Μέσα στο Μάιο του 2010 ανακοινώθηκε η Ψηφιακή Ατζέντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από την πρώην Επίτροπο Ανταγωνισμού Neelie Kroes, η οποία είναι πλέον αρμόδια για τα θέματα της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Βασικό άξονα της νέας Ατζέντας αποτελεί η δημιουργία μιας ενιαίας ψηφιακής αγοράς για την Ευρώπη. Το ηλεκτρονικό εμπόριο εντός της Ε.Ε. κρίνεται ασφυκτικά περιορισμένο από ποικίλα εμπόδια, που δεν επιτρέπουν την αύξησή του σε ανταγωνιστικά μεγέθη, συγκρίνοντας ειδικά με την αντίστοιχη αγορά των Η.Π.Α.. Σύμφωνα με μετρήσεις, το 92% των Ευρωπαίων, που αγοράζουν προϊόντα ή υπηρεσίες ηλεκτρονικά, προτιμούν εγχώριους προμηθευτές ενώ το 60% των υπερσυνοριακών διαδικτυακών συναλλαγών αποτυγχάνουν να ολοκληρωθούν εξαιτίας νομικών ή τεχνικών δυσκολιών. Ενδεικτικά εμπόδια που συναντούν οι εν δυνάμει καταναλωτές online, αποτελούν η διαφορετική γλώσσα, η ανομοιογένεια του καθεστώτος προστασίας καταναλωτών και οι περιορισμένοι τρόποι πληρωμής.
Υποστηρίζοντας θερμά την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου προς το συμφέρον των Ευρωπαίων πολιτών, που μπορούν έτσι να εξοικονομήσουν χρήματα αλλά και να αυξήσουν τις επιλογές τους, η Ευρωπαία Επίτροπος παρουσιάστηκε αποφασισμένη να βελτιώσει τις συνθήκες των διαδικτυακών συναλλαγών. Για το σκοπό αυτό έθεσε απαιτητικούς βραχυπρόθεσμους στόχους. Ειδικότερα, έως το τέλος του 2010 προβλέπεται η επίτευξη ενός Ενιαίου Χώρου Πληρωμών σε Ευρώ (Single Euro Payments Area-Sepa) που θα υποστηρίζει ευκολότερους τρόπους ηλεκτρονικών πληρωμών μέσα από απλοποιημένες ενιαίες φόρμες. Παράλληλα μέχρι το τέλος του 2011, θα αναπτυχθούν προηγμένες μέθοδοι ηλεκτρονικής πιστοποίησης της ταυτότητας που θα εγγυώνται αυξημένη ασφάλεια των συναλλαγών. Περαιτέρω, θίγεται αποφασιστικά το ζήτημα της διαχείρισης και προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων, με σκοπό το άνοιγμα της online αγοράς ψυχαγωγικού περιεχομένου μέχρι το 2012. Πιο συγκεκριμένα, ο στόχος είναι η διακίνηση ψηφιακών αρχείων μουσικής και κινηματογραφικών ταινιών να οδηγηθεί σε νόμιμες οδούς ακολουθώντας το παράδειγμα των Η.Π.Α., που σημειώνουν σήμερα το μικρότερο ποσοστό πειρατείας. Όπως χαρακτηριστικά επεσήμανε η Επίτροπος «ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσεις την πειρατεία είναι να προσφέρεις στον κόσμο μια νόμιμη εναλλακτική». Η ενίσχυση της αγοράς ψηφιακής μουσικής και ταινιών θα μπορούσε πιθανότατα να συμπαρασύρει σε ανοδική πορεία όλη την ηλεκτρονική αγορά, αλλά η εξεύρεση της χρυσής τομής στην διαχείριση των πνευματικών δικαιωμάτων μπορεί να αποδειχθεί, όπως πολλές φορές στο παρελθόν, ανυπέρβλητο εμπόδιο.
Οι πρωτοβουλίες αυτές, αν και αποδεκτές σε γενικές γραμμές ως προς το ουσιαστικό τους περιεχόμενο, δεν στερήθηκαν σκεπτικιστικής κριτικής. Καταρχήν αμφισβητείται η δυνατότητα επίτευξης τόσο βραχυπρόθεσμων στόχων αλλά το κυριότερο διακρίνεται μια τάση να αντιμετωπιστεί με σαρκασμό η προσπάθεια θεμελίωσης μιας ενιαίας ψηφιακής αγοράς τη στιγμή που το ευρωπαϊκό οικοδόμημα κλυδωνίζεται στη δίνη μιας οικονομικής κρίσης δίχως εμφανές σημείο εκτόνωσης. Εν αμφιβολία πλανάται το ερώτημα αν ο Ευρωπαίος εργαζόμενος ή συνταξιούχος προτίθεται να συμμετέχει στην ισχυροποίηση οποιασδήποτε νέας αγοράς όταν θα βλέπει την αγοραστική του δύναμη να μειώνεται απρόβλεπτα. Ίσως, όμως, η ίδια η συγκυρία επιβάλλει επιτακτικά το άνοιγμα νέων ελκυστικότερων αγορών που θα ενισχύσουν την ευρωπαϊκή οικονομία, εξασφαλίζοντάς της ανταγωνιστική προοπτική στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Ενιαίος Ευρωπαϊκός Πληροφοριακός Χώρος-i2010:
http://ec.europa.eu/information_society/eeurope/i2010/single_infor_space/index_en.htm
Πλάνο eBusiness από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
http://ec.europa.eu/information_society/tl/ecowor/ebusiness/index_en.htm
Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Ατζέντα:
http://ec.europa.eu/information_society/digital-agenda/documents/digital-agenda-communication-en.pdf
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://www.ecommercetimes.com/story/70069.html
http://www.iptegrity.com/index.php?option=com_content&task=view&id=533&Itemid=9
Βλ. επίσης:
http://www.law.stanford.edu/program/centers/cfec/#eu_e-commerce_law_project
http://www.eu-ems.com/summary.asp?event_id=56&page_id=350
http://www.bledconference.org/index.php/eConference/2010
http://ec.europa.eu/commission_barroso/kroes/index_en.html
Δευτέρα 7 Ιουνίου 2010
ΕΝΙΑΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ
Τρίτη 4 Μαΐου 2010
KΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΚΥΒΕΡΝΟΕΓΚΛΗΜΑ
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η διαρκώς διογκούμενη διαδικτυακή εγκληματικότητα, κοστίζει πλέον ετησίως 750 δισεκατομμύρια ευρώ, αντιστοιχώντας στο 1% του ακαθάριστου παγκόσμιου προϊόντος. Οι αριθμοί από μόνοι τους δικαιολογούν την έντονη ανησυχία που επικρατεί διεθνώς προτάσσοντας μία συνεργασία σε παγκόσμιο επίπεδο για την αντιμετώπιση των σύγχρονων μορφών του εγκλήματος. Ήδη από το 2001, με πρωτοβουλία του Συμβουλίου της Ευρώπης, υπογράφηκε στη Βουδαπέστη η Συνθήκη για το Κυβερνοέγκλημα. Έκτοτε, όμως, πολλές χώρες που τη συνυπέγραψαν, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν αμελήσει την κύρωσή της που θα την θέσει σε πλήρη ισχύ εντός της εθνικής επικράτειάς τους.
