

http://www.w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/News/9201.html

Δημιουργία των blogs:

http://www.blogger.com

http://www.globeofblogs.com/

Στατιστικές Μετρήσεις:

http://www.technorati.com/

Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα:

http://www.rsf.org/

Φορέας BlogΒurst:

http://www.blogburst.com/

Electronic Frontier Foundation:

http://www.eff.org/

Βραβεία των blogs:

http://2006.bloggies.com/