Στο πρόσφατο (τέλη Μαρτίου 2010) ετήσιο Συνέδριο υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο Στρασβούργο, απευθύνθηκε για άλλη μία φορά έκκληση προς όλες τις χώρες να προχωρήσουν στην εφαρμογή της Συνθήκης δημιουργώντας ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο δίκτυο ενιαίας νομοθετικής αντιμετώπισης της ιντερνετικής εγκληματικότητας. Επίσης, τονίστηκε η σημασία της συνεργασίας μεταξύ διωκτικών αρχών και τηλεπικοινωνιακών παρόχων ενώ κρίθηκε απαραίτητη η αυστηροποίηση της διαδικασίας καταχώρησης ονομάτων χώρου (domain names) από τον αρμόδιο οργανισμό ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers). Τέλος, εκφράστηκε η ελπίδα στήριξης της Συνθήκης από τον ΟΗΕ, στο πλαίσιο του 12ου Συνεδρίου του για την αντιμετώπιση του εγκλήματος που θα ακολουθούσε ένα μήνα αργότερα στο Σαλβαδόρ της Βραζιλίας. Βασική προσδοκία αποτέλεσε η υιοθέτηση της Συνθήκης για το Κυβερνοέγκλημα ως οικουμενικό εργαλείο σε μια προσπάθεια ενοποιημένης δράσης για την καταπολέμηση των εγκλημάτων στο διαδίκτυο.
Στο Συνέδριο του ΟΗΕ που έλαβε χώρα από τις 12 έως τις 19 Απριλίου καλύφθηκαν πολλές θεματικές σχετικά με τις εξελίξεις στην διεθνή αντεγκληματική πολιτική και φυσικά συζητήθηκε διεξοδικά η ανεπάρκεια των εθνικών νομοθεσιών και η έλλειψη ενιαίας ρύθμισης για τις νέες παραβατικές συμπεριφορές που βρίσκουν φιλόξενο έδαφος στον παγκόσμιο κυβερνοχώρο. Ως ενδεικτικότερα παραδείγματα τέτοιων συμπεριφορών διακρίθηκαν οι απάτες μέσω υπολογιστικών συστημάτων και οι υποκλοπές ιδιωτικών επικοινωνιών και δεδομένων. Οι ευρωπαϊκές χώρες, πρωτοστατούσης της Ισπανίας, η οποία εκπροσωπούσε και την Ε.Ε., υποστήριξαν μια διεθνή σύμπραξη που θα βασίζεται στο υπάρχον κείμενο της Συνθήκης της Βουδαπέστης. Την ίδια άποψη ασπάστηκε και η Κολομβία ενώ η Βραζιλία υπερασπίστηκε την αναγκαιότητα μιας νέας συμφωνίας με πρωτοβουλία του ΟΗΕ και την συμβολή ειδικών επιτροπών των Ηνωμένων Εθνών που μελετούν ήδη στρατηγικές επιλογές στην κατεύθυνση αυτή. Τελικά, για άλλη μια φορά, στάθηκε αδύνατη η υιοθέτηση κάποιας κοινής θέσης πέραν της παραδοχής ότι απαιτείται καινοτόμα δράση για την καταπολέμηση σύγχρονων εγκλημάτων, όπως τα διαδικτυακά.
Ίσως όχι τυχαία, στον απόηχο της αδυναμίας σύμπραξης στους κόλπους του ΟΗΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεση δημιουργίας ενός νέου Σώματος, που θα ομοεδρεύει με την Europol και θα στοχεύει αποκλειστικά στην πάταξη της κυβερνοεγκληματικότητας. Φυσικά, δεδομένης της ύπαρξης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια των Δικτύων και των Πληροφοριών (ENISA) στο Ηράκλειο, προκύπτει ένα αυτονόητο ερώτημα σχετικά με το ρόλο του νέου Σώματος. Αν και η επικάλυψη αρμοδιοτήτων φαίνεται αναπόφευκτη, κατά την πιθανότερη εκδοχή το νέο Σώμα θα αναλαμβάνει πιο δραστικές πρωτοβουλίες, ξεπερνώντας τις μελέτες και τις συστάσεις του ENISA. Η σαφής πρόθεση, που εκφράστηκε από το αρμόδιο Συμβούλιο Υπουργών ήταν η ανάληψη ταχείας διαχείρισης των ψηφιακών δεδομένων σε άμεση συνεργασία με τις εθνικές αρχές για τον εντοπισμό των εγκληματιών που λυμαίνονται τον κυβερνοχώρο. Προς το σκοπό αυτό μάλιστα διερευνώνται οι δυνατότητες ελέγχου των διαδικτυακών διευθύνσεων, σε επίπεδο ονομάτων χώρου αλλά και αριθμών-IP, με σκοπό την άμεση φραγή τους σε περίπτωση διαπιστωμένων εγκληματικών συμπεριφορών. Το εγχείρημα αυτό δεν είναι πρωτοφανές αφού στο Ηνωμένο Βασίλειο λειτουργεί ήδη ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Nominet, που μέχρι σήμερα έχει φιλτράρει και περιορίσει την πρόσβαση σε περισσότερες από 1200 ύποπτες ιστοσελίδες. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή έχει να αντιμετωπίσει ακόμη σημαντικά εμπόδια. Ήδη η Γερμανία, η οποία τον περασμένο χρόνο ταλαιπωρήθηκε με μια αντίστοιχη προσπάθεια σε εθνικό επίπεδο, δηλώνει πλέον απερίφραστα πως το φιλτράρισμα είναι ημίμετρο. Η Υπουργός Δικαιοσύνης της Γερμανίας τάσσεται αποκλειστικά υπέρ της πλήρους κατάργησης και αφαίρεσης από το διαδίκτυο των ύποπτων ιστοσελίδων, όπως αυτές που διακινούν υλικό παιδικής πορνογραφίας.
Με αφορμή την παραπάνω άποψη της Γερμανίδας Υπουργού, θα λέγαμε ότι διαφαίνεται και πάλι η αναγκαιότητα για διεθνή νομοθετική σύμπραξη στον επίμαχο τομέα. Δίχως συνεργασία σε παγκόσμιο επίπεδο είναι ουτοπικό έως και παράλογο να υποστηρίζεται η κατάργηση ενός ιστοχώρου εφόσον θα βρίσκεται εκτός δικαιοδοσίας ενός κράτους ή μιας ομάδας κρατών. Το στοίχημα που καλείται να κερδίσει η διεθνής κοινότητα είναι η συσπείρωση όλο και περισσότερων χωρών γύρω από ένα δεσμευτικό νομοθετικό κείμενο για τις βασικές αρχές λειτουργίας του διαδικτύου. Φυσικά, δεν μπορεί να θεωρηθεί ενθαρρυντικό σημάδι προς αυτή την κατεύθυνση, η εφαρμογή της Συνθήκης της Βουδαπέστης από μόλις 30 χώρες μετά από σχεδόν μία δεκαετία ύπαρξης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αποτελεί μια σημαντική βάση για να θεμελιωθεί μια ενιαία αντικυβερνοεγκληματική πολιτική, που θα σέβεται και θα προστατεύει τον δικτυωμένο πολίτη.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
12ο Συνέδριο ΟΗΕ για την αντιμετώπιση του εγκλήματος:
http://www.unodc.org/unodc/en/crime-congress/12th-crime-congress.html
Συνέδριο του Συμβουλίου της Ευρώπης «Octopus-Συνεργασία ενάντια στο Κυβερνοέγκλημα»:
http://www.coe.int/t/dghl/cooperation/economiccrime/cybercrime/cy-activity-Interface-2010/Interface2010_en.asp
Η Συνθήκη της Βουδαπέστης για το Κυβερνοέγκλημα:
http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/185.htm
Δράσεις της Ε.Ε. ενάντια στο Κυβερνοέγκλημα:
http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/crime/cybercrime/fsj_crime_cybercrime_en.htm
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://www.theregister.co.uk/2010/04/19/un_cybercrime_conventions/
http://www.computerworlduk.com/management/government-law/legislation/news/index.cfm?newsid=19539
http://www.euractiv.com/en/infosociety/eu-establish-cybercrime-agency-news-486715
http://euobserver.com/9/29946
http://www.theregister.co.uk/2010/04/27/eu_cybercrime/
Βλ. επίσης:
http://www.coe.int/t/DGHL/cooperation/economiccrime/cybercrime/default_en.asp
http://www.eubusiness.com/news-eu/action-plan-cybercrime/
http://www.networkworld.com/news/2010/042910-europe-considers-new-cybercrime.html?source=nww_rss
http://www.europeanvoice.com/article/2010/02/eu-to-tackle-cyber-crime/67273.aspx
Πέμπτη 11 Μαρτίου 2010
KΟΙΝΟΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
Το πέρασμα στο νέο έτος 2010 χαρακτηρίζεται από μια συγχρονισμένη -αν όχι συντονισμένη- προσπάθεια αρκετών κρατών να ασκήσουν πιο δυναμικό έλεγχο στις διαδικτυακές λεωφόρους. Παράλληλα, στην εκπνοή του 2009 ψηφίστηκαν και δημοσιεύτηκαν οι νέες κανονιστικές ρυθμίσεις για τις τηλεπικοινωνίες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξεκινώντας από τις τελευταίες εξελίξεις σε επίπεδο κοινοτικού δικαίου θα παρουσιάσουμε τις επιμέρους κυβερνητικές πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο και τα προωθούμενα νομοθετικά μέτρα, σε μια προσπάθεια να ερμηνεύσουμε αυτήν την πρόσφατη αύξηση της επεμβατικής δραστηριότητας στον κυβερνοχώρο.
Ευρωπαϊκή Ένωση
Η τροποποίηση του κοινοτικού κανονιστικού πλέγματος για τις τηλεπικοινωνίες εν γένει είχε δρομολογηθεί ήδη από το 2007 με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μέσα από αρκετές διαβουλεύσεις και αντιπαραθέσεις υιοθετήθηκαν τελικά οι Οδηγίες 2009/136/ΕΚ και 2009/140/ΕΚ που τροποποιούν τις παλαιότερες Οδηγίες του 2002 (υπ’ αριθμ. 19, 20, 21, 22 και 58) οι οποίες αφορούσαν την αδειοδότηση, τις υπηρεσίες και την πρόσβαση στα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών καθώς και την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Συνοπτικά, οι κυριότερες αλλαγές που επιφέρουν οι νέες ρυθμίσεις είναι οι εξής:
· Επιταχύνεται η διαδικασία της φορητότητας αριθμού σε σταθερή και κινητή τηλεφωνία, με πρόβλεψη μίας εργάσιμης ημέρας.
· Αυξάνονται οι απαιτήσεις προσυμβατικής πληροφόρησης των καταναλωτών για τις ακριβείς υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών που θα τους παρέχονται.
· Προωθείται η ιδέα ενός πιο ανοιχτού και ουδέτερου δικτύου, δίνοντας τη δυνατότητα στις αρμόδιες εθνικές αρχές να ορίζουν και να επιβάλλουν ελάχιστα επίπεδα ποιότητας των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.
· Για πρώτη φορά στον ευρωπαϊκό χώρο, υιοθετείται ρύθμιση που καθιερώνει υποχρέωση ενημέρωσης των Αρχών και των καταναλωτών, εκ μέρους των παρόχων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε περίπτωση διαρροής προσωπικών δεδομένων των πελατών τους.
· Με σκοπό την ταχύτερη ψηφιακή σύγκλιση, διευκολύνεται η ασύρματη δικτύωση απομακρυσμένων περιοχών με ορθότερη διαχείριση του ραδιοφάσματος.
· Με τον νέο Κανονισμό ΕΚ/1211/2009 συστήνεται, επίσης, o Φορέας Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες με την ονομασία BEREC (Body of European Regulators for Electronic Communications), ο οποίος θα διασφαλίζει την καλή συνεργασία μεταξύ των αντίστοιχων εθνικών Αρχών, υποστηρίζοντας συμβουλευτικά το έργο τους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διασυνοριακού ενδιαφέροντος.
· Ο πιο σημαντικός νεωτερισμός, ωστόσο, εμπεριέχεται στο πρώτο άρθρο της Οδηγίας 2009/140/ΕΚ, που ακολουθεί σχεδόν αυτούσιο:
«Τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την πρόσβαση των τελικών χρηστών σε υπηρεσίες και εφαρμογές ή την εκ μέρους των τελικών χρηστών χρήση τέτοιων υπηρεσιών και εφαρμογών μέσω δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες των πολιτών, όπως κατοχυρώνονται από την ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών και τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.
Τα μέτρα αυτά […] είναι δυνατό να επιβάλλονται μόνον εφόσον είναι κατάλληλα, αναλογικά και απαραίτητα στο πλαίσιο της δημοκρατικής κοινωνίας, […] μπορούν να ληφθούν μόνον εφόσον τηρείται η αρχή του "τεκμηρίου αθωότητας" και υπάρχει σεβασμός του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή. Εξασφαλίζεται δίκαιη και αμερόληπτη προκαταρκτική διαδικασία […] Εξασφαλίζεται το δικαίωμα αποτελεσματικού και έγκαιρου ελέγχου της νομιμότητας.»
Με μια συγκεντρωτική ματιά είναι φανερό πως το νέο κανονιστικό πλέγμα, που οφείλει να ενσωματωθεί στις νομοθεσίες των κρατών-μελών έως τις 25 Μαΐου 2011, επιβαρύνει, κυρίως, με πρόσθετες υποχρεώσεις τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, θωρακίζοντας τα δικαιώματα των καταναλωτών. Επιπλέον, η πρόσβαση στο διαδίκτυο ανάγεται σε θεμελιώδες δικαίωμα και προστατεύεται με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέψουμε, πως παράλληλα με αυτές τις προστατευτικές ρυθμίσεις, αναγνωρίζεται για πρώτη φορά και η δυνατότητα λήψης εθνικών μέτρων που ενδέχεται να αποκλείουν την πρόσβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες, εφόσον τηρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις νομιμότητας. Και αν αυτή η πρόβλεψη μπορούσε σε άλλη περίπτωση να θεωρηθεί φυσιολογική ή απαραίτητη, επί του παρόντος δημιουργεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς αντιμετωπίζεται ως «παραθυράκι» νομιμότητας για αμφιλεγόμενες νομοθετικές πρωτοβουλίες κρατών, όπως αυτές που παρουσιάζονται αμέσως παρακάτω.
Γαλλία
Την τελευταία διετία, η Γαλλική κυβέρνηση κρατά την πρωτοπορία στην προσπάθεια επιβολής μιας πολιτικής ελέγχου των χρηστών του διαδικτύου, μέσω του λεγόμενου «νόμου των τριών χτυπημάτων» ή αλλιώς «νόμου HADOPI», στον οποίο έχουμε αναφερθεί παλαιότερα (βλ. ΕΕΕυρΔ 2:2009). Ο νόμος αυτός («Loi favorisant la diffusion et la protection de la création sur Internet») εστιάζει, βασικά, στην καταπολέμηση της παράνομης ανταλλαγής και τηλεκφόρτωσης ψηφιακών αρχείων ή απλούστερα της ψηφιακής «πειρατείας». Η λογική του στηρίζεται στον εντοπισμό των χρηστών-δραστών και την επανειλημμένη (τρεις φορές) προειδοποίησή τους. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης επιβάλλεται διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο. Η αρχή που είναι επιφορτισμένη με την εφαρμογή του μέτρου ονομάζεται ΗADOPI («Haute Autorité pour la Diffusion des Οeuvres et la Protection des Droits sur Internet»). Η εν λόγω νομοθετική προσπάθεια, έχει συναντήσει μέχρι σήμερα αλλεπάλληλα εμπόδια, όπως αυτό της αντισυνταγματικότητας και έχει προκαλέσει μαζικές και έντονες αντιδράσεις οργανώσεων πολιτών και χρηστών . Εντούτοις, η κυβερνητική επιμονή, επανέφερε εκ νέου την πρόταση προς ψήφιση και ο νέος νόμος θα είχε τεθεί ήδη σε ισχύ αν δεν φρέναρε τελευταία στιγμή στην αντίθετη γνώμη της Εθνικής Επιτροπής Πληροφορικής και Θεμελιωδών Ελευθεριών (CNIL, Commission nationale de l’informatique et des libertés). H CNIL έχει εκφράσει τις εύλογες επιφυλάξεις τις ως προς τη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών κατά τη διαδικασία ελέγχου τους, ζητώντας πρόσθετες πληροφορίες αναφορικά με τη συλλογή, επεξεργασία και αρχειοθέτηση αυτών των δεδομένων. Η Γαλλική Κυβέρνηση φαίνεται, ωστόσο, έτοιμη να παράσχει τις απαραίτητες πληροφορίες και ίσως είναι θέμα εβδομάδων να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή ο πρώτος νόμος «τριών χτυπημάτων».
Μ. Βρετανία
Το δρόμο που χάραξε η Γαλλία ακολουθεί με γοργά βήματα και η Μ. Βρετανία, όπου ήδη συζητείται στη Βουλή των Λόρδων ο νόμος για την «Ψηφιακή Οικονομία» («Digital Economy Bill»). Πρόκειται για μια προσπάθεια γενικής ρύθμισης των διαδικτυακών υπηρεσιών, που υιοθετεί τη διαδικασία των «τριών χτυπημάτων» και προχωρά ακόμη περισσότερο. Προβλέπει τη δυνατότητα ελέγχου του περιεχομένου των ιστοσελίδων και την απαγόρευσή τους με απλές διοικητικές αποφάσεις, χωρίς τη μεσολάβηση της δικαιοσύνης. Η αρχική πρόταση, μάλιστα, έδινε απεριόριστη εξουσία στους αρμόδιους Υπουργούς να τροποποιούν κατάλληλα τα μέτρα αντιμετώπισης της «πειρατείας» δίχως άλλη έγκριση από τη Βουλή. Μέσα στη δέσμη των κατασταλτικών μέτρων περιέχεται η μείωση της ταχύτητας έως και η διακοπή των συνδέσεων καθώς και πρόστιμα ύψους 50.000 λιρών για ιδιώτες που διαμοιράζονται παρανόμως ψηφιακά αρχεία. Οι εταιρίες παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών επιφορτίζονται ουσιαστικά με την παρακολούθηση της διαδικτυακής κίνησης των χρηστών και απειλούνται με πρόστιμα που φτάνουν τις 250.000 λίρες αν δεν ενημερώσουν τις Αρχές σε περίπτωση που διαπιστώσουν παράνομη δραστηριότητα των πελατών τους. Προς το παρόν, μάλιστα, δεν προβλέπεται καμία εξαίρεση για πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες και εταιρίες που προσφέρουν δυνατότητα ελεύθερης ασύρματης πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Οι αντιδράσεις για το υπό συζήτηση σχέδιο νόμου είναι βέβαια μαζικές και πολύπλευρες. Απλοί πολίτες, οργανώσεις χρηστών αλλά και η βρετανική Ένωση Παρόχων Διαδικτυακών Υπηρεσιών ασκούν έντονη κριτική για την επιδιωκόμενη περιχαράκωση του δικαιώματος ελεύθερης έκφρασης και πρόσβασης στην Κοινωνία της Πληροφορίας ενώ στην επίσημη ιστοσελίδα του γραφείου του Βρετανού Πρωθυπουργού έχουν συγκεντρωθεί περισσότερες από 30.000 υπογραφές διαμαρτυρίας με κεντρικό αίτημα «Μη μας αποσυνδέετε!» («Don’t disconnect us»).
Ιταλία
Για την γειτονική Ιταλία η χαλιναγώγηση του διαδικτύου περνάει μέσα από την ανάθεση ευθύνης στους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών. Με πρόσφατο νομοσχέδιο προβλέπονται ευθύνες τόσο για τους παρόχους πρόσβασης όσο και για τους παρόχους περιεχομένου στο διαδίκτυο. Με τον τρόπο αυτό παρακάμπτεται ο χρήστης και τα δικαιώματά του και στοχοποιούνται οι μεγάλες τηλεπικοινωνιακές εταιρίες, όπως η Telecom Italia, αλλά και οι ιστοσελίδες που παρέχουν πρόσβαση σε μεγάλο όγκο οπτικοακουστικών και άλλων ψηφιακών δεδομένων, όπως το YouTube. Φυσικά, ο επιδιωκόμενος σκοπός παραμένει ίδιος και αφορά τους τελικούς χρήστες, που θα έχουν στη διάθεσή τους μικρότερο εύρος ψηφιακών υπηρεσιών και δεδομένων. Η διαφορά έγκειται στην ευκολία εντοπισμού και απόδοσης ευθύνης καθώς και στην αποτελεσματικότητα του μέτρου. Είναι σαφώς ευκολότερο να εντοπίσεις μία εταιρεία ή τον ιδιοκτήτη μια ιστοσελίδας παρά μια πλειάδα ανώνυμων χρηστών και είναι πολύ πιο αποτελεσματική η διακοπή παροχής δεδομένων στην πηγή τους παρά στους αποδέκτες τους.
Μετά τις αναμενόμενες αντιδράσεις, το νομοσχέδιο προβλέπεται να υποστεί αρκετές τροποποιήσεις μέχρι να ψηφιστεί. Άλλωστε πολλές από τις αυστηρές του ρυθμίσεις θα αποτελούσαν τροχοπέδη ανάπτυξης για ένα πιο διαδραστικό Ίντερνετ 2.0. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι μεγάλες εταιρίες τηλεπικοινωνιών και διαδικτύου δύσκολα θα αποδεχτούν επιπλέον ευθύνες για ενέργειες των χρηστών σε συνδυασμό με την απειλή υψηλών προστίμων.
Γερμανία
Στις 17 Φεβρουαρίου 2010 υπογράφηκε τελικά και τέθηκε σε ισχύ ο νόμος για την καταπολέμηση της παιδικής πορνογραφίας στο διαδίκτυο που είχε ψηφιστεί από το Γερμανικό Κοινοβούλιο στα μέσα του προηγούμενου έτους. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου νόμου οι αρμόδιες αστυνομικές αρχές θα έπρεπε να τηρούν «μαύρη λίστα» ιστοσελίδων με ύποπτο περιεχόμενο και να εμποδίζουν την πρόσβαση σε αυτές ειδοποιώντας τους χρήστες με ενδεικτικά σήματα «STOP». Ο νόμος ψηφίστηκε στην προηγούμενη κυβερνητική περίοδο και κατηγορήθηκε για προσπάθεια λογοκρισίας στο ίντερνετ προκαλώντας μάλιστα διάβημα διαμαρτυρίας που συγκέντρωσε άμεσα 130.000 υπογραφές πολιτών (σχεδόν τριπλάσιες από τις απαιτούμενες για να συζητηθεί το θέμα στο Κοινοβούλιο). Η αντίδραση αυτή σε συνδυασμό με την αλλαγή της Κυβέρνησης οδήγησε στην καθυστέρηση εφαρμογής του νόμου μέχρι τις 17 Φεβρουαρίου, οπότε και υπογράφηκε από τον Γερμανό Πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, 5 ημέρες αργότερα, το Κοινοβούλιο, με ψήφισμά του αποφάσισε την αναστολή εφαρμογής του νόμου. Η περίεργη αυτή εξέλιξη δεν εδράζει, όμως, όπως θα προτιμούσαν οι διαμαρτυρόμενοι χρήστες, στην αποφυγή της λογοκρισίας και της προσβολής συνταγματικών ελευθεριών. Το φιλτράρισμα των ιστοσελίδων κρίνεται πλέον πρακτικά και τεχνικά ανεπαρκές ως μέσο αντιμετώπισης της παιδικής πορνογραφίας και η νέα κυβέρνηση δηλώνει ξεκάθαρα την πρόθεσή της να προχωρήσει σε διόρθωση του νόμου προκειμένου οι ύποπτες σελίδες να διαγράφονται εντελώς αντί να διαβαθμίζονται βάσει του περιεχομένου και να ετικετοποιούνται απλώς προειδοποιητικά. Το μέλλον θα δείξει πια με ποιον τρόπο θα γίνει πράξη αυτός ο κατασταλτικός έλεγχος.
Εκτός Ε.Ε.
Έξω από τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και της ευρωπαϊκής ηπείρου, εν γένει, το πιο ηχηρό παράδειγμα κρατικού παρεμβατισμού στο διαδίκτυο προσφέρει σε παγκόσμια κλίμακα η Κίνα. Στην προσπάθεια ελέγχου της διακίνησης πολιτικών ιδεών και της αντιμετώπισης αντιφρονούντων έχει επιβληθεί ανοιχτά ένα καθεστώς λογοκρισίας που ξεκίνησε από τον έλεγχο των μπλογκς και την φυλάκιση αρκετών μπλόγκερς και επεκτάθηκε ως την επιβολή φιλτραρίσματος στα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης. Το τελευταίο μέτρο αποτελεί μόνιμη αιτία αντιπαράθεσης μεταξύ της κινεζικής κυβέρνησης και της γνωστής Google, η οποία έχει γίνει πλέον συνώνυμο της αποτελεσματικής αναζήτησης στον κυβερνοχώρο. Στο πλευρό της Google τάχθηκε προσφάτως και η κυβέρνηση των Η.Π.Α. διά στόματος της Υπουργού Εξωτερικών, ζητώντας, εμμέσως πλην σαφώς, εγγυήσεις για ένα ελεύθερο διαδίκτυο. Η απάντηση της Κίνας δόθηκε με την ανακοίνωση νέων μέτρων που θα οδηγήσουν στην «κάθαρση του διαδικτύου» στοχοποιώντας τις σελίδες που διακινούν πορνογραφικό υλικό (όχι μόνο υλικό παιδικής πορνογραφίας), την ψηφιακή πειρατεία καθώς και τον ηλεκτρονικό τζόγο. Φυσικά, η πλειονότητα των χρηστών βλέπει πίσω από τις προσχηματικές προθέσεις την παράπλευρη αλλά βασική επιδίωξη ελέγχου των ελεύθερων πολιτικών απόψεων, που αποτελούν απειλή για κάθε απολυταρχικό καθεστώς. (Όσον αφορά τη διαμάχη που γίνεται ολοένα και πιο εμφανής μεταξύ Η.Π.Α. και Κίνας, θα μας απασχολήσει ξεχωριστά στο μέλλον αναζητώντας αίτια, αποτελέσματα και λύσεις ενός ενδεχόμενου κυβερνοπολέμου.)
Το παράδειγμα της Κίνας φαίνεται, ωστόσο, να μιμούνται κι άλλες χώρες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Αυστραλίας που ζητά επίμονα από τη Google να χρησιμοποιήσει αντίστοιχα φίλτρα με αυτά που απαιτεί η κινεζική κυβέρνηση. Σύμφωνα με τα λεγόμενα της αρμόδιας υπουργού, σκοπός είναι η δημιουργία ενός ασφαλέστερου δικτυακού κόσμου, αποτρέποντας την προώθηση της πορνογραφίας, των ναρκωτικών, του γκράφιτι κλπ. Στην Ευρώπη αντίστοιχες τάσεις παρουσιάζει η Λευκορωσία (ίσως το τελευταίο προπύργιο της απολυταρχίας στη γηραιά ήπειρο), που επιθυμεί να ελέγξει τη δραστηριότητα όλων των χρηστών. Για το σκοπό αυτό συζητήθηκε αρχικά η πρόταση να καταγραφούν υποχρεωτικά σε ειδικά μητρώα όλοι οι εμπλεκόμενοι με το διαδίκτυο, είτε πρόκειται για ιδιοκτήτες ιστοσελίδων και μπλόγκερς, είτε για απλούς χρήστες που επισκέπτονται ένα ίντερνετ-καφέ. Τελικά, στις αρχές Φεβρουαρίου η ανώτατη πολιτειακή αρχή της χώρας, ο Πρόεδρος Λουκασένκο, εξέδωσε διάταγμα που υποχρεώνει τους διαδικτυακούς παρόχους να διατηρούν αναλυτικά στοιχεία της δικτυακής δραστηριότητας κάθε χρήστη και να τα διαθέτουν στις αρμόδιες αρχές αν τους ζητηθεί. Επιπλέον, θα πρέπει εντός 24 ωρών να διακόπτουν την πρόσβαση σε όποια ιστοσελίδα τους υποδειχθεί από τις αρχές. Για την καλύτερη εποπτεία της ελεγκτικής διαδικασίας συστήθηκε, μάλιστα, ένα νέο «Κέντρο Ανάλυσης» που θα επεξεργάζεται όλα τα δεδομένα και θα εκδίδει ανάλογες διαταγές. Απώτερος στόχος, όπως δήλωσε ο Λευκορώσος Πρόεδρος, είναι να «καθαρίσει η βρωμιά από τον κυβερνοχώρο».
Συνοψίζοντας τις παραπάνω νομοθετικές πρωτοβουλίες γίνεται καταρχήν αισθητή η προσπάθεια συστηματικού ελέγχου του διαδικτύου από έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό κρατών, που το ένα φαίνεται να συμπαρασύρει το άλλο. Δεν πρόκειται, όμως, για απλό μιμητισμό πολιτικών επιλογών. Τα αίτια που οδηγούν στις επιλογές αυτές διαφέρουν κατά περίπτωση και μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε γενικές γραμμές ως εξής:
· Ο βασικός μοχλός πίεσης για τη λήψη αυστηρών ελεγκτικών μέτρων της διαδικτυακής δραστηριότητας, εντοπίζεται στη μουσική και κινηματογραφική βιομηχανία που γνωρίζει χρόνο με το χρόνο ολοένα και μεγαλύτερες απώλειες κερδών λόγω της «πειρατείας». Η, μέχρι σήμερα, αδυναμία περιορισμού του φαινομένου οδηγεί αναγκαστικά στην αναζήτηση εναλλακτικών. Όσο εξωπραγματικό κι αν μοιάζει, οι φωνές που μιλούν για κατάργηση των πνευματικών δικαιωμάτων και για εφαρμογή πιο ευέλικτων συστημάτων διαχείρισης της πνευματικής δημιουργίας, έχουν πληθύνει. Κάτι τέτοιο, βέβαια, θα αποτελούσε τη χειρότερη δυνατή εξέλιξη για τις εταιρίες διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων ανά τον κόσμο, οι οποίες δοκιμάζουν πλέον όλες τις δυνάμεις τους. Σε αυτό το οριακό σημείο είναι αναμενόμενη και η επιμονή υιοθέτησης οριακών μέτρων, όπως τα «τρία χτυπήματα» στη Γαλλία.
· Σε διαφορετική τροχιά βρίσκονται τα κίνητρα απολυταρχικών καθεστώτων που βασική τους επιδίωξη είναι η διασφάλιση της εξουσίας και η αποσιώπηση αντιπολιτευτικών ιδεών. Στην περίπτωση αυτή, οι πιέσεις των μεγάλων εταιριών λαμβάνονται δευτερευόντως υπόψη και μόνο στο βαθμό που μπορούν να προσφέρουν κάλυψη στην αληθινή βούληση διατήρησης της καθεστηκυίας τάξης.
· Επίσης, η προσωπική ιδιοτέλεια δε θα μπορούσε να λείψει, έστω ως ισχυρή υπόνοια, ειδικά σε καθεστώτα που αφήνουν το περιθώριο για διαπλοκή συμφερόντων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ιταλίας, όπου η προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση σε βάρος των παρόχων διαδικτυακού περιεχομένου, θα λειτουργούσε αυτομάτως υπέρ της ιταλικής εταιρίας παροχής τηλεοπτικών υπηρεσιών Mediaset στην τρέχουσα δικαστική διαμάχη της με το YouTube (αξίωση αποζημίωσης ύψους 500 εκ. ευρώ). Ιδιοκτήτης της Mediaset είναι ο Ιταλός Πρωθυπουργός Σ. Μπερλουσκόνι.
Εντέλει, όσο διαφορετικά κι αν είναι τα αίτια των προωθούμενων νομοθετικών μέτρων, η σύγχυση που δημιουργείται εκ του αποτελέσματος παραμένει σταθερή. Ήδη, δηλαδή, αναγνωρίζεται η αξία των ψηφιακών υπηρεσιών και διασφαλίζεται η συμμετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας από τα επιμέρους Κράτη ενώ προστατεύεται πια και ως θεμελιώδες δικαίωμα η πρόσβαση στο διαδίκτυο από την Ε.Ε. Την ίδια στιγμή, όμως, αναζητούνται τρόποι να περιχαρακωθεί με προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα αυτό το δικαίωμα. Δικαιολογημένα, ίσως, πολλοί χρήστες των διαδικτυακών φόρουμ νοσταλγούν την ελευθερία που απολάμβαναν πριν την κατοχύρωσή της από την Πολιτεία.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Οδηγίες 2009/136/ΕΚ και 2009/140/ΕΚ:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:337:0011:0036: EL:PDF
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:337:0037:0069: EL:PDF
Κανονισμός ΕΚ/1211/2009 (BEREC):
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:337:0001:0010: EL:PDF
Νόμος HADOPI:
http://www.senat.fr/dossierleg/pjl07-405.html
Digital Economy Bill:
http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200910/ldbills/001/10001.i-ii.html
Ιταλικό νομοσχέδιο:
http://www.senato.it/leggiedocumenti/index.htm
Γερμανικός νόμος για την καταπολέμηση της παιδικής πορνογραφίας στο διαδίκτυο:
http://dipbt.bundestag.de/dip21/btd/16/128/1612850.pdf
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://www.pcworld.com/article/162048/eu_telecom_law_set_to_enshrine_the_right_to_information.html
http://www.hlrecord.org/opinion/u-s-can-learn-from-eu-telecom-reforms-1.952538
http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/feb/12/digital-economy-bill-internet
http://news.zdnet.co.uk/communications/0,1000000085,40057470,00.htm
http://www.computerworlduk.com/management/online/isp/news/index.cfm?newsId=18744
http://www.reuters.com/article/idUSLDE60E28B20100126
http://www.netzpolitik.org/2009/the-dawning-of-internet-censorship-in-germany/
http://www.dw-world.de/dw/article/0,,4406608,00.html
http://www.heise.de/newsticker/meldung/Bundespraesident-unterzeichnet-Websperren-Gesetz-933180.html
http://www.tagesschau.de/inland/koalitionsverhandlungen150.html
http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1567001/china-announces-draconian-net-regulations
http://www.theinquirer.net/inquirer/analysis/1591551/google-tells-australia-forth
http://rt.com/Politics/2010-02-02/belarus-internet-control-lukashenko.html
http://www.opendemocracy.net/article/email/lukashenko-plays-with-europe
Βλ. επίσης:
http://europeantelecommunicationlaw.blogspot.com/
http://petitions.number10.gov.uk/dontdisconnectus/
http://www.stuff.co.nz/technology/blogs/connector/3267678/Australias-net-censorship-plan
Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 2009
ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
Τα είδη των παιγνίων και η εξέλιξη τους.
Τα τυχερά παιχνίδια διακρίνονται παραδοσιακά σε δύο βασικές κατηγορίες:
• παιχνίδια τύχης, στα οποία ο παίχτης δεν ασκεί κανενός είδους έλεγχο (λαχείο, λόττο, ρουλέτα, κουλοχέρης κλπ.) και
• παιχνίδια όπου απαιτείται ένας βαθμός δεξιότητας και γνώσης από τον παίχτη (χαρτοπαιξία, αθλητικά στοιχήματα, ιπποδρομίες, κλπ.).
Στη χώρα μας, μετά το Β.Δ. 29/1971 «περί τυχηρών και μη παιγνίων» και μια σειρά επόμενων νομοθετικών ρυθμίσεων, αρκετά παιχνίδια, όπως η ρουλέτα, ο κουλοχέρης και τα χαρτοπαίγνια προσφέρονται νόμιμα σε οργανωμένα καζίνο που λειτουργούν με την άδεια των αρμόδιων κρατικών αρχών. Με αντίστοιχη άδεια διοργανώνονται και οι ιπποδρομίες ενώ τον αθλητικό στοιχηματισμό έχει αναλάβει κατ’ αποκλειστικότητα ο Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου (Ο.Π.Α.Π.), ο οποίος σταδιακά επεκτάθηκε και σε άλλα παιχνίδια τύχης υπό μορφή λοταρίας (λόττο, τζόκερ, κίνο κλπ). Αντίστοιχο καθεστώς κρατικού παρεμβατισμού επικρατεί στις περισσότερες χώρες ανά τον κόσμο, όχι μόνο επειδή οι κίνδυνοι του τζόγου είναι διεθνώς αποδεκτοί αλλά και επειδή η κερδοφορία της εν λόγω «βιομηχανίας» δεν μπορεί να αφήσει αδιάφορη την (φορο)εισπρακτική πολιτική κάθε κράτους. Εντούτοις, δεν παύουν να υπάρχουν νομοθετικοί και φορολογικοί «παράδεισοι», όπως νησιά της Καραϊβικής αλλά και το Γιβραλτάρ ή η Μάλτα, που είναι δεκτικοί στη φιλοξενία τέτοιων επιχειρήσεων.
Ο ηλεκτρονικός τζόγος δεν επέφερε αλλαγές τόσο στο είδος των παιγνίων όσο στον τρόπο και την ευκολία διεξαγωγής τους. Η προσφορά τυχερών παιγνίων επιγραμμικά (online) ξεκίνησε ήδη από το 1995. Η πρώιμη είσοδος τους στην διαδικτυακή αγορά οφείλεται στη σύγκληση διαφόρων παραγόντων. Ο βασικότερος από αυτούς ήταν η ψήφιση νόμου που επέτρεπε την ίδρυση εταιρειών διεξαγωγής τυχερών παιγνίων στο νησιωτικό κρατίδιο της Καραϊβικής Αντίγκουα. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν και οι απαραίτητες εφαρμογές για να εξυπηρετήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την μεταφορά των διαφόρων παιχνιδιών στον εικονικό κόσμο. Επειδή όμως τα χρηματικά ποσά που διακινούνται κάθε άλλο παρά εικονικά είναι, απαιτήθηκε η δημιουργία λογισμικών που κατόρθωσαν να εγγυηθούν την ασφάλεια των δικτυακών συναλλαγών. Κάπως έτσι ξεκίνησε η λειτουργία του πρώτου ηλεκτρονικού καζίνου, το 1995, με την ονομασία InterCasino, το οποίο άνοιξε τελικά το δρόμο για χιλιάδες αντίστοιχες επιχειρηματικές κινήσεις.
Οφέλη και προβλήματα του διαδικτυακού τζόγου.
Ίσως φαίνεται οξύμωρο να αναζητούμε τα οφέλη του τζόγου –εξαιρώντας βέβαια τα κέρδη των σχετικών επιχειρήσεων. Αν λάβουμε, όμως, υπόψη το πλήθος των παιχτών και την ανάγκη τους να ικανοποιήσουν ένα πραγματικό πάθος, πρέπει να αντιμετωπίσουμε ανάλογα τις διαδικτυακά προσφερόμενες υπηρεσίες. Από την πλευρά του παίχτη, λοιπόν, οι δυνατότητες που του προσφέρει ο ψηφιακός κόσμος είναι πρακτικά ατελείωτες και όπως όλες οι online υπηρεσίες ελκυστικά προσιτές. Χιλιάδες ιστοσελίδες παρέχουν αναρίθμητες εκδοχές παραδοσιακών παιγνίων, επιδιώκοντας συγχρόνως να δημιουργήσουν μια εντυπωσιακή εικονική ατμόσφαιρα που θα παρασύρει τις αισθήσεις των χρηστών-παιχτών. Άλλοι ιστοχώροι είναι προσανατολισμένοι σχεδόν αποκλειστικά στον αθλητικό στοιχηματισμό, προσφέροντας τεράστιο όγκο πληροφοριών, στατιστικών αναλύσεων και συγκριτικών δεδομένων στους πελάτες που επιδιώκουν το μεγαλύτερο κέρδος. Επίσης, πρέπει να ειπωθεί ότι η υπερπροσφορά παιγνίων και η πληθώρα επιλογών έχει αυξήσει τον ανταγωνισμό και κατά συνέπεια τις παροχές προς τους χρήστες. Πιστώσεις χρημάτων (bonus) σε νέους πελάτες, δώρα αλλά και καλύτερες αποδόσεις στοιχημάτων, επιστρατεύονται με σκοπό την προσέλκυση παιχτών. Φυσικά, όλα αυτά βρίσκονται σε απόσταση λίγων «κλικ», ανά πάσα στιγμή.
Από την άλλη πλευρά, οι γοητευτικές ευκολίες του διαδικτύου συνεπάγονται αυτονόητους κινδύνους. Η έλλειψη άμεσης επαφής και η εξ αποστάσεως συναλλαγή αποτελούν ούτως ή άλλως προβληματικές συνθήκες σε όλους τους τομείς των επιγραμμικών υπηρεσιών. Στα παιχνίδια της τύχης η καχυποψία οφείλει να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Όταν, για παράδειγμα, το κέρδος εξαρτάται από το αποτέλεσμα μιας εικονικής ρουλέτας, δηλαδή στην ουσία μίας εφαρμογής προγραμματισμένης από τον ίδιο τον φορέα, που την προσφέρει και ο οποίος θα πρέπει τελικά να αποδώσει το πιθανό κέρδος, εύλογα αναρωτιέται κανείς πώς διασφαλίζεται η έντιμη διεξαγωγή του παιχνιδιού. Άλλου είδους προβληματική ισχύει στα στοιχήματα, όπου το υπό πρόβλεψη γεγονός είναι –θεωρητικά τουλάχιστον– ανεξάρτητο από τους παίχτες ή την εκάστοτε εταιρεία στοιχημάτων. Στην περίπτωση αυτή, το ζητούμενο είναι η φερεγγυότητα του φορέα που θα κληθεί να αποδώσει το κέρδος. Πολλές είναι οι σχετικές περιπτώσεις εξαπάτησης, με μεγαλύτερη, ίσως, αυτή της βρετανικής εταιρείας διαδικτυακών στοιχημάτων «BetOnSports», η οποία κλείνοντας ξαφνικά το 2006 προκάλεσε περιουσιακές ζημίες ύψους 7 έως 20 εκατομμυρίων δολαρίων στους πελάτες της. Στις αρχές Νοεμβρίου 2009, δικαστήριο των Η.Π.Α. επέβαλε ποινή φυλάκισης 51 μηνών στον ιδρυτή της εταιρείας Γκάρι Κάπλαν, ο οποίος θα καταβάλει ως πρόστιμο και το ποσό των 44 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ενόψει της συνεχούς αύξησης του διαδικτυακού τζόγου και κατ’ επέκταση του λογικού πολλαπλασιασμού των παραπάνω κινδύνων, αναδείχθηκε η ανάγκη πιστοποίησης της αξιοπιστίας των επιχειρήσεων του κλάδου. Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε το 2003 ένας ανεξάρτητος οργανισμός με την επωνυμία eCOGRA (eCommerce and Online Gaming Regulation and Assurance) που κατάφερε να θέσει συγκεκριμένους κανόνες και πρότυπα λειτουργίας, τα οποία αποδέχτηκαν σταδιακά οι περισσότερες επιχειρήσεις. Ανεξάρτητοι επιθεωρητές της eCOGRA διενεργούν ελέγχους λογισμικών και εποπτεύουν επαγγελματικές μεθόδους και συμπεριφορές προκειμένου να πιστοποιήσουν την κάθε εταιρεία που επιζητά την εμπιστοσύνη των χρηστών.
Η νομική αντιμετώπιση
Ο τζόγος εν γένει, αποτελεί ένα ευαίσθητο πρόβλημα που αγγίζει τις κοινωνίες σε οικονομικό αλλά και ηθικό επίπεδο, απαιτώντας ιδιαίτερη αντιμετώπιση με βάση τις παραδοσιακές αρχές και τις πολιτιστικές αξίες κάθε κράτους. Ήδη αναφέραμε ότι αρκετές χώρες, όπως και η Ελλάδα, έχουν επιλέξει την μονοπωλιακή διεξαγωγή τυχερών παιγνίων από αυστηρά ελεγχόμενους φορείς ενώ κάποιες άλλες ευνοούν τη λειτουργία τέτοιων επιχειρήσεων. Ο υπερεθνικός χαρακτήρας του διαδικτύου άλλαξε ουσιαστικά το τοπίο, ανοίγοντας ένα κανάλι αναγκαστικής νόθευσης του αξιακού συστήματος κάθε κοινωνίας. Οι εθνικοί νομοθετικοί φραγμοί έμειναν ανεφάρμοστοι στο παγκοσμιοποιημένο ψηφιακό περιβάλλον. Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, την αρχική αμηχανία των κρατικών μηχανισμών διαδέχτηκαν αρκετά διαφορετικές επιλογές.
Στην Ευρώπη, αρκετές χώρες, ακολούθησαν σταδιακά το παράδειγμα της Βρετανίας, η οποία αναγνώρισε τις εταιρείες διαδικτυακού τζόγου, παραχωρώντας σχετικές άδειες. Άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, η Γερμανία αλλά και η Ελλάδα εμμένουν στη μονοπωλιακή τακτική αφήνοντας αρρύθμιστο το διαδικτυακό καθεστώς. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση των υπεράκτιων εταιρειών τυχερών παιγνίων που εξυπηρετούν διαδικτυακά ανενόχλητα τους κατοίκους αυτών των χωρών, απορροφώντας μεγάλα κέρδη, από τα οποία η κρατική οικονομία δεν ενισχύεται με κανέναν φόρο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει τα εναπομείναντα μονοπώλια πιέζοντας για την απελευθέρωση της εν λόγω αγοράς με βάση και το κοινοτικό δίκαιο. Επιπλέον, οργανώσεις παιχτών διεκδικούν το δικαίωμα στην ελεύθερη επιλογή φορέα έναντι των κρατικών μονοπωλίων με βασικό επιχείρημα την αύξηση των παροχών και των κερδών τους μέσω του ανταγωνισμού, επικαλούμενοι άλλωστε και τους κοινοτικούς κανόνες της εσωτερικής αγοράς.
Λίγο πριν καμφθούν και οι τελευταίες μονοπωλιακές αντιστάσεις στη χώρα μας, η πρόσφατη απόφαση του ΔΕΚ ανέτρεψε την κατάσταση αναγνωρίζοντας το δικαίωμα της Πορτογαλίας στο κρατικό μονοπώλιο των «πολλαπλών» παιγνίων και μέσω διαδικτύου, για επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, που αφορούν την καταπολέμηση της απάτης και της εγκληματικότητας. Ο Ο.Π.Α.Π., ως ο κύριος ελληνικός φορέας εκμετάλλευσης τυχερών παιγνίων, έσπευσε να δηλώσει σε ανακοίνωσή του πως το μονοπώλιο του είναι «πιο ασφαλές από κάθε άλλη φορά». Εντούτοις, πρέπει να υπομνησθεί πως ο Ο.Π.Α.Π. δεν έχει επεκτείνει τις δραστηριότητές του online, ούτε έχει κατοχυρωθεί το αποκλειστικό του δικαίωμα στο διαδίκτυο, όπως συνέβη με τον αντίστοιχο πορτογαλικό φορέα Santa Casa. Εκτός λοιπόν από τα πρακτικά προβλήματα που συνεπάγεται ένα μονοπώλιο στο ίντερνετ (βλ. παρατηρήσεις στην απόφαση C-42/07 του ΔΕΚ στο τεύχος ΕΕΕυρΔ 4:2009) είναι τελείως διαφορετικό να προστατεύεται δικαιολογημένα η αποκλειστικότητα μιας υπαρκτής διαδικτυακής υπηρεσίας από το να απαγορεύεται γενικά η παροχή της από άλλους φορείς.
Ο δρόμος της ευθείας και ριζικής απαγόρευσης οποιασδήποτε υπηρεσίας στον κοινοτικό χάρτη είναι ιδιαίτερα δύσβατος, όπως αποδείχτηκε εξάλλου και με την καταδίκη της Ελλάδας από το ΔΕΚ για την απόλυτη απαγόρευση όλων αδιακρίτως των ηλεκτρονικών παιγνίων με το νόμο 3037/2002. Αξιοπρόσεχτη είναι, όμως, η επίτευξη απόλυτου φραγμού του διαδικτυακού τζόγου στις Η.Π.Α. με έμμεσο τρόπο. Συγκεκριμένα, με ομοσπονδιακό νόμο του 2006 (Unlawful Internet Gambling Enforcement Act) δεν απαγορεύτηκε μεν η προσφορά και διεξαγωγή online τυχερών παιγνίων στις Η.Π.Α., αλλά αποκλείστηκαν όλες οι οικονομικές και τραπεζικές συναλλαγές που σχετίζονται με παροχή τέτοιων υπηρεσιών online. Ως αναπότρεπτη συνέπεια αυτής της ρύθμισης ακολούθησε η διακοπή προσφοράς τυχερών παιγνίων μέσω διαδικτύου από την πλειονότητα των σχετικών επιχειρήσεων αφού αδυνατούσαν να προβούν σε εισπράξεις που αφορούσαν χρήστες εντός της αμερικανικής επικράτειας. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου αποδείχτηκε αποδοτική, αφήνοντας, μέχρι σήμερα, όλες τις επιχειρηματικές προσπάθειες διείσδυσης στην αχανή αγορά του τζόγου των Η.Π.Α. μέσω του διαδικτύου δίχως αντίκρισμα.
Συνοψίζοντας, μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι η εξαφάνιση των τυχερών παιγνίων είναι πρακτικά αδύνατη καθώς ανταποκρίνονται εδώ και αιώνες σε μια ανθρώπινη ανάγκη ή έστω αδυναμία. Κατά συνέπεια, η θωράκιση του ατόμου από τους κινδύνους του τζόγου προβάλει ως υποχρέωση της πολιτείας ενώ η διαδικτυακή εξέλιξη των τυχερών παιγνίων φέρνει διεθνώς τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις. Εν κατακλείδι, κάθε κράτος καλείται να διαμορφώσει με νηφαλιότητα ένα σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο, προκειμένου να ισορροπήσει αποτελεσματικά μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας των παιχτών.
ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS:
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου:
http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2009-0097+0+DOC+XML+V0//EL
Unlawful Internet Gambling Enforcement Act of 2006:
http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/F?c109:6:./temp/~c109DWNMAP:e220380:
Δελτίο τύπου Ο.Π.Α.Π:
http://www.opap.gr/pressdetails.asp?pressid=987&ptype=NEWS&langid=1&pageid=475
eCOGRA:
http://www.ecogra.org
Η πλευρά των παιχτών:
http://olaeinaitzogos.blogspot.com
http://www.right2bet.net/
Ηλεκτρονικός τύπος:
http://www.reuters.com/article/internetNews/idUSTRE5A24IS20091103
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_01/08/2009_324244
http://www.makthes.gr/index.php?name=News&file=article&sid=39477
http://www.alithia.com.cy/alithia_v2/front-end/main.php?action=nptext&page= &design=default&nptext_id=48872
http://www.sigmalive.com/simerini/business/208213
http://users.softlab.ece.ntua.gr/~bxb/pub2/neoarticle007.pdf
Βλ. επίσης:
http://www.gbgc.com/about
http://www.iagr.org/members/members.htm
